Thủ tướng: Giá đất cao giúp tăng thu ngân sách nhưng hệ lụy rất lớn

Góp ý vào dự án Luật Đất đai (sửa đổi) tại phiên thảo luận chiều 22/10, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết một trong những nội dung quan trọng là phân loại đất, quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất.

Thủ tướng Lê Minh Hưng.

Chia sẻ thông tin liên quan đến tài chính đất đai và giá đất, Thủ tướng cho biết dự thảo Luật quy định Nhà nước quyết định giá đất. Tuy nhiên, việc xác định giá đất sẽ dựa trên bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất, thay cho cơ chế xác định giá đất cụ thể và sử dụng tổ chức tư vấn xác định giá đất như trước đây.

Theo Thủ tướng, Nghị quyết 21 và dự thảo Luật đặt ra yêu cầu việc định giá đất phải trung thực, khách quan, công khai, minh bạch, phù hợp với mục tiêu phát triển trong từng thời kỳ; tuân thủ đúng trình tự, thủ tục, dựa trên dữ liệu đất đai và dữ liệu chuyên ngành có liên quan.

Đồng thời, cơ chế định giá đất phải bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư. Dự thảo luật chỉ quy định các nguyên tắc chung, còn nội dung chi tiết sẽ được cụ thể hóa tại các văn bản dưới luật.

“Bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất do HĐND cấp tỉnh ban hành. Quy định sẽ giúp đơn giản hóa, minh bạch phương thức xác định giá đất của các dự án, qua đó rút ngắn thời gian triển khai”, Thủ tướng nêu rõ.

Đồng tình với ý kiến của nhiều đại biểu về việc cần tiếp tục nghiên cứu các tiêu chí xác định giá đất nhưng Thủ tướng lưu ý không nên quy định quá cứng các tiêu chí trong luật, bởi cần có sự linh hoạt để điều chỉnh phù hợp với mục tiêu phát triển từng thời kỳ.

Trường hợp cần thiết, Chính phủ có thể báo cáo Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét cơ chế phù hợp để quy định và điều chỉnh các tiêu chí này.

Lý giải sự thay đổi trong quan điểm xác định giá đất từ Nghị quyết 18 sang Nghị quyết 21, Thủ tướng cho biết trước đây, Nghị quyết 18 đặt ra yêu cầu xác định giá đất theo thị trường.

“Theo thị trường thì các địa phương xác định giá đất dựa trên kết quả đấu giá ở mức cao. Giá đất cao sẽ đẩy vào chi phí của dự án thì ra giá nhà sẽ rất cao. Chưa kể các chi phí khác, nhà đầu tư còn phải vay vốn, thời gian thủ tục hành chính kéo dài... tất cả đều thành chi phí thì giá nhà sẽ rất cao”, Thủ tướng phân tích, cho rằng đây là lý do Nhà nước cần điều tiết, quản lý giá đất để phục vụ mục tiêu phát triển. Nếu để giá đất cao quá, địa phương có thể tăng thu ngân sách cao trong một thời điểm nhất định nhưng hệ lụy đối với phát triển kinh tế - xã hội sẽ rất lớn.

“Nếu như vậy, không bao giờ chúng ta giải quyết được vấn đề giá nhà đối với những đối tượng ưu tiên như cán bộ công chức, người lao động, học sinh, sinh viên, lực lượng vũ trang. Mục tiêu ưu tiên là điều tiết giá đất và giá nhà đối với nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê là vì thế; và chuyển từ tư duy ‘sở hữu nhà’ sang tư duy ‘Nhà nước có trách nhiệm bố trí chỗ ở theo quy định của Hiến pháp’”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Không lạm dụng việc thu hồi đất

Về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, Thủ tướng nhấn mạnh quan điểm thực hiện chặt chẽ, không lạm dụng việc thu hồi và không tạo ra những khó khăn cho các dự án phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Dự thảo luật phân các trường hợp thu hồi đất thành 6 nhóm, gồm: ây dựng trụ sở cơ quan, công trình sự nghiệp; xây dựng công trình công cộng, hạ tầng kỹ thuật; các dự án phục vụ chính sách an sinh xã hội; các dự án phát triển kinh tế, chỉnh trang đô thị, nông thôn; các dự án đã được Quốc hội, Thủ tướng chấp thuận, quyết định chủ trương đầu tư...

Trường hợp cần bổ sung các trường hợp thu hồi đất phải do Quốc hội quyết định. Theo Thủ tướng, cách quy định này giúp xác định cụ thể, chặt chẽ các trường hợp được thu hồi đất.

Về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, Thủ tướng nhìn nhận một trong những quan điểm mới, quan trọng nhất trong Nghị quyết 21 của Trung ương là chuyển từ tư duy bồi thường tài sản bị thu hồi sang tư duy tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất.

Theo dự thảo Luật, người có đất bị thu hồi có thể được bồi thường bằng đất cùng mục đích sử dụng, đất khác mục đích sử dụng, nhà ở hoặc bằng tiền. Đối với các dự án đô thị, người dân được ưu tiên bố trí tái định cư tại chỗ.

Dự thảo cũng bổ sung cơ chế hoán đổi phần đất ở bị thu hồi sang phần diện tích còn lại của thửa đất hoặc sang diện tích của thửa đất khác thuộc quyền sử dụng của người dân trong cùng địa bàn cấp xã. Trường hợp người sử dụng đất có nhu cầu Nhà nước thu hồi cả phần diện tích còn lại, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét, quyết định.

Đối với khu tái định cư, dự thảo quy định bố trí nhiều cấp nhà, mức diện tích phù hợp với mức bồi thường và khả năng chi trả của người dân, đồng thời bảo đảm đầy đủ hạ tầng an sinh xã hội.

“Quan điểm tái thiết cuộc sống cho người dân khi Nhà nước thu hồi đất là quan trọng nhất. Ngoài chuyện bố trí chỗ ở, nhà ở còn phải là cuộc sống, sinh kế, hạ tầng như thiết chế văn hóa, trường học, y tế... Như vậy mới đảm bảo được yêu cầu tái thiết cuộc sống cho người dân, dự thảo Luật cũng đã cụ thể hóa định hướng đó”, Thủ tướng nói.

Thủ tướng nêu rõ dự thảo Luật có những thay đổi đáng kể theo hướng không quy định quá chi tiết từng loại đất mà phân thành 3 nhóm chính, gồm đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp, đất dự trữ phát triển.

Việc đổi mới cách phân loại không chỉ phục vụ công tác quy hoạch mà còn đáp ứng yêu cầu quản lý Nhà nước về đất đai, như: Thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Đối với công tác quy hoạch, Thủ tướng thông tin, cùng với việc sửa đổi Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản, Chính phủ đang khẩn trương chỉ đạo sửa đổi Luật Quy hoạch và Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, tiến tới xây dựng một quy hoạch thống nhất trong phạm vi một đơn vị hành chính.

“Đối với lĩnh vực đất đai, chỉ còn quy hoạch sử dụng đất quốc gia, quy hoạch sử dụng đất quốc phòng và quy hoạch sử dụng đất an ninh. Đối với cấp tỉnh, thay vì lập quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất độc lập, nội dung sử dụng đất sẽ được tích hợp vào quy hoạch tỉnh. Đối với cấp xã, kế hoạch sử dụng đất được lập theo hướng đơn giản hóa, số hóa và lồng ghép vào các quy hoạch”, Thủ tướng nói.