Thu thập thông tin số: Tạo thuận lợi trong quản lý đất đai

Lần theo từng thông tin

Tại nhà văn hóa thôn Trại Quan, xã Đông Phú, những tờ bản đồ giải thửa cũ được trải ra trên bàn. Ông Hỷ Quang Hòa, Trưởng thôn cùng một số người dân vừa giở từng trang bản đồ, vừa đối chiếu với những gì còn nhớ về các thửa ruộng của người dân trong thôn. Mỗi khi tìm được chủ sử dụng, họ lại cẩn thận ghi tên vào đúng vị trí trên bản đồ. Công việc tưởng đơn giản nhưng không dễ. Thôn có 208 hộ thường trú với hơn 900 nhân khẩu, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 80%.

Cán bộ, người dân thôn Trại Quan, xã Đông Phú tìm thông tin thửa đất trên bản đồ.

Đất ruộng được chia từ năm 1992, sau đó người dân nhiều lần đổi cho nhau để thuận tiện canh tác. Qua hàng chục năm, hiện trạng đã thay đổi, giấy chứng nhận của nhiều gia đình vẫn mang tên bố mẹ, có người đã qua đời, con cháu lại không nhớ chính xác vị trí thửa đất... Vậy là thôn thành lập tổ công tác gồm những người am hiểu địa bàn, nhất là những người từng tham gia chia ruộng trước đây.

Ông Nguyễn Như Hiến, Trưởng Ban công tác Mặt trận thôn, từng là trưởng thôn và trực tiếp tham gia chia ruộng năm 1992. Những ký ức về vị trí từng khu ruộng nay trở thành “dữ liệu sống” giúp cán bộ có thêm nguồn tin. “Trước đây tôi là trưởng thôn và được tham gia chia ruộng năm 1992 nên vẫn còn nhớ nhiều vị trí, vì vậy tôi hỗ trợ anh em xác định”, ông Hiến chia sẻ.

Bao năm qua, gia đình ông Trần A Sáng (sinh năm 1959) canh tác tại khu vực đất bãi gần suối Âu nhưng khi đối chiếu bản đồ lại không thể nhận ra đâu là thửa đất của mình bởi giấy chứng nhận không có số thửa. Cán bộ thôn phải tìm từ thửa đất gần suối nhất để xác định chủ sử dụng đầu tiên rồi tiếp tục suy ra các hộ liền kề. Nhờ vậy, những thông tin cụ thể về thửa đất của gia đình ông Sáng mới được cập nhật đầy đủ vào cơ sở dữ liệu đất đai.

Ở thôn Trại Quan có những trường hợp chủ sử dụng đất đang sinh sống ở nước ngoài. Ban quản lý thôn tìm mọi cách kết nối liên lạc với chủ sở hữu mới thu thập được thông tin. Như trường hợp ông Lầm A Síp đang sống tại Thụy Điển, sau khi được liên hệ, ông đã giao cho anh trai ở nhà cung cấp thông tin cá nhân phục vụ quá trình làm sạch dữ liệu. Những câu chuyện như vậy cho thấy, phía sau một dòng dữ liệu trên hệ thống đôi khi là cả một hành trình tìm kiếm.

Tại phường Bắc Giang có hơn 29,8 nghìn thửa đất cần làm sạch. Do đang buôn bán, làm việc ở nhiều nơi nên không ít chủ sử dụng đất không có mặt tại địa phương. Cán bộ các tổ công tác phải tìm cách liên hệ qua điện thoại. Trong bối cảnh các cuộc gọi lừa đảo xuất hiện ngày càng nhiều, có trường hợp cán bộ vừa giới thiệu nhiệm vụ đã bị người dân mắng vì nghĩ là lừa đảo. Lực lượng công an và các tổ an ninh tự quản được huy động phối hợp rà soát. Với những trường hợp chủ sử dụng đất ở ngoài địa phương, lực lượng công an tra cứu trên cơ sở dữ liệu dân cư, lập danh sách và đề nghị công an các địa phương khác hỗ trợ xác minh.

Một số địa phương như xã Tân Yên, Hiệp Hòa, Phúc Hòa đã mở các kho lưu trữ để tìm lại những tài liệu, thông tin liên quan đến thửa đất. Cách làm khác nhau nhưng điểm chung là các địa phương đang tìm mọi cách để lấp những “khoảng trắng” dữ liệu còn tồn tại. Đây cũng là phần việc khó nhất của quá trình làm sạch dữ liệu đất đai.

