Thủ tướng Phạm Minh Chính thăm, làm việc tại Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam

Trong không khí ấm áp, tưng bừng, hân hoan của những ngày đầu Xuân Bính Ngọ, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã tham quan các thành tựu về khoa học xã hội Việt Nam; lắng nghe giới thiệu về những dấu ấn các nhà khoa học trên những con đường của tổ quốc; giới thiệu về 20 giải thưởng Hồ Chí Minh, giải thưởng cao quý của Nhà nước dành cho công trình, cụm công trình đặc biệt xuất sắc.

Thủ tướng Phạm Minh Chính tham quan các thành tựu về khoa học xã hội Việt Nam

Cùng với đó là 28 giải thưởng nhà nước, giải thưởng cao quý của Nhà nước dành cho công trình, cụm công trình xuất sắc và các công trình khoa học về các Nghị quyết của Bộ Chính trị như: Nghị quyết 57; Nghị quyết 59; Nghị quyết 66; Nghị quyết 68 và Nghị quyết 79. Thủ tướng cũng đã tham quan những tư liệu ảnh của Viện Viễn Đông Bác Cổ (Pháp) chuyển giao cho Viện thông tin Khoa học Xã hội lưu trữ và hiện đang xây dựng hồ sơ đề nghị UNESCO công nhận là Di sản thế giới.

Chủ tịch Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam báo cáo với Thủ tướng tại buổi làm việc

Báo cáo với Thủ tướng, Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam cho biết: 73 năm xây dựng và phát triển, lớp lớp các nhà khoa học, cán bộ Viện đã có nhiều đóng góp quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc.

Năm 2025, Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam đã nỗ lực sắp xếp tinh gọn tổ chức bộ máy, từ 44 đầu mối đến nay có 26 đơn vị với 1.330 cán bộ, viên chức, người lao động. Viện cũng đã thành lập Quỹ phát triển Khoa học và Công nghệ, khôi phục hoạt động của Hội đồng Khoa học; thành lập ba nhóm nghiên cứu chuyên biệt, gắn trực tiếp với ba lĩnh vực cốt yếu trong tham mưu quản trị quốc gia, bao gồm nhóm nghiên cứu về kinh tế - xã hội, nhóm nghiên cứu về chính trị - xã hội - pháp luật và nhóm nghiên cứu về các vấn đề quốc tế.

Các đại biểu dự buổi làm việc

Viện Hàn lâm KHXH cũng đã triển khai một số chương trình cấp bộ trọng điểm, các nghiên cứu không chỉ mang tính học thuật mà còn bám sát những vấn đề lý luận và thực tiễn của đất nước trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng. Từ kết quả nghiên cứu, cán bộ khoa học của viện đã công bố hàng ngàn bài báo khoa học, trong đó có 130 bài đăng trên tạp chí quốc tế, thể hiện sự nỗ lực hội nhập khoa học của Viện Hàn lâm KHXH với cộng đồng nghiên cứu khoa học quốc tế.

Tại buổi làm việc, các ý kiến chỉ ra rằng, tiến độ triển khai một số nhiệm vụ quan trọng, chất lượng một số sản phẩm nghiên cứu và báo cáo tư vấn chính sách chưa đáp ứng yêu cầu. Công trình nghiên cứu công bố quốc tế chưa tương xứng với tiềm năng. Hoạt động chuyển đổi số chưa theo kịp yêu cầu, cơ sở vật chất còn thiếu tính đồng bộ và hiện đại.

GS.TS Võ Khánh Vinh, nguyên Phó Chủ tịch Viện Hàn Lâm đề xuất giải quyết những điểm nghẽn về thể chế: "Hoàn thiện toàn bộ hệ thống pháp luật khoa học công nghệ nói chung, đặc biệt khoa học xã hội là một đặc thù rất lớn so với các ngành khoa học khác. Thứ hai, hoàn thiện cơ bản và toàn diện về tổ chức và nhân sự để thực hiện chức năng của khoa học xã hội. Thứ ba, đặc biệt về nguồn nuôi dưỡng và phát triển, đó là hoàn thiện thể chế về tài chính. Thứ tư hoàn thiện thể chế liên kết, nghiên cứu hoạch định chính sách, luận cứ khoa học cho các quyết định chính sách".

Các ý kiến cũng bày tỏ xác định nghiên cứu khoa học là nhiệm vụ trung tâm, then chốt, gắn nghiên cứu lý luận với tổng kết thực tiễn; gắn nghiên cứu lý luận tổng kết thực tiễn với tham mưu, tổ chức thực hiện; nâng cao chất lượng nghiên cứu tư vấn chính sách; đẩy mạnh hiện đại hóa, chuyển đổi số tăng cường hội nhập quốc tế sâu rộng. Tiếp tục nỗ lực đóng góp những công trình nghiên cứu xuất sắc, những tư vấn chính sách có giá trị chất thực, góp phần hiện thực hóa khát vọng đưa Việt Nam trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045, như Nghị quyết Đại hội toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã để ra.

