Thủ tướng: Công nghệ vũ trụ là lĩnh vực chiến lược cần ưu tiên đầu tư

Ngày 13/3, tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc (Hà Nội), Trung tâm Vũ trụ Việt Nam (VNSC) thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tổ chức khai mạc “Diễn đàn tầm nhìn vũ trụ Việt Nam - Nhật Bản 2026: Hợp tác cho kỷ nguyên mới” và lễ khánh thành công trình Trung tâm Vũ trụ Việt Nam.

Tham dự sự kiện có Thủ tướng Phạm Minh Chính, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Nhật Bản tại Việt Nam ITO Naoki cùng đại diện các bộ, ngành Trung ương, địa phương, các tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam và Nhật Bản.

Thủ tướng Phạm Minh Chính phát biểu

Dự án Trung tâm Vũ trụ Việt Nam là dự án khoa học - công nghệ cao đầu tiên tại Việt Nam được triển khai bằng nguồn vốn vay ODA của Chính phủ Nhật Bản. Mục tiêu của dự án là xây dựng hạ tầng Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, tiếp nhận chuyển giao công nghệ, tiến tới làm chủ công nghệ vệ tinh quan sát trái đất.

Thông qua hệ thống dữ liệu viễn thám, dự án góp phần nâng cao năng lực phòng chống thiên tai, ứng phó biến đổi khí hậu, quản lý tài nguyên và giám sát môi trường, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh quốc gia.

Dự án gồm 3 cấu phần chính: xây dựng cơ sở hạ tầng Trung tâm Vũ trụ Việt Nam; chế tạo và phóng vệ tinh quan sát Trái đất LOTUSat-1 sử dụng cảm biến radar (SAR); tiếp nhận chuyển giao công nghệ thông qua đào tạo nguồn nhân lực.

Việt Nam từng bước làm chủ công nghệ vũ trụ tiên tiến

Lễ khánh thành Trung tâm Vũ trụ Việt Nam tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc được xem là dấu mốc quan trọng trong chiến lược tăng cường năng lực và từng bước làm chủ công nghệ vũ trụ của Việt Nam.

Công trình này góp phần triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và định hướng phát triển các công nghệ chiến lược theo Quyết định 1131/QĐ-TTg của Thủ tướng. Trong đó, thiết kế và chế tạo vệ tinh “Made in Việt Nam” được xác định là hướng sản phẩm công nghệ chiến lược cần ưu tiên phát triển.

Phát biểu tại lễ khánh thành, PGS.TS Phạm Anh Tuấn - Tổng giám đốc Trung tâm Vũ trụ Việt Nam - cho biết từ năm 2006, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã tiên phong triển khai Chiến lược nghiên cứu và ứng dụng công nghệ vũ trụ, đồng thời ký thỏa thuận hợp tác với Cơ quan Hàng không Vũ trụ Nhật Bản (JAXA).

Sau chuyến thăm Trung tâm Vũ trụ Tsukuba (Nhật Bản) năm 2007, ý tưởng xây dựng Trung tâm Vũ trụ Việt Nam được hình thành.

PGS.TS Phạm Anh Tuấn - Tổng giám đốc Trung tâm Vũ trụ Việt Nam

PGS.TS. Phạm Anh Tuấn chia sẻ mốc thời gian mà theo ông là không thể nào quên: “Ngày thứ Sáu 11/3/2011 - cách đây 15 năm - đã xảy ra động đất và sóng thần tàn phá kinh hoàng vùng đông bắc Nhật Bản. Ngay sau thảm họa, vệ tinh quan sát trái đất đã phát huy rõ vai trò quan trọng trong việc khắc phục hậu quả thiên tai. Cũng vào thời điểm đấy, mặc dù còn rất nhiều khó khăn nhưng Chính phủ Nhật Bản, cụ thể là JICA, vẫn hết mình ủng hộ, cấp vốn vay ODA cho dự án với mục tiêu chính là tăng cường phòng chống, giảm thiểu thiệt hại thiên tai và biến đổi khí hậu sử dụng vệ tinh quan sát trái đất. Đây là lần đầu tiên Nhật Bản cấp vốn vay ODA ưu đãi cho một dự án công nghệ cao tại Việt Nam”.

