Thủ tướng: Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh cần làm chủ công nghệ chiến lược

Theo tin từ TTXVN, chiều 13-10, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã dự Lễ khai khóa năm 2026 tại Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh với chủ đề “Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh với khát vọng tự chủ công nghệ chiến lược bằng nhân tài Việt Nam”.

Thủ tướng Lê Minh Hưng tham quan trưng bày sản phẩm nghiên cứu, sáo tạo của Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh năm 2026. Ảnh: TTXVN

Cùng dự có Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy thành phố Hồ Chí Minh Trần Lưu Quang; các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng, lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương; lãnh đạo thành phố Hồ Chí Minh và các địa phương; các thế hệ lãnh đạo Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh, đối tác, doanh nghiệp cùng hơn 700 học sinh, sinh viên tiêu biểu của toàn hệ thống.

Mục tiêu đạt 100 sáng chế quốc tế đến năm 2030

Tại buổi lễ, Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh giới thiệu lộ trình phát triển công nghệ chiến lược theo 3 giai đoạn. Trước mắt, nhà trường tập trung tạo ra các kết quả nghiên cứu có khả năng ứng dụng sớm, đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp, bệnh viện và địa phương trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, chip biên, chế phẩm sinh học và chẩn đoán phân tử.

Đến năm 2030, nhà trường đặt mục tiêu hình thành các cụm nghiên cứu và phòng thí nghiệm hợp tác công tư, tập trung vào mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt, vắc xin và công nghệ tế bào, pin lưu trữ, hydro xanh và công nghệ lượng tử.

Sau năm 2030, nhà trường từng bước xây dựng năng lực tự chủ trong các lĩnh vực công nghệ chuyên sâu như trí tuệ nhân tạo chủ quyền, chip phục vụ công nghệ 6G và hàng không vũ trụ, y học chính xác và điện hạt nhân.

Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt 100 sáng chế quốc tế, phát triển 10 sản phẩm công nghệ chiến lược, làm chủ 15 công nghệ lõi, hình thành 20 nhóm nghiên cứu mạnh và khẳng định vị thế trong nhóm các đại học hàng đầu châu Á.

Thủ tướng Lê Minh Hưng và các đại biểu dự Lễ khai khóa Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh năm 2026. Ảnh: TTXVN

Phát biểu khai mạc, Giám đốc Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Mai nhấn mạnh vai trò của đại học trong đào tạo nhân tài, phát triển tri thức và giải quyết những vấn đề thực tiễn của đất nước.

Giám đốc Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh đặt ra yêu cầu phát huy sức mạnh của toàn hệ thống, tăng cường kết nối giữa đào tạo, nghiên cứu và thực tiễn, trong đó người thầy không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn là người thiết kế trải nghiệm học tập, đặt bài toán, hướng dẫn nghiên cứu, kết nối sinh viên với những bài toán thực tế, tạo điều kiện để người học trải nghiệm, thử nghiệm và trưởng thành.

Bà Nguyễn Thị Thanh Mai nhấn mạnh mục tiêu xây dựng môi trường học thuật có khả năng thu hút và kết nối nhân tài Việt Nam, đồng thời tạo ra những đóng góp thiết thực cho đất nước.

Đánh giá cao ý nghĩa chủ đề của lễ khai khóa năm nay, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, giáo dục và đào tạo có vị trí đặc biệt quan trọng, là quốc sách hàng đầu, quyết định tương lai dân tộc. Trong đó, giáo dục đại học là nòng cốt để phát triển nhân lực trình độ cao, bồi dưỡng nhân tài, thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng, năng lực cạnh tranh và sức mạnh nội sinh, đồng thời mở ra không gian phát triển mới cho đất nước.

Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu tại Lễ khai khóa Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh năm 2026. Ảnh: TTXVN

Thủ tướng khẳng định, những năm qua, với sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước, giáo dục và đào tạo đã được chú trọng đầu tư, không ngừng phát triển; đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đạt được những kết quả quan trọng; nội dung, phương thức đào tạo ngày càng thực chất. Chất lượng ở tất cả các cấp học được nâng lên, hợp tác quốc tế tiếp tục được mở rộng.

Cùng với đó, các chính sách miễn, hỗ trợ học phí, tín dụng, học bổng, hỗ trợ học sinh, sinh viên vùng khó khăn được triển khai đồng bộ, hiệu quả; đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao có nhiều chuyển biến tích cực; quy mô người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật, công nghệ chiến lược tăng mạnh.

Đặc biệt, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ thường xuyên chỉ đạo sâu sát về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, trong đó nâng cao chất lượng giáo dục đại học là trọng tâm của đào tạo nhân lực chất lượng cao.

