Thủ tướng: 'Đã đụng đến ngân sách là phải có kiểm tra, giám sát, phải đảm bảo hiệu quả'

Sáng 19/8, sau khi nghe tờ trình, Quốc hội tiến hành thảo luận tại tổ về Tờ trình về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách Nhà nước (hợp nhất Luật Ngân sách Nhà nước và Luật Đầu tư công hiện hành).

Tham gia thảo luận tại tổ (Hải Phòng, Quảng Ngãi), Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nêu rõ, hai Luật Ngân sách Nhà nước và Luật Đầu tư công đã được Quốc hội sửa đổi, bổ sung trong các năm 2024, 2025, nhằm thể chế hóa một số tư tưởng chỉ đạo trong các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, đồng thời xử lý những vướng mắc phát sinh sau khi kiện toàn bộ máy tổ chức và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Tuy nhiên trên thực tế, vẫn còn tồn tại những phát sinh vướng mắc, bất cập, hạn chế. Thủ tướng nhắc lại, trước đây Bộ Kế hoạch và Đầu tư là cơ quan tham mưu xây dựng Luật Đầu tư công, trong khi Bộ Tài chính tham mưu xây dựng Luật Ngân sách Nhà nước.

Trong đó, một bên thực hiện phân bổ đầu tư công, một bên phân bổ thu ngân sách và chi thường xuyên. "Trên thực tế đều sử dụng ngân sách Nhà nước, vì vậy không cần thiết phải có 2 luật", Thủ tướng nói.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu tại tổ (Ảnh: Hữu Thắng).

Theo Thủ tướng, việc hợp nhất là cần thiết bởi các khoản chi đầu tư công đều là chi ngân sách Nhà nước. Theo đó, những vấn đề liên quan đến chi ngân sách cho đầu tư công sẽ thực hiện theo các quy định về đầu tư công, còn chi thường xuyên thực hiện theo các quy định về chi thường xuyên, nhưng được đặt trong một khuôn khổ pháp luật thống nhất.

Một điểm giao thoa khác giữa 2 luật là hiện nay có kế hoạch tài chính 5 năm và kế hoạch đầu tư công trung hạn 5 năm. "Do đó, việc hợp nhất sẽ góp phần xử lý những nội dung giao thoa, chồng lấn và đơn giản hóa các thủ tục", Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu.

Về định hướng sửa đổi, Thủ tướng cho biết nội dung lớn đầu tiên là hợp nhất kế hoạch tài chính 5 năm và dự toán ngân sách Nhà nước với kế hoạch đầu tư công, trong đó, hợp nhất kế hoạch đầu tư công trung hạn vào kế hoạch tài chính 5 năm. Tương tự, kế hoạch đầu tư công hằng năm sẽ được hợp nhất vào dự toán ngân sách Nhà nước hằng năm.

Một định hướng quan trọng khác, theo Thủ tướng, là tiếp tục rà soát để kế thừa, sửa đổi, bổ sung đồng bộ quyền hạn, trách nhiệm của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, cơ quan, Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân các cấp. Việc này phải được thực hiện xuyên suốt từ quy trình quyết định chủ trương, phê chuẩn, ra quyết định đến giám sát tổ chức thực hiện, qua đó làm rõ thẩm quyền của từng cấp.

"Những nhiệm vụ nào thuộc chức năng, nhiệm vụ của Quốc hội, của Ủy ban Thường vụ Quốc hội thì phải được quy định rõ. Còn những vấn đề cần phân cấp mạnh hơn theo tình hình chung cho Chính phủ, cho Thủ tướng Chính phủ, cho các bộ, ngành và cho các địa phương thì sẽ phải quy định rõ hơn nữa trong dự thảo Luật", Thủ tướng nói.

Quang cảnh phiên họp tổ Hải Phòng, Quảng Ngãi (Ảnh: Hữu Thắng).

Theo tinh thần phân cấp, Thủ tướng cho biết, có thể xem xét để Quốc hội giao Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung nhằm tạo sự chủ động, linh hoạt trong điều hành, như tiêu chí điều chỉnh, tiêu chí phân loại dự án, trình tự, thủ tục quyết định chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư chương trình, dự án (trừ các chương trình, dự án thuộc thẩm quyền của Quốc hội).

Về định hướng sửa đổi một số nội dung về quản lý ngân sách Nhà nước để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, Thủ tướng cho biết, các nội dung cần được rà soát gồm việc phân bổ và tăng thu ngân sách Nhà nước trong quá trình điều hành; sử dụng dự phòng, dự trữ tài chính; sử dụng tăng thu, dự toán chi còn lại để bổ sung chi ứng phó với một số tình huống khẩn cấp; việc chuyển nguồn và thời hạn chi đối với các khoản chuyển nguồn.

Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục nhưng phải đi cùng kiểm tra, giám sát chặt chẽ. "Đã đụng đến ngân sách là phải có kiểm tra, giám sát, phải đảm bảo hiệu quả", Thủ tướng nêu rõ.

Theo Thủ tướng, tinh thần này phải được thực hiện nghiêm túc theo Kết luận Hội nghị Trung ương 2, Kết luận số 18. Theo đó, tất cả các khoản chi của ngân sách Nhà nước, bao gồm cả chi đầu tư công và chi thường xuyên, đều phải được đánh giá hiệu quả. Việc đánh giá hiệu quả phải được thực hiện trên cơ sở kết quả đầu ra và theo hướng đánh giá tổng thể.

Thủ tướng lưu ý, nếu chỉ đánh giá thuần túy theo hiệu quả kinh tế thì chưa chắc một dự án đã đáp ứng đầy đủ các chỉ tiêu cần đánh giá. Bên cạnh hiệu quả kinh tế, việc đánh giá còn phải tính đến các yếu tố về quốc phòng, an ninh, dân tộc, tôn giáo và các yếu tố liên quan khác để có đánh giá tổng thể về kết quả đầu ra.

Theo người đứng đầu Chính phủ, việc hợp nhất Luật Ngân sách Nhà nước và Luật Đầu tư công có đầy đủ cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý và yêu cầu thực tiễn. Trên cơ sở ý kiến của các đại biểu Quốc hội, các cơ quan sẽ tiếp tục hoàn thiện để báo cáo Quốc hội cho ý kiến.