Thủ tướng yêu cầu cắt giảm tối đa khâu trung gian để giảm chi phí và tránh thiếu xăng dầu

Ảnh minh họa

Ngày 11/9, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã chủ trì cuộc làm việc với Bộ Công Thương và các bộ, cơ quan liên quan về cơ cấu, tổ chức lại hệ thống phân phối xăng dầu.

Thủ tướng đánh giá xăng dầu là mặt hàng chiến lược, thiết yếu, tác động trực tiếp đến sản xuất, kinh doanh, đời sống người dân, kiểm soát lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô. Bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia là nền tảng, tiền đề cho ổn định và tăng trưởng kinh tế.

Theo Thủ tướng, hệ thống phân phối xăng dầu hiện còn nhiều bất cập. Việt Nam vẫn phụ thuộc nhiều vào thị trường quốc tế; cơ chế điều hành và quy định pháp luật còn hạn chế, có thể dẫn đến thiếu hụt cục bộ khi nguồn cung biến động.

Đáng chú ý, hệ thống phân phối chưa hợp lý, số lượng thương nhân đầu mối nhiều nhưng không mạnh, năng lực tạo nguồn hạn chế, trong khi có nhiều khâu trung gian làm tăng chi phí đầu vào và giảm hiệu quả. Tình trạng găm hàng, đầu cơ, mua bán lòng vòng, nhập lậu và vi phạm ở một số khâu vẫn xảy ra.

Thủ tướng ghi nhận nỗ lực của Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan trong xây dựng dự thảo sửa đổi Nghị định 83, song yêu cầu tiếp tục rà soát để đổi mới thực chất hệ thống phân phối xăng dầu.

Theo đó, Nghị định mới phải khắc phục căn bản những bất cập hiện nay, xây dựng thị trường và hệ thống phân phối hoạt động thông suốt, hiệu quả, ổn định, minh bạch, cạnh tranh, theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước.

Việc sửa đổi phải thực chất, không chỉ thay đổi tên gọi hay hình thức tổ chức; cắt giảm tối đa đầu mối, khâu trung gian, giảm chi phí và làm rõ quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của từng chủ thể. Thủ tướng yêu cầu đồng thời ngăn ngừa lợi ích nhóm, gian lận, trục lợi, bảo đảm hài hòa lợi ích Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng.

"Tinh thần chung, mục tiêu cuối cùng là phải xây dựng được một hệ thống ít khâu trung gian hơn, minh bạch hơn, cạnh tranh hơn, bảo đảm nguồn cung tốt hơn trong mọi tình huống", Thủ tướng nói.

Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu luôn luôn bảo đảm cung ứng đủ xăng dầu trong mọi tình huống, bảo đảm mạch máu của nền kinh tế - Ảnh: Nhật Bắc

Thiết kế lại hệ thống phân phối

Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương rà soát, thiết kế lại hệ thống phân phối theo hướng cắt giảm thực chất các tầng nấc trung gian, phân định rõ chức năng giữa khâu tạo nguồn và hạ nguồn.

Cơ chế mới phải khắc phục tình trạng mua bán lòng vòng giữa các thương nhân, vốn làm tăng chi phí và gây khó khăn trong xác định trách nhiệm khi xảy ra thiếu hụt. Trách nhiệm của từng chủ thể trong bảo đảm nguồn hàng đến hệ thống bán lẻ, nhất là khi thị trường biến động, cần được quy định rõ.

Với thương nhân đầu mối, Thủ tướng yêu cầu rà soát điều kiện theo hướng gắn với năng lực tạo nguồn thực tế, năng lực tài chính, cơ sở vật chất, dự trữ và trách nhiệm bảo đảm nguồn cung, thay vì chỉ dựa vào các điều kiện đầu vào về kho, cảng, phương tiện và cửa hàng.

Bộ Công Thương được yêu cầu nghiên cứu tiêu chí phù hợp để tái cơ cấu số lượng thương nhân đầu mối, tổ chức lại thương nhân phân phối và bán lẻ, trên cơ sở đánh giá kỹ tác động. Mục tiêu là các thương nhân đầu mối phải thực sự có năng lực và chịu đầy đủ trách nhiệm về nguồn cung; đồng thời bảo đảm trách nhiệm của thương nhân phân phối, bán lẻ.

Cơ chế mua bán giữa các thương nhân, tiêu chuẩn, quy trình, điều kiện, thủ tục cũng cần được rà soát, ứng dụng công nghệ để tăng khả năng kiểm soát, kiểm tra.

Rà soát cơ chế giá và Quỹ Bình ổn

Về giá xăng dầu, Thủ tướng thống nhất tiếp tục đổi mới cơ chế điều hành theo nguyên tắc thị trường có sự quản lý, điều tiết của Nhà nước, đặc biệt khi thị trường biến động.

Bộ Công Thương phối hợp Bộ Tài chính rà soát công thức giá, chi phí kinh doanh, lợi nhuận, kê khai và công bố giá. Cơ chế mới phải tạo điều kiện để doanh nghiệp tiết giảm chi phí, cạnh tranh và giảm giá, đồng thời ngăn việc lợi dụng vị trí thị trường để hình thành mức giá bất hợp lý.

Về nguồn cung, dự trữ lưu thông và các công cụ bình ổn, Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương phối hợp Bộ Tài chính và các bộ, ngành hoàn thiện cơ chế để Nhà nước có đủ công cụ can thiệp khi thị trường biến động bất thường.

Đối với Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, các cơ quan phải rà soát, xây dựng đầy đủ quy định chuyển tiếp và lộ trình áp dụng, không để phát sinh khoảng trống pháp lý.

Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương khẩn trương hoàn thiện dự thảo Nghị định, tiếp tục lấy ý kiến doanh nghiệp, hiệp hội, người dân và chuyên gia với tinh thần cầu thị; trình ban hành sớm, chậm nhất trong đầu tháng 10/2026.