Thúc đẩy cổ phần hóa gắn với nâng hạng chứng khoán Việt Nam

Thúc đẩy cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước gắn với nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam đang trở thành yêu cầu cấp thiết để khơi thông nguồn lực cho phát triển kinh tế vĩ mô.

Việc đưa các "ông lớn" Nhà nước lên sàn chứng khoán không chỉ tạo ra nguồn cung hàng hóa chất lượng cho các nhà đầu tư quốc tế mà còn là đòn bẩy để cải thiện tính minh bạch và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Trong lộ trình hướng tới năm 2026, sự phối hợp nhịp nhàng giữa các bộ ngành Trung ương và các thành viên thị trường sẽ quyết định sự thành công của công cuộc cải cách này, giúp thị trường chứng khoán Việt Nam sớm tiệm cận các chuẩn mực quốc tế cao nhất.

1. Cổ phần hóa: Nguồn cung hàng hóa chất lượng cho dòng vốn ngoại

Một thị trường muốn được các tổ chức như MSCI nâng hạng lên thị trường mới nổi thì yếu tố quy mô và độ sâu là không thể thiếu. Hiện nay, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn đang thiếu hụt những mã cổ phiếu có vốn hóa lớn và tính thanh khoản cao để hấp thụ được những dòng vốn định chế hàng tỷ USD từ nước ngoài.

Cổ phần hóa các tập đoàn, tổng công ty Nhà nước quy mô lớn chính là lời giải cho bài toán này. Những cái tên như Agribank, Mobifone hay các đơn vị trong ngành năng lượng, hạ tầng khi được cổ phần hóa và niêm yết sẽ ngay lập tức trở thành những "thỏi nam châm" thu hút sự quan tâm của các quỹ đầu tư chỉ số trên toàn cầu.

Việc gia tăng số lượng doanh nghiệp niêm yết quy mô lớn giúp đa dạng hóa ngành nghề kinh doanh trên sàn giao dịch. Điều này giúp giảm bớt sự phụ thuộc quá lớn của thị trường chứng khoán Việt Nam vào nhóm ngành ngân hàng và bất động sản, tạo nên một cấu trúc thị trường cân bằng và bền vững hơn trước các biến động kinh tế.

Thúc đẩy cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước là bước đi chiến lược để gia tăng quy mô và tính hấp dẫn của thị trường chứng khoán Việt Nam.

2. Gắn cổ phần hóa với minh bạch hóa và chuẩn mực quốc tế

Một trong những giá trị lớn nhất của việc cổ phần hóa gắn với niêm yết là buộc doanh nghiệp phải tuân thủ các quy định khắt khe về công bố thông tin. Doanh nghiệp Nhà nước sau cổ phần hóa cần chuyển đổi sang áp dụng Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) để có cùng một ngôn ngữ tài chính với các nhà đầu tư toàn cầu.

Sự tham gia của các tổ chức kiểm toán hàng đầu thuộc nhóm Big 4 giúp xác thực tính trung thực của các con số tài chính, từ đó xây dựng lòng tin với cổ đông. Minh bạch thông tin không chỉ giúp doanh nghiệp huy động vốn với chi phí thấp hơn mà còn giúp Nhà nước thu về giá trị tối ưu nhất khi thực hiện thoái vốn tại các đơn vị này.

Ngoài ra, việc công bố thông tin bằng tiếng Anh đồng thời với tiếng Việt là yêu cầu bắt buộc để Việt Nam được nâng hạng. Khi thông tin về doanh nghiệp được cập nhật theo thời gian thực trên các nền tảng công nghệ hiện đại, nhà đầu tư quốc tế sẽ dễ dàng theo dõi và đưa ra quyết định đầu tư dài hạn vào Việt Nam.

3. Cải thiện quản trị doanh nghiệp và thực hành ESG

Cổ phần hóa mang lại sự thay đổi về chất trong bộ máy điều hành doanh nghiệp. Việc tách bạch giữa vai trò quản lý Nhà nước và vai trò chủ sở hữu giúp doanh nghiệp vận hành theo các nguyên tắc thị trường. Các doanh nghiệp sau cổ phần hóa cần áp dụng các bộ tiêu chuẩn quản trị của OECD để đảm bảo tính chuyên nghiệp và hiệu quả.

Đặc biệt, tiêu chuẩn Môi trường, xã hội và quản trị (ESG) đang trở thành "giấy thông hành" để doanh nghiệp vươn ra biển lớn. Các nhà đầu tư định chế quốc tế hiện nay thường dành sự ưu tiên cho những doanh nghiệp có cam kết mạnh mẽ về phát triển bền vững và trách nhiệm cộng đồng tại Việt Nam.

Nâng cao năng lực quản trị giúp doanh nghiệp phòng ngừa các rủi ro hệ thống và phản ứng nhanh nhạy trước các biến đổi của kinh tế toàn cầu. Sự hiện diện của các thành viên Hội đồng quản trị độc lập và các chuyên gia quốc tế sẽ mang lại luồng sinh khí mới, thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong các doanh nghiệp sau cổ phần hóa.

--Image of: --Áp dụng các tiêu chuẩn quản trị quốc tế giúp doanh nghiệp Việt Nam phát triển bền vững Chú thích: Nguồn: TheLEADER.

Việc tích hợp các tiêu chuẩn ESG vào quản trị doanh nghiệp là yếu tố then chốt để thu hút dòng vốn đầu tư dài hạn vào Việt Nam.