Thay mặt Chính phủ, Thủ tướng đánh giá cao, biểu dương những nỗ lực và kết quả tích cực mà các thế hệ lãnh đạo, tập thể viên chức, nhà khoa học, giảng viên, người lao động, học viên, sinh viên Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh đã đạt được trong 31 năm xây dựng và phát triển.

Thủ tướng nêu rõ, trong giai đoạn phát triển mới, giáo dục và đào tạo cần tạo đột phá từ đổi mới tư duy, nhận thức và thể chế; huy động nguồn lực, tạo động lực và không gian phát triển mới. Giáo dục đại học phải được hiện đại hóa, nâng tầm, dẫn dắt nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.

Nhắc lại chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm rằng: “Giáo dục phải đi trước một bước trong chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao, nhân lực có kỹ năng nghề, nhân lực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và các ngành chiến lược của đất nước”, Thủ tướng cho rằng, Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh đổi mới tư duy, phương thức quản trị, xây dựng môi trường học thuật tôn trọng sáng tạo, đề cao thực chất và lấy hiệu quả đầu ra làm thước đo.

Nhà trường cần phấn đấu đến năm 2030 thuộc nhóm 100 cơ sở giáo dục hàng đầu châu Á; tầm nhìn đến năm 2045 trở thành hệ thống đại học nghiên cứu hàng đầu châu Á, có ít nhất 4 ngành được xếp hạng trong nhóm 50 của bảng xếp hạng quốc tế uy tín.

Thủ tướng Lê Minh Hưng trao quà cho sinh viên thủ khoa tốt nghiệp năm học 2025-2026 và học sinh, viên thủ khoa tuyển sinh khóa 2026. Ảnh: TTXVN

Kết nối đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo

Cơ bản nhất trí với phương hướng, nhiệm vụ của nhà trường, Thủ tướng đề nghị, Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh phải trở thành nơi phát hiện, đào tạo và quy tụ nhân tài hàng đầu của đất nước; xây dựng một hệ sinh thái nhân tài kết nối liên tục từ học sinh xuất sắc, sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh đến nhà khoa học trẻ và các chuyên gia hàng đầu, đặc biệt trong các lĩnh vực khoa học cơ bản và công nghệ chiến lược.

Nhà trường cần chú trọng nâng cao chất lượng đào tạo nhân tài, đẩy mạnh quản trị đại học hiện đại và trở thành địa chỉ tin cậy, điểm thu hút và tạo điều kiện thuận lợi để nhân tài phát huy tối đa năng lượng, trí tuệ, cống hiến và gắn bó lâu dài.

Thủ tướng nhấn mạnh, Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh cần phát huy mạnh mẽ hơn vai trò là trung tâm trí tuệ, tư vấn và phản biện chính sách, cung cấp luận cứ khoa học, tin cậy để phục vụ cho việc hoạch định các chủ trương, chính sách và các quyết sách phát triển của đất nước, của vùng và của các địa phương.

Nhà trường chủ động nghiên cứu và đề xuất giải pháp đối với những vấn đề thực tiễn đang đặt ra, đưa tri thức từ giảng đường, phòng thí nghiệm vào quá trình xây dựng và hoạch định chính sách, đổi mới mô hình phát triển, nâng cao hiệu quả quản trị và cải thiện đời sống của nhân dân.

Thủ tướng mong muốn Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh kết nối đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo thành một chuỗi thống nhất. Không thể sinh viên chỉ học trong lớp, nhà khoa học chỉ làm đề tài, còn doanh nghiệp chỉ xuất hiện ở cuối chu trình.

Với những ngành mới như bán dẫn, lượng tử, hàng không vũ trụ, cần huy động sự tham gia của các chuyên gia trong nước và quốc tế, các doanh nghiệp gắn với kiểm soát chặt chẽ chất lượng sản phẩm đầu ra.

Thủ tướng đề nghị, Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh nhận trách nhiệm làm chủ một số công nghệ chiến lược; không dàn trải nguồn lực, không chỉ công bố khoa học mà phải xác định công nghệ cần làm chủ, sản phẩm cần tạo ra, đối tượng sử dụng và thời điểm có kết quả.

Nhà trường không chỉ làm chủ công nghệ mà phải từng bước hình thành năng lực công nghệ nội sinh, phát triển công nghệ lõi và tạo ra sản phẩm công nghệ có khả năng cạnh tranh, mang thương hiệu Việt Nam.

Thủ tướng Lễ Minh Hưng trao tặng giảng viên, sinh viên tham gia Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Ảnh: TTXVN

Thủ tướng cũng yêu cầu phát huy vai trò hạt nhân kết nối Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp; huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực; mở rộng hợp tác quốc tế hiệu quả, thực chất; phối hợp hoàn thiện cơ chế, chính sách, thúc đẩy chuyển giao, thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Mục tiêu là góp phần để tiềm lực, trình độ khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của Việt Nam đạt mức tiên tiến ở nhiều lĩnh vực quan trọng, thuộc nhóm dẫn đầu trong các nước có thu nhập trung bình cao vào năm 2030.

