Thủ tướng Đức: Ukraine có thể phải nhượng bộ Nga để tiến vào châu Âu

Thủ tướng Đức Friedrich Merz trong cuộc trao đổi với sinh viên tại thành phố Marsberg. Ảnh: Getty Images

Thủ tướng Đức Friedrich Merz vừa lên tiếng cho rằng, Ukraine có thể sẽ phải chấp nhận nhượng một phần lãnh thổ trong khuôn khổ thỏa thuận hòa bình với Nga, đồng thời đổi lại là triển vọng hội nhập sâu hơn với Liên minh châu Âu (EU).

Trong cuộc trao đổi với sinh viên tại thành phố Marsberg, ông Merz bày tỏ hy vọng cuối cùng Nga và Ukraine sẽ đạt được một hiệp ước hòa bình. Theo ông, khi đó “có thể một phần lãnh thổ Ukraine sẽ không còn thuộc về Ukraine nữa”.

Phát biểu của nhà lãnh đạo Đức phản ánh thực tế khó khăn mà Kiev đang đối mặt: vừa phải duy trì năng lực kháng cự quân sự, vừa tìm kiếm bảo đảm an ninh dài hạn và con đường hội nhập châu Âu trong bối cảnh chiến sự chưa có dấu hiệu chấm dứt hoàn toàn.

Trưng cầu dân ý và lựa chọn khó khăn của Kiev

Theo Independent, Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho rằng nếu chấp nhận một thỏa thuận liên quan tới lãnh thổ, Tổng thống Volodymyr Zelensky nhiều khả năng sẽ phải tổ chức trưng cầu dân ý để tìm kiếm tính chính danh trong nước. Đây cũng là vấn đề mà giới lãnh đạo Ukraine từng đề cập trước đó.

Thừa nhận bất kỳ thỏa thuận nào liên quan đến biên giới, chủ quyền hay quy chế lãnh thổ đều có thể tạo ra tranh luận sâu sắc trong xã hội Ukraine, theo Thủ tướng Đức, để nhận được sự đồng thuận của cử tri, ông Zelensky sẽ phải đưa ra thông điệp rằng việc nhượng bộ hôm nay có thể mở ra tương lai châu Âu cho Ukraine ngày mai.

Berlin thúc đẩy lộ trình gia nhập EU cho Ukraine

Song song với quan điểm thực dụng về hòa bình, ông Merz nhấn mạnh EU cần đưa ra cho Ukraine một lộ trình gia nhập rõ ràng, đáng tin cậy và có thể thực hiện được.

“Ukraine phải có một triển vọng châu Âu. Chúng ta không được để mất Ukraine vào tay Nga, mà phải nói với người dân Ukraine rằng họ có tương lai ở châu Âu”, ông nói.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Ảnh: Getty Images

Kể từ khi xung đột bùng phát, Ukraine đã đẩy mạnh cải cách thể chế, chống tham nhũng và điều chỉnh luật pháp để đáp ứng các tiêu chuẩn của EU. Tuy nhiên, quá trình này vẫn còn nhiều trở ngại, đặc biệt trong bối cảnh đất nước phải dồn nguồn lực cho chiến tranh và tái thiết.

Dù ủng hộ triển vọng châu Âu của Ukraine, ông Merz cũng cảnh báo không nên tạo ra kỳ vọng thiếu thực tế về thời điểm gia nhập EU. Theo Thủ tướng Đức, Ukraine không thể trở thành thành viên khi chiến sự vẫn đang tiếp diễn, đồng thời cần hoàn thành hàng loạt tiêu chí nghiêm ngặt về pháp quyền, quản trị nhà nước và chống tham nhũng.

Ông nhắc lại đề xuất trước đó của Tổng thống Zelensky về khả năng gia nhập EU từ ngày 1/1/2027, nhưng cho rằng mốc thời gian này là không khả thi. Ngay cả năm 2028, theo ông, cũng khó trở thành hiện thực.

Để thu hẹp khoảng cách giữa kỳ vọng của Kiev và thực tế chính trị của EU, ông Merz đề xuất các bước đi trung gian, trong đó có việc trao cho Ukraine vai trò quan sát viên tại các cơ quan của liên minh.

Theo ông, ý tưởng này đã nhận được sự ủng hộ đáng kể từ các lãnh đạo châu Âu tại hội nghị thượng đỉnh ở CH Síp tuần trước, nơi Tổng thống Zelensky cũng tham dự.

Các cơ chế trung gian như vậy được xem là cách để Ukraine tham gia dần vào tiến trình hoạch định chính sách của châu Âu, đồng thời tạo động lực cải cách trong nước trước khi trở thành thành viên đầy đủ.

EU còn chia rẽ

Tuần trước, EU đã phê duyệt gói vay trị giá 90 tỷ euro dành cho Ukraine, nhằm đáp ứng phần lớn nhu cầu tài chính của Kiev đến năm 2027. Đây là tín hiệu cho thấy khối vẫn duy trì cam kết hỗ trợ kinh tế lâu dài đối với Ukraine.

Tuy nhiên, phía sau sự đồng thuận về tài chính, các nước thành viên vẫn còn khác biệt về tốc độ thúc đẩy tiến trình đàm phán gia nhập của Kiev. Một số nước Đông Âu muốn đẩy nhanh quá trình này vì lý do an ninh chiến lược, trong khi nhiều thành viên Tây Âu chủ trương tiếp cận từng bước.

Trong bối cảnh này, phát biểu của Thủ tướng Đức cho thấy châu Âu đang dần chuyển từ những tuyên bố ủng hộ mang tính biểu tượng sang tư duy thực dụng hơn về hòa bình và tái thiết Ukraine. Với Kiev, lựa chọn phía trước có thể không chỉ là giữ đất hay nhượng đất, mà còn là đánh đổi giữa hiện tại xung đột và một tương lai gắn với châu Âu. Với châu Âu, cách xử lý hồ sơ Ukraine cũng sẽ là phép thử về năng lực chiến lược, mức độ đoàn kết và vai trò của EU trong trật tự an ninh hậu xung đột.