Thủ tướng Phạm Minh Chính: Vốn chờ dự án, không để dự án chờ vốn

Thủ tướng Phạm Minh Chính dự hội nghị tổng kết ngành tài chính năm 2025, triển khai kế hoạch, phương hướng năm 2026 - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Hội nghị được kết nối trực tuyến từ trụ sở Bộ Tài chính tới điểm cầu các tỉnh, thành phố. Cùng dự có các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng: Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc, Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, Quyền Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng, lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan Trung ương và địa phương.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính và các ý kiến tại hội nghị, trong năm 2025, Bộ Tài chính đã chỉ đạo thực hiện hiệu quả, tương đối toàn diện công tác tài chính - ngân sách, đầu tư, phát triển kinh tế - xã hội và đạt được nhiều kết quả quan trọng; đẩy mạnh hoàn thiện và nâng cao chất lượng thể chế; thực hiện chính sách tài khóa chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ, hài hòa với chính sách tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác, góp phần thúc đẩy tăng trưởng, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.

Tiềm lực tài chính quốc gia tiếp tục được củng cố, công tác huy động, phân bổ và sử dụng nguồn lực tài chính công được tăng cường, góp phần tạo nguồn lực cho đầu tư phát triển. Môi trường đầu tư, kinh doanh có bước cải thiện rõ nét, hỗ trợ phục hồi và phát triển doanh nghiệp. Phát triển thị trường tài chính theo hướng minh bạch, an toàn, bền vững; thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong tất cả các lĩnh vực quản lý tài chính - ngân sách; mở rộng và nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế.

Đồng thời, Bộ cũng đã triển khai quyết liệt, hiệu quả nhiều chủ trương, quyết sách lớn mang tính lịch sử của Đảng và Nhà nước, bao gồm: Sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật và cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền; xử lý, tháo gỡ nhiều khó khăn, vướng mắc của các dự án tồn đọng kéo dài; thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng báo cáo tại Hội nghị - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Nhờ đó, đã hoàn thành mục tiêu thu ngân sách nhà nước vượt ít nhất 25% dự toán theo chỉ đạo của Chính phủ, triệt để tiết kiệm chi hành chính để dành nguồn lực cho đầu tư phát triển, an sinh xã hội và thực hiện nhiệm vụ cấp bách phát sinh. Quản lý giá, thị trường, tài sản công, nợ công và dự trữ quốc gia được tăng cường, bảo đảm an ninh tài chính và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực công. Công tác quản lý hải quan và thuế tiếp tục cải cách mạnh mẽ, đẩy mạnh chuyển đổi số, giảm thời gian và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp; chống thất thu, chuyển giá, gian lận thương mại đạt kết quả tích cực. Công tác quản lý nợ công, ODA và vay ưu đãi đạt nhiều tiến triển, bảo đảm an toàn nợ công, duy trì xếp hạng tín nhiệm quốc gia ở mức tích cực…

Bên cạnh các kết quả đạt được, việc triển khai nhiệm vụ tài chính – ngân sách nhà nước, đầu tư, phát triển kinh tế - xã hội năm 2025 vẫn còn một số tồn tại, hạn chế như: Giải ngân vốn đầu tư công chưa đáp ứng yêu cầu, áp lực điều hành vĩ mô còn lớn, số lượng văn bản quy phạm pháp luật cần sửa đổi bổ sung rất lớn… Cần tiếp tục tập trung tháo gỡ, cải thiện, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng 2 con số trong giai đoạn tới, phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Bộ Tài chính cho biết mục tiêu tổng quát về tài chính – ngân sách nhà nước, đầu tư, phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 là: Ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng trên cơ sở giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn. Xây dựng, điều hành chính sách tài khóa chủ động, linh hoạt, có trọng tâm, trọng điểm; đảm bảo nguồn lực thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, chủ trương của Đảng, Nhà nước về giáo dục, y tế, các nhiệm vụ chính trị, an ninh, quốc phòng, an sinh xã hội, chú trọng đầu tư hạ tầng quốc gia; thực hiện các nghị quyết trụ cột của Bộ Chính trị, nhất là phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy phát triển kinh tế nhanh, bền vững. Tăng cường kỷ luật, kỷ cương, đẩy mạnh cải cách hành chính, hiện đại hóa gắn liền với việc tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả quản lý tài chính nhà nước. Duy trì an ninh, an toàn nền tài chính quốc gia.