Phát biểu tại buổi làm việc, Thủ tướng Phạm Minh Chính bày tỏ vui mừng đến thăm, chúc Tết và làm việc với Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam-trung tâm nghiên cứu chiến lược hàng đầu của Đảng và Nhà nước về khoa học xã hội, lực lượng nòng cốt nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, cung cấp luận cứ khoa học cho hoạch định đường lối, chính sách phát triển đất nước, đồng thời góp phần quan trọng gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa, con người và trí tuệ Việt Nam.

Khoa học xã hội không chỉ là lĩnh vực nghiên cứu học thuật, mà còn là nền tảng tư duy, là kim chỉ nam cho hoạch định đường lối, chính sách phát triển kinh tế xã hội của đất nước

Nhấn mạnh khoa học xã hội không chỉ là lĩnh vực nghiên cứu học thuật quan trọng, mà còn là nền tảng tư duy, là kim chỉ nam cho hoạch định đường lối, chính sách phát triển kinh tế xã hội của đất nước, Thủ tướng cho rằng, trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Đảng xác định, phát triển khoa học, công nghệ là "đột phá quan trọng hàng đầu", tuy nhiên, phát triển kinh tế, xã hội, bảo vệ môi trường lại đóng vai trò là "trung tâm"; phát triển văn hóa, con người là "nền tảng", không hy sinh tiến bộ, công bằng xã hội, an sinh xã hội để chạy theo tăng trưởng kinh tế đơn thuần:

"Khoa học xã hội và nhân văn có vai trò quan trọng trong việc bồi đắp nền tảng tư tưởng, định hướng hệ giá trị, phát triển văn hóa và tri thức xã hội, tạo sức mạnh và phát huy khối đại đoàn kết dân tộc, nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế. Đội ngũ những nhà khoa học xã hội chính là lực lượng quan trọng, góp phần cung cấp "phần hồn" cho sự phát triển, phát huy bản sắc, củng cố sức mạnh nội sinh và nâng cao sức mạnh mềm quốc gia".

Nhấn mạnh Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam chính là "cơ quan tham mưu chiến lược" của Đảng, Nhà nước về khoa học xã hội và nhân văn - nơi kết tinh trí tuệ của nhiều thế hệ nhà khoa học, trung tâm luận giải những vấn đề lớn của đất nước, khơi mở tư duy phát triển, Thủ tướng cho rằng thời gian tới Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam phải là 1 tập thể đoàn kết; tập trung nghiên cứu cơ bản nhiều hơn, sâu hơn với tầm nhìn xa trông rộng, nghĩ sâu làm lớn"; bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; xây dựng một nước Việt Nam XHCN với mục tiêu độc lập tự chủ, mang lại cuộc sống ấm no cho nhân dân.

Thủ tướng cho rằng, lực lượng nòng cốt Giáo sư, Phó Giáo sư còn mỏng so với yêu cầu của sự phát triển của đất nước do đó cần tập trung bồi dưỡng, đào tạo, đặc biệt ươm trồng lớp khoa học trẻ kế cận.

Về yêu cầu phát triển khoa học xã hội trong kỷ nguyên mới, Thủ tướng nêu rõ, Đại hội XIV của Đảng xác định: "Phát triển đồng bộ, liên ngành, có trọng tâm, trọng điểm khoa học xã hội và nhân văn, đáp ứng yêu cầu xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới". Do đó, tập trung hoàn thiện Chiến lược phát triển Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045 với tinh thần "6 rõ: rõ tầm nhìn, rõ sứ mệnh, rõ các lĩnh vực ưu tiên nghiên cứu, rõ mục tiêu cụ thể, rõ lộ trình thực hiện và rõ nguồn lực cần thiết"; nâng cao chất lượng nghiên cứu cơ bản gắn với bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới; đẩy mạnh đào tạo nhân lực trình độ cao về khoa học xã hội, đáp ứng nhu cầu đất nước trong tình hình mới; đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện trong hoạt động nghiên cứu và quản lý; phát triển đội ngũ cán bộ khoa học ngang tầm nhiệm vụ, xây dựng tập thể trong sạch, vững mạnh toàn diện. Nhân dịp này, Thủ tướng tặng Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam 24 chữ: "Lý luận phát triển, bản sắc giữ gìn, truyền thống phát huy, tinh hoa hấp thụ, phản biện sắc sảo, kiến tạo tương lai".

Thủ tướng đề nghị Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam cần tự hào về truyền thống tự lực, tự cường, đi lên bằng bàn tay, khối óc, phát triển mạnh mẽ, quyết liệt hơn nữa; bằng sức mạnh nội sinh. Nghiên cứu xây dựng giải pháp phát huy, kết hợp sức mạnh của dân tộc và sức mạnh của thời đại; vấn đề kinh tế đặt trong tổng thể các vấn đề chính trị, văn hóa, an ninh quốc phòng và đối ngoại; tiên phong trong chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi cơ cấu, cách làm. Thủ tướng mong Viện luôn đặt con người làm trung tâm, chủ thể, là mục tiêu, động lực cho sự phát triển để nghiên cứu, phân tích, phát huy tối đa phẩm chất, năng lực của con người Việt Nam.
Thủ tướng tin tưởng rằng, với truyền thống đoàn kết, sức sáng tạo vô hạn và bản lĩnh học thuật ưu tú, Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam sẽ tiếp tục chinh phục những đỉnh cao mới, xứng đáng là niềm tự hào của nền khoa học nước nhà.

Lại Hoa/VOV