Bên cạnh đó, Thủ tướng đề nghị, Bộ Giáo dục và Đào tạo khẩn trương xây dựng Đề án triển khai cơ chế, chính sách đầu tư mạnh và có các cơ chế đặc thù, vượt trội để phát triển đại học tinh hoa theo mô hình đại học nghiên cứu đẳng cấp thế giới, đào tạo nhân tài quốc gia. Cần phân cấp, phân quyền mạnh đối với đại học quốc gia về mô hình quản trị, tổ chức bộ máy, mở ngành, phương thức đào tạo, sử dụng nhân tài và nguồn lực gắn với trách nhiệm giải trình, công khai và đánh giá độc lập.

Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Bách khoa Hà Nội cần được phát triển thành trung tâm của hệ sinh thái nghiên cứu và phát triển, đổi mới sáng tạo.

Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính nghiên cứu cơ chế kinh phí giao theo gói cho các hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cho các tổ chức khoa học công nghệ công lập thuộc các đại học trọng điểm; nghiên cứu hoàn thiện cơ chế, chính sách để kết quả nghiên cứu vượt qua được khoảng trống từ phòng thí nghiệm đến thị trường.

Thủ tướng chỉ đạo, UBND thành phố Hồ Chí Minh, các địa phương trong vùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long nghiên cứu, đặt hàng trực tiếp, hỗ trợ đầu tư hạ tầng dùng chung đối với Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh. Việc hợp tác nhằm đào tạo nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao, các đề tài nghiên cứu, sản phẩm khoa học công nghệ mà các địa phương, khu vực có nhu cầu thông qua các cơ chế đặc thù, thúc đẩy nơi đây thành đô thị đại học hiện đại, trở thành điểm đến hấp dẫn cho sinh viên và nhà khoa học quốc tế.

Với đội ngũ giảng viên, nhà khoa học, Thủ tướng mong muốn mỗi người sẽ là những tấm gương sáng về đạo đức, tinh thần học tập suốt đời, sự trung thực và liêm chính trong học thuật, dám đặt vấn đề mới, khuyến khích phản biện khoa học, tôn trọng sự khác biệt và tạo điều kiện cho những ý tưởng sáng tạo được thử nghiệm, kiểm chứng. Nhà trường cần chú trọng bồi dưỡng nhân cách, bản lĩnh, trách nhiệm xã hội và khát vọng cống hiến cho người học.

Thủ tướng cũng nhắn nhủ tới các học sinh, sinh viên rằng, việc bước vào giảng đường không chỉ để nhận một tấm bằng cho riêng mình mà còn được trao cơ hội tiếp cận môi trường có thể tạo ra những thay đổi tích cực đối với đất nước.

Việt Nam không chỉ cần những người giỏi công nghệ mà còn cần những người có năng lực và trách nhiệm, có khát vọng, có tri thức toàn cầu nhưng có cội nguồn Việt Nam; dám nghĩ, dám làm, dám đổi mới nhưng cũng dám chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình.

Thủ tướng tin tưởng, Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục phát huy thành tựu hơn ba thập kỷ, trở thành trung tâm tri thức, nhân tài và đầu tàu khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, đóng góp vào năng lực tự chủ và sức cạnh tranh quốc gia.

Trước đó, Thủ tướng Lê Minh Hưng và các đại biểu đã tham quan Triển lãm thành tựu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo “Made by VNUHCM”, nơi giới thiệu các sản phẩm, công nghệ tiêu biểu do đội ngũ nhà khoa học của Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh nghiên cứu, phát triển.

Các sản phẩm trưng bày gồm robot cứu hỏa bốn chân, hệ thống giao diện não - máy tính, ứng dụng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ sinh sản, chip vi mạch bán dẫn, sản phẩm từ dược liệu bản địa, công nghệ tế bào gốc, miếng dán vi kim và pin mặt trời thế hệ mới.

Tại buổi lễ, Thủ tướng Chính phủ đã trao tặng những phần quà ý nghĩa, khen thưởng các cá nhân tham gia Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh vinh danh các cá nhân và tập thể đã đạt được các giải thưởng và danh hiệu uy tín trong nước và quốc tế từ đầu năm 2026 đến nay, cũng như có thành tích nổi bật trong sáng chế, công bố khoa học và nghiên cứu ứng dụng.

Các doanh nghiệp, đối tác đã trao các khoản tài trợ cho việc phát triển Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh với tổng trị giá hơn 160 tỷ đồng.