Thủ tướng khẳng định trong thành tựu chung của đất nước có đóng góp rất quan trọng của ngành tài chính - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Người "gác kho" trung thành, là "bộ não" tinh nhuệ và là "nguồn lực phát triển"

Phát biểu tại Hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính thay mặt Tổng Bí thư Tô Lâm và Lãnh đạo Đảng, Nhà nước gửi lời chào, lời chúc mừng tốt đẹp nhất tới các đại biểu dự Hội nghị.

Thủ tướng đánh giá năm 2025, trong bối cảnh khó khăn, thách thức nhiều hơn thời cơ, thuận lợi, nhờ sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp, dưới sự lãnh đạo của Đảng, chúng ta đã đạt được những kết quả rất đáng trân trọng.

Trong đó, kinh tế vĩ mô ổn định, lạm phát được kiểm soát, tăng trưởng được thúc đẩy, các cân đối lớn của nền kinh tế, an sinh xã hội được bảo đảm; kiểm soát tốt bội chi, nợ công, nợ Chính phủ, nợ nước ngoài trong bối cảnh thế giới nhìn chung lạm phát tăng cao và tăng trưởng chậm lại.

Khẳng định trong thành tựu chung của đất nước có đóng góp rất quan trọng của ngành tài chính, Thủ tướng khái quát những kết quả mà ngành bằng 8 cụm từ với 32 từ: "Tham mưu chính xác - Bộ máy tinh gọn - Thể chế hoàn thiện - Thu chi có dư - Doanh nghiệp đổi mới - Vĩ mô ổn định - Nhân dân hạnh phúc - Đất nước phát triển".

Về tham mưu chính xác, với vai trò cơ quan tham mưu chiến lược, Bộ đã kịp thời tham mưu cho Chính phủ các kịch bản tăng trưởng phù hợp, góp phần giúp tăng trưởng GDP năm 2025 ước đạt 8,02%; tham mưu ban hành một số nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, trong đó có nghị quyết về phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước…; tham mưu thành lập trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, các khu thương mại tự do, các khu kinh tế…

Về bộ máy tinh gọn, đã hợp nhất Bộ Tài chính, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Ủy ban Quản lý vốn nhà nước và Bảo hiểm xã hội Việt Nam thành một cơ cấu thống nhất. Nhờ đó đã cắt giảm hơn 3.600 đầu mối (giảm 37%), tinh giản trên 10% biên chế so với năm 2021 nhưng hiệu năng tăng mạnh mẽ. Bộ máy vận hành thông suốt, xử lý kỷ lục 230.000 văn bản; thực hiện chuyển đổi số, nhất là trong thu – chi ngân sách.

Thể chế hoàn thiện gắn với cắt giảm thủ tục hành chính và phân cấp, phân quyền, chuyển từ quản lý sang phục vụ và kiến tạo phát triển, tháo gỡ nhiều nút thắt, tham mưu trình Quốc hội khối lượng lớn gồm 15 dự án luật và nghị quyết (trong đó 11 luật đã được thông qua ngay trong năm); ban hành hàng trăm nghị định và thông tư.

Bộ cung cấp hơn 468 dịch vụ công trực tuyến toàn trình, gắn kết với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư thông qua Đề án 06, đã cắt giảm và đơn giản hóa hơn 30% điều kiện kinh doanh. Thị trường chứng khoán Việt Nam chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên Thị trường mới nổi thứ cấp vào tháng 9/2025; thanh khoản thị trường tăng khoảng 42% so với năm trước. Đặc biệt, việc chuẩn bị kịp thời các cơ sở pháp lý để triển khai Trung tâm Tài chính quốc tế tại Việt Nam và thí điểm xây dựng thị trường tài sản mã hóa (Sandbox) đã tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam bắt nhịp với các xu thế tài chính toàn cầu.

Thu chi có dư với việc thu đúng, thu đủ, thu kịp thời; thu ngân sách nhà nước đến ngày 31/12/2025 đạt khoảng 2,65 triệu tỷ đồng, vượt dự toán tới hơn 34,74% và tăng 30,3% so với cùng kỳ năm 2024; trong cơ cấu thu thì khoảng 86% là thu nội địa; trong khi miễn, giảm, giãn, hoãn gần 251 nghìn tỷ đồng thuế, phí, lệ phí, tiền thuê đất để tháo gỡ khó khăn cho người dân và doanh nghiệp.

Chi ngân sách năm 2025 hiện đã đạt 2,4 triệu tỷ đồng, đạt 94,1%, trong đó chi đầu tư phát triển đạt 82,7% và cuối tháng 1/2026 có thể đạt 100%. Tiết kiệm chi ấn tượng với 5,3 nghìn tỷ trong 7 tháng cuối năm và dành để xây dựng trường học nơi biên giới.