Theo Tổng giám đốc Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, việc hoàn thành và đưa vào vận hành Trung tâm Vũ trụ Việt Nam là bước tiến quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu làm chủ các công nghệ vũ trụ tiên tiến.

Ông Phạm Anh Tuấn bày tỏ sự tri ân sâu sắc tới Đảng, Chính phủ và các bộ, ngành đã tạo điều kiện để dự án được triển khai. Đồng thời, ông gửi lời cảm ơn tới Chính phủ Nhật Bản, Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam, các tổ chức như METI, JAXA, JICA, JETRO cùng các doanh nghiệp, trường đại học và đối tác quốc tế, đặc biệt là các thế hệ lãnh đạo Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, đã đồng hành trong suốt chặng đường phát triển ngành công nghệ vũ trụ.

Công nghệ vũ trụ là lĩnh vực chiến lược cần ưu tiên đầu tư

Phát biểu tại buổi lễ, Thủ tướng Phạm Minh Chính cho biết khoa học không gian vũ trụ là không gian phát triển mới đầy tiềm năng, với vô số tài nguyên chiến lược. Khoa học không gian vũ trụ là đỉnh cao của sự hội tụ các ngành khoa học cơ bản hiện đại, giữ vị trí tiên phong trong cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Đây là biểu tượng cho tầm vóc trí tuệ, phản ánh trình độ, vị thế về khoa học công nghệ của mỗi quốc gia.

Thủ tướng khẳng định, khoa học không gian vũ trụ là một trong những hạ tầng thiết yếu của nền kinh tế số và bảo đảm an ninh quốc phòng của mỗi quốc gia.

Thủ tướng cắt băng khánh thành công trình Trung tâm Vũ trụ Việt Nam tại khu công nghiệp Hòa Lạc

Chia sẻ về khát vọng chinh phục không gian của người Việt, Thủ tướng nhắc tới hình ảnh chú Cuội, chị Hằng trong câu chuyện dân gian - những biểu tượng cho trí tưởng tượng và ước mơ khám phá vũ trụ từ rất sớm của dân tộc.

“Đặc biệt, năm 1980, Việt Nam là quốc gia châu Á đầu tiên có người bay vào vũ trụ. Chuyến bay của Anh hùng, phi công vũ trụ Phạm Tuân không chỉ là niềm tự hào mà còn thắp lên khát vọng lớn của nhiều thế hệ người Việt Nam về hành trình chinh phục không gian”, Thủ tướng chia sẻ.

Thủ tướng cho hay khoa học công nghệ vũ trụ Việt Nam đã có những bước đi đầu tiên rất quan trọng, khẳng định trí tuệ, bản lĩnh, năng lực tự chủ của người Việt và đề cao hợp tác quốc tế, trong đó có hợp tác với Nhật Bản.

"Trong hành trình đó, Trung tâm Vũ trụ Việt Nam là đơn vị nòng cốt của quốc gia trong nghiên cứu, phát triển, ứng dụng và từng bước làm chủ công nghệ vũ trụ, là đơn vị duy nhất trong cả nước đã thiết kế, chế tạo và phóng thành công các vệ tinh “Made in Vietnam” lên quỹ đạo", Thủ tướng chia sẻ.

Tầm nhìn đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu trở thành quốc gia có trình độ phát triển về khoa học và công nghệ vũ trụ ở mức trung bình khá trong khu vực Đông Nam Á. Sau năm 2030, mục tiêu là từng bước xây dựng năng lực quốc gia tự chủ về công nghệ vệ tinh, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu không gian để giải quyết các vấn đề toàn cầu và phục vụ bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Phương châm hành động thời gian tới được xác định bằng 20 chữ vàng: “Khám phá không gian - Làm chủ công nghệ - Hợp tác bền chặt - Phát triển bền vững - Vũ trụ hòa bình”.

Thành Huế