Thủ tướng Lê Minh Hưng: Phải chuyển mạnh từ tư duy 'làm cho có' sang tư duy 'tạo ra sản phẩm'

Phải phát triển công nghệ chiến lược, tạo ra sản phẩm cụ thể

Sáng 18/5, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã tham dự Lễ chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam và Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược do Bộ KH&CN tổ chức. Cùng dự có Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cùng lãnh đạo các bộ, ngành, chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp công nghệ và đông đảo đại biểu.

Sự kiện là dịp tôn vinh đội ngũ trí thức, nhà khoa học, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo; lan tỏa tinh thần nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển các công nghệ chiến lược phục vụ tăng trưởng đất nước trong giai đoạn mới.

Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu tại Lễ chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam và Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược.

Phát biểu tại buổi lễ, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, chúng ta đang sống trong thời đại mà khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo phát triển và thay đổi từng ngày. Cạnh tranh toàn cầu ngày càng gia tăng, và quốc gia nào có năng lực cạnh tranh cao sẽ nắm chắc cơ hội để vươn lên, phát triển nhanh và bền vững.

Với mục tiêu trở thành nước công nghiệp hiện đại vào năm 2030 và nước phát triển thu nhập cao vào năm 2045, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chủ chốt, là chìa khóa vàng, là yếu tố sống còn để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước chúng ta. Để đạt được mục tiêu đó, Thủ tướng đề nghị trong thời gian tới, chúng ta – và đặc biệt là những người làm khoa học công nghệ – cần phải tập trung vào một số định hướng chính.

5 định hướng khoa học công nghệ trong thời gian tới

Thứ nhất, Bộ Khoa học và Công nghệ phải đóng vai trò là hạt nhân cùng các bộ, cơ quan, địa phương, các doanh nghiệp, các viện, trường trong thực hiện phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Trọng tâm là tổ chức triển khai hiệu quả các nhiệm vụ phát triển danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược theo Quyết định số 21 ngày 30 tháng 4 năm 2026 và Quyết định số 808 ngày 6 tháng 5 năm 2026 của Thủ tướng Chính phủ, trong đó cần phải tập trung quan tâm một số nội dung.

Toàn cảnh buổi lễ chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam và Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược.

Một là, phải phát triển công nghệ chiến lược, tạo được ra sản phẩm cụ thể. Sản phẩm công nghệ chiến lược được tạo ra phải có giá trị gia tăng, tính áp dụng thực tiễn phải được thương mại hóa và có tỷ lệ nội địa hóa cao. Phải có đóng góp thực sự hiệu quả cho tăng năng suất lao động và tăng năng lực và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Trách nhiệm này của Bộ Khoa học và Công nghệ và những người làm khoa học công nghệ là rất lớn.
Hai là, doanh nghiệp, viện, trường phải là trung tâm của hệ sinh thái. Các bộ, ngành được Thủ tướng Chính phủ giao nhiệm vụ phải nhanh chóng xây dựng nhiệm vụ đặt hàng doanh nghiệp, viện, trường để phát triển công nghệ lõi, sản phẩm công nghệ chiến lược phục vụ cho nhiệm vụ điều hành, quản lý và phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh trong từng lĩnh vực theo chức năng nhiệm vụ.
Ba là, cơ chế chính sách ưu đãi phải đủ mạnh và khả thi, áp dụng được trong thực tế. Chính sách phải đi kèm hướng dẫn chi tiết để triển khai ngay và phải chỉ rõ điểm nghẽn, vướng mắc cụ thể và thẩm quyền để xử lý, đề xuất tháo gỡ kịp thời.Đặc biệt khẩn trương rà soát, tháo gỡ ngay các điểm nghẽn liên quan đến cơ chế tài chính cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, ưu tiên đảm bảo nguồn lực cho công nghệ chiến lược, công nghệ lõi và doanh nghiệp công nghệ. Thúc đẩy phát triển thị trường vốn cho đổi mới sáng tạo, quỹ đầu tư mạo hiểm và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. "Cơ chế phải đột phá, nếu chúng ta áp dụng theo quy trình, cơ chế thông thường chúng ta sẽ không thực hiện được những việc đầu tư cho đổi mới sáng tạo. Cho nên bài toán là đặt hàng, chấp nhận rủi ro có kiểm soát và lấy sản phẩm cuối cùng, sản phẩm đầu ra để đánh giá hiệu quả đầu tư của nhà nước", Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh.
Bốn là Nhà nước phải làm tốt vai trò hướng dẫn, kết nối, đặt hàng, hỗ trợ nghiên cứu phát triển và đóng vai trò là người mua đầu tiên đối với sản phẩm công nghệ chiến lược khi đủ điều kiện. Tinh thần là phải rõ bài toán, rõ sản phẩm, rõ cơ quan chủ trì và rõ doanh nghiệp và viện trường tham gia, rõ nguồn lực, rõ thời hạn.

Thứ hai là, phải xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có hiệu quả, trong đó Nhà nước kiến tạo về thể chế; các viện nghiên cứu, trường đại học tạo tri thức, công nghệ và nhân lực; doanh nghiệp là trung tâm để thực hiện ứng dụng, thương mại hóa công nghệ và là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.

Nhà nước tập trung hỗ trợ doanh nghiệp để nâng cao năng lực hấp thụ, làm chủ công nghệ, phát triển và thương mại hóa sản phẩm công nghệ chiến lược. Phải hình thành các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam có năng lực cạnh tranh quốc tế và dẫn dắt trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược.

Thứ ba là phải tăng cường hợp tác quốc tế, có cơ chế để các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư tại Việt Nam chuyển giao công nghệ, từng bước tham gia vào làm chủ các chuỗi công nghệ chiến lược, phát huy sức mạnh mạng lưới các trí thức và chuyên gia người Việt Nam ở nước ngoài.

Cần có cơ chế đột phá về đào tạo, thu hút nhân tài để phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Thứ tư là đặc biệt coi trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, phải có cơ chế vượt trội để phát hiện, đào tạo, thu hút và trọng dụng nhân tài. Việc này cũng đang giao cho Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức triển khai cùng phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ. Phải huy động được nhất là các chuyên gia đầu ngành, các nhà khoa học trẻ và nhân tài công nghệ. Các trường đại học, viện nghiên cứu cần phải phấn đấu trở thành trung tâm nghiên cứu mạnh, là trung tâm đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp quốc gia.

Thứ năm là, phải chuyển mạnh từ tư duy "làm cho có" sang tư duy "tạo ra sản phẩm" một cách thực chất và có giá trị thực chất, hiệu quả thực chất. Mọi chương trình, nhiệm vụ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo phải hướng tới giải quyết các bài toán lớn của đất nước và phải phục vụ trực tiếp cho người dân, doanh nghiệp và lấy sản phẩm đầu ra, hiệu quả thực tiễn và mức độ thương mại hóa để làm thước đo đánh giá kết quả thực hiện.

Thủ tướng cho rằng, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, và công nghệ chiến lược chính là con đường để đưa đất nước ta phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn phát triển mới. Chính phủ tin tưởng rằng với trí tuệ Việt Nam, bản lĩnh Việt Nam cùng với khát vọng vươn lên của dân tộc Việt Nam, chúng ta nhất định sẽ từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược, nâng cao năng lực tự chủ quốc gia và khẳng định vị thế Việt Nam trong kỷ nguyên số. Và chúng ta phải quyết tâm cao nhất để làm bằng được, thực hiện bằng được mục tiêu này.

Chính phủ cam kết sẽ luôn luôn đồng hành, lắng nghe và tháo gỡ khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi nhất để khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thực sự trở thành động lực phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.