Doanh nghiệp đổi mới, số lượng doanh nghiệp gia nhập thị trường trong năm 2025 đạt mức kỷ lục với gần 297,5 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tăng 27,4% so với năm 2024. Trong 564 dự án lớn khởi công, khánh thành trong năm 2025 với 5,14 triệu tỷ đồng thì nguồn vốn tư nhân chiếm hơn 70%. Các doanh nghiệp trưởng thành, một số doanh nghiệp tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu. Giải ngân FDI cao nhất trong 15 năm vừa qua với 27,6 tỷ USD.

Kinh tế vĩ mô ổn định với tăng trưởng GDP ước đạt khoảng 8,02%; lạm phát được kiểm soát ở mức 3,3%; xuất siêu đạt trên 21 tỷ USD; kim ngạch xuất nhập khẩu vượt mốc 930 tỷ USD.

Nhân dân hạnh phúc; đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân tăng lên, củng cố, tăng cường niềm tin của người dân với Đảng, Nhà nước; Chỉ số hạnh phúc của Việt Nam tăng 37 bậc, từ xếp hạng 83 năm 2020 lên xếp hạng 46 năm 2025. Bảo đảm an sinh xã hội với tinh thần không để ai bị bỏ lại phía sau; chi an sinh xã hội lớn nhất từ trước tới nay với 1,1 triệu tỷ đồng, chiếm 17% tổng chi ngân sách nhiệm kỳ này. Hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát trước 5 năm 4 tháng; triển khai chiến dịch Quang Trung xây, sửa lại nhà cho người dân miền Trung bị thiệt hại do mưa lũ với nguồn lực quan trọng từ ngân sách nhà nước. Ngành đã tham mưu điều chỉnh tăng mức giảm trừ gia cảnh thuế thu nhập cá nhân lên 15,5 triệu đồng/tháng, trực tiếp giảm bớt gánh nặng chi phí cho hàng triệu người lao động.

Đất nước phát triển với quy mô GDP đạt 514 tỷ USD, GDP bình quân đầu người đạt 5.026 USD, chính thức vượt ngưỡng 5.000 USD, đưa quốc gia bước vào nhóm thu nhập trung bình cao; diện mạo đất nước, diện mạo đô thị, nông thôn đổi mới, nhiều công trình hạ tầng lớn được khởi công, khánh thành.

Thủ tướng nêu phương châm 24 từ với ngành tài chính - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Thủ tướng nhấn mạnh, với truyền thống 80 năm, ngành tài chính đã khẳng định xứng đáng là người "gác kho" trung thành, là "bộ não" tinh nhuệ và là "nguồn lực phát triển", cùng cả nước bước vào kỷ nguyên vươn mình.

Bên cạnh đó, Thủ tướng chỉ rõ những hạn chế, tồn tại trong hoạt động của ngành tài chính liên quan giải ngân vốn đầu tư công, giải phóng mặt bằng cho các dự án; phát triển doanh nghiệp; phối hợp chính sách điều hành kinh tế vĩ mô; sử dụng hiệu quả trụ sở dôi dư trong sắp xếp tổ chức bộ máy và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; phát triển thị trường tài sản mã hóa…

Sau khi phân tích nguyên nhân của tồn tại, hạn chế, Thủ tướng nhấn mạnh các bài học kinh nghiệm về củng cố, phát huy đoàn kết, thống nhất; nắm chắc tình hình, phản ứng chính sách phù hợp, linh hoạt, kịp thời, hiệu quả; phối hợp chặt chẽ, đồng bộ, hài hòa với chính sách tiền tệ và các chính sách khác…

Trước ngày 15/1, cấp phép cho các doanh nghiệp tham gia thí điểm thị trường tài sản mã hóa

Nêu rõ năm 2026 phải đột phá, bứt phá, đặc biệt là mục tiêu tăng trưởng 2 con số, Thủ tướng nêu phương châm 24 từ với ngành tài chính: "Khát vọng hùng cường – Thể chế tiên phong – Điều hành hiệu quả - Số hóa đi đầu – Thu chi đột phá - Tài chính bền vững".

Cụ thể hơn, Thủ tướng cho rằng Bộ, ngành tài chính phải có khát vọng với tầm nhìn xa trông rộng, nghĩ sâu làm lớn; tiên phong tháo gỡ nút thắt thể chế cho doanh nghiệp, người dân; điều hành từ lãnh đạo Bộ tới địa phương, ban ngành phải lấy hiệu quả làm đầu; đi đầu trong số hóa, chuyển đổi số, xây dựng dữ liệu và điều hành dựa trên dữ liệu; đột phá thu chi trong thu đúng, thu đủ, thu kịp thời, lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ, đẩy mạnh tiết kiệm chi ngay từ đầu năm để tăng chi cho đầu tư phát triển và chi cho con người; tài chính quốc gia phải bền vững, thu đủ chi, chi đúng, chi hiệu quả, đầu tư phát triển có trọng tâm, trọng điểm.