Khi dữ liệu trở thành nguồn lực

Dữ liệu đất đai trên địa bàn tỉnh được hình thành qua nhiều giai đoạn, với không ít biến động về chia tách, chuyển nhượng, thay đổi đơn vị hành chính… Trong khi đó, việc cập nhật chưa đồng bộ khiến hồ sơ giấy, hiện trạng sử dụng đất và dữ liệu dân cư ở một số trường hợp chưa thống nhất. Bởi vậy, làm sạch dữ liệu đất đai không đơn giản là nhập thông tin lên phần mềm mà là quá trình xác minh từng trường dữ liệu, tìm chủ sử dụng và đối chiếu hồ sơ để mỗi thửa đất có đầy đủ thông tin, đủ điều kiện hình thành một “danh tính số”.

Cán bộ tổ dân phố Xuân Phú, phường Tân Tiến tuyên truyền, vận động Nhân dân cung cấp thông tin các thửa đất.

Đến hết ngày 29/7/2026, toàn tỉnh có 3.486.004 thửa đất cần hoàn thiện cơ sở dữ liệu. Trong đó, 704.156 thửa đã bảo đảm “đúng - đủ - sạch - sống”; hơn 725 nghìn thửa thuộc nhóm phải làm sạch và gần 1,2 triệu thửa cần làm giàu dữ liệu... Riêng nhiệm vụ làm sạch, cấp xã được giao thực hiện 290.094 thửa; đã thu thập, rà soát và bàn giao cho Văn phòng Đăng ký đất đai hơn 276 nghìn thửa.

Làm sạch dữ liệu đất đai không đơn giản là nhập thông tin lên phần mềm mà là quá trình xác minh từng trường dữ liệu, tìm chủ sử dụng và đối chiếu hồ sơ để mỗi thửa đất có đầy đủ thông tin, đủ điều kiện hình thành một “danh tính số”.

Ông Phí Thanh Bình, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, việc xác định chính xác thông tin từng thửa đất là khâu quan trọng trong quá trình chuẩn hóa cơ sở dữ liệu. Mỗi thông tin được xác minh đầy đủ sẽ góp phần nâng độ tin cậy của dữ liệu, tạo nền tảng để kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các cơ sở dữ liệu khác. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, người dân sẽ được hưởng lợi trực tiếp khi không phải nhiều lần cung cấp thông tin nhân thân, giấy tờ quyền sử dụng đất. Nhiều quy trình có thể được kiểm tra, đối chiếu tự động, qua đó giảm thời gian và hạn chế sai sót. Với cơ quan quản lý, dữ liệu được cập nhật thường xuyên sẽ giúp theo dõi biến động đất đai, phục vụ quy hoạch, định giá đất, thu ngân sách và giải quyết thủ tục hành chính minh bạch hơn.

"Để hoàn thiện được những thông tin đó, cán bộ cơ sở đã phải dành nhiều thời gian rà soát, xác minh từng trường hợp, tìm lại hồ sơ cũ và phối hợp với các lực lượng tìm chủ sử dụng đất. Đây là công việc đòi hỏi sự kiên trì, trách nhiệm và am hiểu địa bàn. Sự nỗ lực của đội ngũ cán bộ ở cơ sở góp phần quan trọng cùng toàn tỉnh đẩy nhanh tiến độ làm sạch, làm giàu dữ liệu đất đai, từng bước hình thành hệ thống dữ liệu đầy đủ, chính xác và có giá trị sử dụng lâu dài", ông Bình cho hay.

Thời gian tới, các địa phương tiếp tục làm giàu dữ liệu đất đai bằng việc rà soát, bổ sung các trường thông tin còn thiếu, hoàn thiện hồ sơ pháp lý và cập nhật kịp thời những biến động về người sử dụng, hiện trạng thửa đất. Đây là nhiệm vụ lâu dài, bởi dữ liệu đất đai luôn phát sinh biến động. Việc duy trì cập nhật thường xuyên sẽ giúp dữ liệu không chỉ “đúng, đủ, sạch” mà thực sự “sống” cùng thực tế, qua đó nâng cao giá trị khai thác và phục vụ hiệu quả hơn công tác quản lý, phát triển kinh tế - xã hội.