4. Tăng tỷ lệ free-float: Nút thắt cần tháo gỡ cho lộ trình nâng hạng

Tỷ lệ free-float (cổ phiếu tự do chuyển nhượng) là tiêu chí kỹ thuật mà các tổ chức xếp hạng luôn nhấn mạnh khi đánh giá thị trường chứng khoán Việt Nam. Nếu Nhà nước vẫn nắm giữ tỷ lệ sở hữu quá cao tại các doanh nghiệp niêm yết, lượng cổ phiếu thực tế lưu thông trên thị trường sẽ rất thấp, gây khó khăn cho việc mua bán của các quỹ lớn.

Thoái vốn Nhà nước xuống mức tối thiểu cần thiết tại các ngành nghề không trọng yếu là giải pháp hiệu quả để tăng tỷ lệ free-float. Khi lượng cung cổ phiếu trôi nổi dồi dào, tính thanh khoản của thị trường sẽ được cải thiện, đồng thời giảm thiểu rủi ro thao túng giá bởi các nhóm lợi ích nhỏ lẻ.

Việc xây dựng lộ trình thoái vốn rõ ràng và minh bạch giúp các nhà đầu tư chiến lược có thời gian chuẩn bị nguồn lực để tham gia. Sự đồng bộ giữa cổ phần hóa và thoái vốn Nhà nước sẽ tạo ra cú hích mạnh mẽ, đưa vốn hóa thị trường chứng khoán Việt Nam sớm đạt mục tiêu 100% GDP như kỳ vọng của Chính phủ.

5. Hiện đại hóa hạ tầng công nghệ và giám sát thị trường

Để hỗ trợ quá trình cổ phần hóa và niêm yết hàng loạt doanh nghiệp lớn, hạ tầng công nghệ của thị trường cần phải được nâng cấp tương xứng. Hệ thống KRX với khả năng xử lý giao dịch tốc độ cao và dữ liệu thời gian thực là nền tảng không thể thiếu để vận hành một thị trường mới nổi chuyên nghiệp.

Công tác giám sát giao dịch cũng cần được tăng cường thông qua ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường giúp bảo vệ quyền lợi của các nhà đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư nước ngoài khi họ tham gia vào các đợt đấu giá cổ phần của các doanh nghiệp lớn tại Việt Nam.

Sự minh bạch trong cơ chế thanh toán và bù trừ thông qua mô hình Đối tác bù trừ trung tâm (CCP) sẽ giúp xóa bỏ hoàn toàn rào cản ký quỹ trước giao dịch. Đây là bước đi quyết định để thị trường chứng khoán Việt Nam nhận được cái gật đầu từ FTSE Russell trong kỳ đánh giá nâng hạng giai đoạn 2025 – 2026.

Nâng cấp hệ thống KRX và các công cụ giám sát là điều kiện cần để hỗ trợ lộ trình nâng hạng chứng khoán Việt Nam.

6. Thách thức pháp lý và sự quyết liệt từ các cơ quan Trung ương

Dù lộ trình đã rõ ràng, nhưng việc thực thi cổ phần hóa vẫn đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là vấn đề định giá tài sản và xử lý đất đai. Các quy định pháp lý cần được hoàn thiện theo hướng thông thoáng nhưng vẫn đảm bảo không làm thất thoát tài sản Nhà nước.

Sự quyết liệt từ các cơ quan Trung ương trong việc chỉ đạo và giám sát tiến độ cổ phần hóa là yếu tố then chốt. Cần có chế tài nghiêm khắc đối với những đơn vị chậm trễ trong việc triển khai niêm yết sau khi đã thực hiện cổ phần hóa xong, nhằm đảm bảo tính thượng tôn pháp luật và uy tín của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Sự phối hợp giữa Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp để tháo gỡ các nút thắt về ngoại hối và sở hữu nước ngoài. Khi mọi rào cản được gỡ bỏ, con đường nâng hạng sẽ trở nên rộng mở, đưa kinh tế Việt Nam vươn lên một tầm cao mới trong kỷ nguyên hội nhập toàn cầu.

Kết luận

Thúc đẩy cổ phần hóa gắn với nâng hạng thị trường chứng khoán là một chiến lược đúng đắn và mang tính thời đại của Việt Nam. Đây không chỉ là câu chuyện về các con số vốn hóa, mà là minh chứng cho sự trưởng thành của nền kinh tế và cam kết minh bạch của Chính phủ trước cộng đồng quốc tế.

Với sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hạ tầng công nghệ và quyết tâm cải cách thể chế, Việt Nam hoàn toàn có thể tự tin đạt được mục tiêu nâng hạng vào năm 2026. Một thị trường chứng khoán chuyên nghiệp, minh bạch và dồi dào hàng hóa chất lượng sẽ là bệ phóng vững chắc để các doanh nghiệp nội địa vươn tầm thế giới, đóng góp vào sự thịnh vượng bền vững của đất nước trong giai đoạn 2026 – 2030.

Hãy coi cổ phần hóa là cơ hội để đổi mới và nâng hạng là cái đích để khẳng định vị thế. Khi niềm tin được củng cố bằng sự minh bạch và công nghệ, dòng vốn quốc tế sẽ chảy vào Việt Nam như một lẽ tất yếu, thúc đẩy sự hưng thịnh của quốc gia trên trường quốc tế.