Thứ kỳ diệu nằm trong đầu bạn

Tác giả: Bill Bryson/Omega+-NXB Thế Giới

Cơ thể người

Cuốn sách kể về hành trình khám phá cơ thể con người với sự pha trộn giữa sinh học, y học và nhân học. Tác phẩm đã đạt được giải thưởng New York Times BestSeller và A Best Book Of The Year By The Washington Post.

Thứ kỳ diệu nằm trong đầu bạn

Chỉ cần ngồi im, không làm gì cả, trong 30 giây, bộ não của bạn xử lý thông tin nhiều hơn kính viễn vọng không gian Hubble xử lý trong 30 năm.

Bộ não rộng hơn bầu trời,

Bởi, nếu đặt chúng cạnh nhau,

Một thứ sẽ bao trọn thứ còn lại

Dễ dàng, với bạn bên cạnh

Emily Dickinson

Thứ kỳ diệu nhất vũ trụ nằm trong đầu bạn. Bạn có thể tìm kiếm khắp vũ trụ và rất có thể sẽ chẳng tìm thấy nơi nào kỳ diệu, phức tạp và mạnh mẽ bằng khối xốp chưa đầy 1,4 kg nằm giữa hai tai bạn.

Trong vai trò một kỳ quan, bộ não có phần khá sơ sài. Đầu tiên, nó chứa đến 75 đến 80% là nước, phần còn lại bao gồm chủ yếu là chất béo và protein. Khá tuyệt vời khi ba vật liệu đơn giản như vậy có thể kết hợp với nhau để cho phép chúng ta suy nghĩ, ghi nhớ, quan sát và đánh giá thẩm mỹ cùng nhiều điều khác nữa. Nếu nhấc bộ não ra khỏi hộp sọ, bạn gần như chắc chắn sẽ ngạc nhiên về độ mềm của nó. Kết cấu của bộ não tương đối giống đậu phụ, bơ mềm hay thạch.

Nghịch lý lớn của bộ não là mọi thứ bạn biết về thế giới đều đến từ một cơ quan chưa bao giờ thực sự “nhìn thấy” thế giới đó. Bộ não tồn tại trong im lặng và bóng tối, giống như tù nhân trong hầm ngục. Nó không có thụ thể cảm giác đau, thực sự không cảm thấy được gì. Nó chưa bao giờ cảm thấy ánh nắng ấm áp hoặc một làn gió man mát.

Đối với não bộ, thế giới chỉ là những luồng xung điện, giống như nhịp gõ của mã Morse. Và từ những thông tin thô và trung lập đó, nó tạo ra cho bạn một vũ trụ sống động, ba chiều, đầy cảm giác. Bộ não của bạn chính là bạn. Mọi thứ khác chỉ là hệ thống ống dẫn và giàn giáo.

Chỉ cần ngồi im, không làm gì cả, trong 30 giây, bộ não của bạn xử lý thông tin nhiều hơn kính viễn vọng không gian Hubble xử lý trong 30 năm. Một mảnh vỏ não kích thước một milimet khối - khoảng cỡ hạt cát - có thể chứa 2.000 terabyte thông tin, đủ để lưu trữ tất cả các bộ phim từng được quay, bao gồm cả đoạn video giới thiệu, hoặc 1,2 tỷ bản in của cuốn sách này.

Bộ não của con người là một kỳ quan. Ảnh: X-ray Interpreter.

Nhìn chung, bộ não con người được ước tính có khả năng nắm giữ 200 exabyte thông tin, gần bằng với toàn bộ nội dung số của thế giới ngày nay, theo tạp chí Nature Neuroscience. Nếu đó không phải là điều phi thường nhất trong vũ trụ, chắc chắn phải có một số kỳ quan nào đó nữa chưa được tìm thấy.

Bộ não thường được mô tả như một cơ quan phàm ăn. Nó chỉ chiếm 2% trọng lượng cơ thể của chúng ta nhưng sử dụng đến 20% năng lượng. Ở trẻ sơ sinh, tỷ lệ này không dưới 65%. Đó là lý do vì sao trẻ sơ sinh ngủ suốt ngày - bộ não đang phát triển làm chúng kiệt sức, cũng như tại sao có nhiều mỡ trong cơ thể để làm tăng lượng dự trư khi cần thiết.

Cơ bắp của bạn thực tế sử dụng nhiều năng lượng hơn, khoảng một phần tư, nhưng bạn có rất nhiều cơ bắp; tính trên mỗi đơn vị vật chất, bộ não là thứ đắt giá nhất trong các cơ quan của chúng ta. Và nó cũng hoạt động rất hiệu quả.

Bộ não của bạn chỉ cần khoảng 400 calo năng lượng mỗi ngày, tương đương năng lượng bạn nhận được từ một chiếc bánh muffin việt quất. Hãy thử chạy máy tính xách tay trong 24 giờ bằng một chiếc bánh muffin và xem bạn làm việc được bao lâu.

Không giống như các bộ phận khác của cơ thể, não đốt cháy 400 calo với tốc độ ổn định bất kể bạn đang làm gì. Suy nghĩ nhiều không giúp bạn gầy đi. Trên thực tế, nó dường như không mang lại bất kỳ lợi ích nào cả.

Richard Haier, một học giả tại Đại học California, Irvine đã sử dụng máy chụp cắt lớp để tìm ra rằng những bộ não làm việc chăm chỉ nhất thường có năng suất thấp. Những bộ não hiệu quả nhất, ông phát hiện, là những bộ não có thể giải quyết một nhiệm vụ nhanh chóng và sau đó chuyển sang một chế độ chờ.

Bill Bryson/Omega+-NXB Thế Giới