Thủ tướng chỉ rõ nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, cụ thể cần tập trung thực hiện.

Một là, tiên phong về đổi mới tư duy và thể chế, xứng đáng là cơ quan tham mưu tổng hợp điều phối kinh tế vĩ mô; đổi mới tư duy xây dựng pháp luật từ "quản lý" sang "kiến tạo hệ sinh thái phát triển", đưa thể chế từ điểm nghẽn của điểm nghẽn thành đột phá của đột phá.

Hai là, tham mưu, đề xuất các giải pháp điều hành chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm, đồng thời bảo đảm an ninh tài chính quốc gia.

Ba là, đẩy mạnh phát triển hộ kinh doanh, xây dựng cơ chế, chính sách để hộ kinh doanh trở thành doanh nghiệp. Thủ tướng hoan nghênh việc triển khai chiến dịch "60 ngày cao điểm" đã hỗ trợ về thuế cho trên 2,3 triệu hộ kinh doanh và đề nghị khen thưởng ngay.

Bốn là, đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công và hạ tầng chiến lược; "thay đổi trạng thái - xoay chuyển tình thế" về đầu tư công để trở thành một động lực tăng trưởng, giải ngân 100% vốn đầu tư công với tinh thần "vốn chờ dự án, không để dự án chờ vốn". Tập trung nguồn lực cho một số dự án lớn như đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, 3 tuyến đường sắt kết nối với Trung Quốc, dự án điện hạt nhân; các dự án hạ tầng để khai thác hiệu quả không gian ngầm, không gian biển, không gian vũ trụ… như các dự án lấn biển, tàu điện ngầm…

Thủ tướng chỉ rõ nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, cụ thể cần tập trung thực hiện - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Năm là, góp phần quan trọng vào vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, nhất là đánh giá, sử dụng hiệu quả tài sản công; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền về quản lý tài chính, quản lý doanh nghiệp, quản lý tài sản theo tinh thần "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm", đặc biệt là triển khai các dự án hạ tầng chiến lược.

Sáu là, phát triển mạnh mẽ kinh tế tư nhân và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước. Triển khai thực chất và mạnh mẽ hơn nữa Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết 198 của Quốc hội về phát triển kinh tế tư nhân. Tăng cường, củng cố niềm tin kinh doanh để người dân và doanh nghiệp mạnh dạn hơn nữa bỏ tiền ra đầu tư, kinh doanh. Xây dựng cơ chế chính sách để nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhỏ và vừa, phát triển doanh nghiệp nhỏ thành doanh nghiệp lớn, doanh nghiệp lớn thành doanh nghiệp đa quốc gia; kết nối doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu; nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước.

Bảy là, tiếp tục tiên phong trong khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; dành nguồn lực đầu tư thỏa đáng cho các lĩnh vực như giáo dục – đào tạo, y tế… với tinh thần đầu tư cho con người. Thủ tướng cũng lưu ý, trước ngày 15/1, Bộ Tài chính cấp phép cho các doanh nghiệp tham gia thí điểm thị trường tài sản mã hóa (Sandbox) theo quy định. Đồng thời, khẩn trương triển khai cơ chế một cửa quốc gia về đầu tư.

Tám là, làm tốt công tác truyền thông chính sách và tạo đồng thuận xã hội. Truyền thông phải đi trước một bước để người dân, doanh nghiệp hiểu và đồng hành cùng các chủ trương, quyết sách của Đảng, Nhà nước.

Đánh giá mục tiêu tăng trưởng 2 con số năm 2026 và những năm tới như "ngọn núi cao phải chinh phục", Thủ tướng cho rằng phải có khát vọng và biến khát vọng thành hiện thực; muốn đạt được thì phải có quyết tâm cao, nỗ lực lớn, hành động quyết liệt, hiệu quả, có trọng tâm, trọng điểm, làm việc nào dứt việc đó, làm việc nào ra việc đó, phân công rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ hiệu quả, "đã nói là làm, đã cam kết phải thực hiện, đã làm, đã thực hiện phải có sản phẩm, hiệu quả cụ thể". Đảng, Nhà nước luôn tin tưởng ngành Tài chính và ngành phải kế thừa, phát huy hơn nữa truyền thống vẻ vang 80 năm trong thời gian tới, Thủ tướng nhấn mạnh.

Hà Văn