'Thủ phủ khoai tây' Trung Quốc chuyển mình thành trung tâm dữ liệu AI

Ô Lan Sát Bố có sản lượng khoai tây gần 4 triệu tấn mỗi năm, chiếm khoảng 5% tổng sản lượng Trung Quốc. Tuy nhiên, những cánh đồng nông nghiệp tại đây đang dần nhường chỗ cho các trung tâm dữ liệu quy mô lớn, phục vụ chiến lược "Đông số Tây toán" của Bắc Kinh, nhằm chuyển hoạt động tính toán từ các đô thị ven biển phía Đông sang những khu vực phía Tây giàu tài nguyên.

Nằm cách Bắc Kinh khoảng 350 km về phía tây bắc, Ô Lan Sát Bố có thể kết nối với thủ đô trong khoảng 100 phút bằng tàu cao tốc. Đường truyền dữ liệu trực tiếp qua cáp quang chỉ mất khoảng 2,1 mili giây.

Công nhân xây dựng tại một dự án trung tâm dữ liệu đang được phát triển ở Ulanqab, Nội Mông, khi thành phố mở rộng cơ sở hạ tầng điện toán AI. Ảnh: CNA/Hu Chushi

Thành phố còn có nhiệt độ trung bình năm khoảng 4,3 độ C, mùa hè trung bình 18,8 độ C, cho phép các trung tâm dữ liệu tận dụng không khí tự nhiên để làm mát máy chủ trong 8-10 tháng mỗi năm, giảm 20-30% mức tiêu thụ năng lượng. Nguồn điện gió và mặt trời dồi dào cũng giúp địa phương cung cấp năng lượng xanh với giá cạnh tranh.

Đến tháng 8/2026, Ô Lan Sát Bố đã ký kết 109 dự án trung tâm dữ liệu, trong đó năng lực tính toán phục vụ AI chiếm hơn 90% tổng công suất tính toán của thành phố. Các tập đoàn như Huawei, Alibaba, Apple, ByteDance, Baidu và Tencent đã đầu tư hàng chục tỷ nhân dân tệ vào hạ tầng tại đây. Goldman Sachs đánh giá Ô Lan Sát Bố là một trong những cụm tính toán AI lớn và phát triển nhanh nhất châu Á - Thái Bình Dương.

Trong chuyến thăm Khu Phát triển Công nghệ cao Sát Cáp Nhĩ tại Ô Lan Sát Bố ngày 16/10, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình kêu gọi phối hợp phát triển năng lực tính toán, nguồn điện và tài nguyên nước, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu xây dựng hạ tầng xanh gắn với bảo tồn sinh thái.

Sự phát triển của ngành dữ liệu đang tạo ra những thay đổi rõ rệt đối với đời sống người dân địa phương. Tuy nhiên, sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu cũng làm dấy lên lo ngại về áp lực lên nguồn nước tại khu vực vốn thường xuyên chịu hạn hán.

Phó Giáo sư Vương Vĩnh Trấn thuộc Viện Công nghệ Bắc Kinh nhận định khí hậu mát và khô giúp hệ thống làm mát tận dụng không khí thay vì phụ thuộc vào quá trình bay hơi nước. Dù vậy, ông cảnh báo: "Nếu quy mô các trung tâm dữ liệu và lượng tiêu thụ điện của chúng tăng nhanh hơn tốc độ cải thiện hiệu suất, tổng lượng nước tiêu thụ vẫn có thể tăng".