Thủ tướng Slovakia phản đối đưa quân tham chiến theo Điều 5 NATO

Thủ tướng Slovakia, Robert Fico. Ảnh: SCMP

Theo Kyiv Post, Thủ tướng Slovakia, Robert Fico tuyên bố sẽ làm mọi cách để đất nước không bị cuốn vào một cuộc xung đột quân sự liên quan đến Điều 5 của NATO, đồng thời đặt câu hỏi về khả năng Slovakia phải điều hàng nghìn binh sĩ để bảo vệ một đồng minh.

Phát biểu với sinh viên và nhân viên bệnh viện tại thành phố Prešov ở miền Đông Slovakia, ông Fico chỉ trích điều mà ông cho là những phát biểu ngày càng cứng rắn của các nhà lãnh đạo châu Âu, đồng thời đặt câu hỏi châu Âu đang chuẩn bị đối đầu với ai.

“Vì Chúa, chúng ta muốn chiến đấu với ai? Với ai?”, ông Fico nói tại sự kiện và sau đó được đăng lại trên trang Facebook của ông.

Thủ tướng Slovakia không đề cập quốc gia nào là bên có thể gây ra nguy cơ quân sự đối với châu Âu. Thay vào đó, ông cho rằng các nhà lãnh đạo châu Âu đang sử dụng những cảnh báo về chiến tranh để chuyển hướng sự chú ý khỏi các vấn đề như di cư bất hợp pháp, năng lực cạnh tranh suy yếu và giá năng lượng cao.

“Các bạn có thể hình dung Điều 5 của Hiệp ước NATO được kích hoạt không?”, ông Fico nói. “Có ai hình dung được rằng chúng ta sẽ được yêu cầu: Hãy chuẩn bị 5.000 binh sĩ, 10.000 binh sĩ và họ sẽ đi đâu đó để chiến đấu? Mà chúng ta thậm chí còn không biết chiến đấu với ai, vì sao hay vì mục đích gì?”

Ông Fico tuyên bố sẽ “làm mọi cách” để Slovakia không tham gia một cuộc chiến.

“Tôi không muốn Slovakia trở thành một phần của bất kỳ cuộc xung đột quân sự nào chỉ vì một điều khoản nào đó của Điều 5. Với tư cách thủ tướng, tôi sẽ làm mọi cách để bảo đảm Slovakia không bao giờ bị kéo vào một cuộc xung đột quân sự”, ông nói.

Điều 5 không đồng nghĩa tự động đưa quân

Slovakia là thành viên NATO từ năm 2004. Điều 5 Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương quy định một cuộc tấn công vũ trang nhằm vào một thành viên được xem là cuộc tấn công nhằm vào toàn bộ liên minh.

Tuy nhiên, điều khoản này không quy định mỗi thành viên phải đưa một số lượng binh sĩ cụ thể để đáp trả. Theo NATO, mỗi nước có nghĩa vụ hỗ trợ đồng minh bị tấn công bằng “hành động mà nước đó cho là cần thiết”. Hình thức hỗ trợ có thể bao gồm sử dụng lực lượng vũ trang, nhưng không nhất thiết phải là hành động quân sự.

NATO cũng cho biết Điều 5 chỉ được kích hoạt một lần trong lịch sử, sau các vụ tấn công khủng bố ngày 11/9/2001 nhằm vào Mỹ. Khi đó, các đồng minh đã thống nhất một loạt biện pháp hỗ trợ Washington thay vì tất cả cùng triển khai lực lượng chiến đấu.

Do đó, phát biểu của ông Fico về khả năng Slovakia được yêu cầu đưa 5.000 hoặc 10.000 binh sĩ ra nước ngoài không phản ánh một yêu cầu cụ thể được quy định trong Điều 5. Hiệp ước để mỗi thành viên tự quyết định cách thức thực hiện nghĩa vụ hỗ trợ, trong khuôn khổ những gì cần thiết để khôi phục và duy trì an ninh khu vực Bắc Đại Tây Dương.

Quan điểm của Bratislava về Ukraine

Ông Fico là một trong số ít lãnh đạo châu Âu tham dự lễ duyệt binh ngày 9/5 tại Moskva sau khi Nga triển khai chiến dịch quân sự tại Ukraine vào năm 2022. Ông nhiều lần chỉ trích việc hỗ trợ quân sự cho Ukraine và kêu gọi đàm phán với Moskva.

Sau khi trở lại nắm quyền, chính phủ của ông chấm dứt viện trợ quân sự của nhà nước Slovakia cho Ukraine, dù các doanh nghiệp quốc phòng Slovakia vẫn tiếp tục hoạt động thương mại với Ukraine.

Trong khi đó, các chính phủ châu Âu thời gian qua gia tăng chi tiêu quốc phòng và cảnh báo về những nguy cơ an ninh mà họ cho rằng có thể xuất phát từ Nga. Một số nước cũng cáo buộc Moskva đứng sau các hoạt động mà họ mô tả là “chiến tranh lai”, trong đó có các vụ sử dụng thiết bị bay không người lái và hành động phá hoại tại châu Âu.

Những diễn biến này đang làm gia tăng tranh luận tại châu Âu về mức độ cam kết của từng nước đối với an ninh tập thể NATO, cũng như cách Điều 5 có thể được thực hiện nếu một thành viên của liên minh bị tấn công.