Thúc đẩy hợp tác quốc tế trong ứng phó thiên tai

Hỗ trợ tích cực của cộng đồng quốc tế

Năm 2025, Việt Nam đã trải qua nhiều đợt thiên tai lớn, gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản. Mặc dù vậy, với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, công tác khắc phục hậu quả thiên tai đã đạt nhiều kết quả tích cực.

Một trong những tổ chức đã có sự đóng góp quan trọng trong nỗ lực giảm nhẹ thiệt hại đến từ Đối tác giảm nhẹ rủi ro thiên tai. Các thành viên Đối tác đã phối hợp triển khai hiệu quả các công cụ đánh giá nhanh, hỗ trợ tiền mặt và hàng hóa thiết yếu cho người dân ngay sau thiên tai.

Cộng đồng quốc tế hỗ trợ Việt Nam khắc phục hậu quả thiên tai năm 2025. Ảnh: Tùng Nguyễn.

Điển hình như: chuyển giao công nghệ đập SABO; xây dựng tài liệu chuyên môn về giới; hỗ trợ xây dựng nhà ở an toàn; lồng ghép phòng, chống thiên tai trong trường học và nâng cao năng lực cho lực lượng xung kích tại cơ sở; đồng thời, thúc đẩy nhiều giải pháp phòng ngừa rủi ro.

Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực của Liên Hợp Quốc (FAO) là một trong những đối tác tích cực nhất trong khuôn khổ Đối tác giảm nhẹ rủi ro thiên tai. Qua các đợt thiên tai lớn xảy ra trong những năm qua, cơ chế phối hợp trong khuôn khổ đối tác đã hoạt động hiệu quả, giúp hỗ trợ kịp thời cho người dân bị ảnh hưởng.

Riêng trong năm 2025, FAO đã tiến hành hỗ trợ tỉnh Lạng Sơn vật tư nông nghiệp, với trị giá hơn 3,7 tỷ đồng, dành cho 1.196 hộ gia đình; hỗ trợ tiền mặt cho 3.300 hộ gia đình tại hai tỉnh Gia Lai và Đắk Lắk, với tổng trị giá hơn 11,4 tỷ đồng.

Bước sang năm 2026, các hoạt động với Đối tác giảm nhẹ rủi ro thiên tai vẫn tiếp diễn. Mới đây nhất, vào trung tuần tháng 4-2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có cuộc làm việc với Đoàn đại biểu Đại sứ quán Phần Lan tại Việt Nam do bà Riikka Seppälä, Phó Đại sứ, làm Trưởng đoàn.

Tại buổi làm việc, hai bên đã trao đổi, chia sẻ thông tin tổng quan về công tác phòng, chống thiên tai tại Việt Nam và kinh nghiệm của Phần Lan trong lĩnh vực này. Đoàn cũng giới thiệu một số giải pháp, công nghệ giảm nhẹ rủi ro thiên tai, trong đó có công cụ phân tích và cung cấp thông tin về ngập lụt từ viễn thám nhằm hỗ trợ công tác dự báo, cảnh báo sớm và ra quyết định.

Chuyển đổi từ ứng phó sang giảm nhẹ rủi ro

Năm 2026, Đối tác giảm nhẹ rủi ro thiên tai tiếp tục là cơ chế hiệu quả trong huy động, điều phối nguồn lực quốc tế, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ Việt Nam trong công tác phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai.

Ông Shin Umezu - Chánh Văn phòng Điều phối viên Thường trú Liên Hợp Quốc tại Việt Nam (UNRCO) nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ từ ứng phó sang giảm nhẹ rủi ro, tăng cường chuẩn bị và thúc đẩy hành động sớm.

Ông Shin cho rằng, trong bối cảnh rủi ro thiên tai ngày càng gia tăng về tần suất và mức độ phức tạp, cần ưu tiên đầu tư vào hạ tầng chống chịu, an sinh xã hội thích ứng, sinh kế bền vững và cải thiện hệ thống dữ liệu để đánh giá đầy đủ tác động kinh tế - xã hội của thiên tai.

Trước xu hướng gia tăng của các rủi ro thiên tai, đại diện một số tổ chức quốc tế cùng chung quan điểm rằng, Việt Nam cần chuyển hướng mạnh mẽ từ tư duy ứng phó sang phòng ngừa. Việc đầu tư dài hạn cho khả năng chống chịu sẽ giúp giảm thiệt hại và tạo nền tảng cho phát triển bền vững.

Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp, qua các đợt thiên tai lớn xảy ra trong những năm qua, cơ chế phối hợp trong khuôn khổ Đối tác giảm nhẹ rủi ro thiên tai đã hoạt động hiệu quả, giúp hỗ trợ kịp thời cho người dân bị ảnh hưởng.

Hiện, Bộ đang chỉ đạo Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai phối hợp với FAO khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, Bộ Ngoại giao và Thương mại Úc (DFAT) triển khai dự án “Tăng cường khả năng chống chịu của cộng đồng thông qua hành động sớm tại Việt Nam”.

Dự án tập trung vào ba nhóm giải pháp chính. Thứ nhất, nâng cao nhận thức, kỹ năng của cộng đồng và chính quyền địa phương. Thứ hai, đào tạo sinh kế, phát triển các mô hình nông nghiệp bền vững. Thứ ba, tăng cường ứng dụng công nghệ số trong phân tích dữ liệu, phục vụ dự báo và cảnh báo sớm thiên tai.

Cũng theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp, việc nhân rộng các mô hình hiệu quả đã được thí điểm như nhà ở chống chịu thiên tai hay các mô hình thích ứng dựa vào cộng đồng cần được đẩy mạnh, đặc biệt là tại các khu vực ven biển và vùng núi có nguy cơ cao.

Trong bối cảnh tình trạng ngập lụt đô thị ngày càng gia tăng, việc nâng cao năng lực chuẩn bị tại cấp cơ sở, đặc biệt là cấp xã, phường cũng đang trở nên cấp thiết. Ở đó, địa phương cần chủ động xây dựng kế hoạch sơ tán, bố trí nơi trú ẩn an toàn và đảm bảo duy trì các dịch vụ thiết yếu trong tình huống khẩn cấp.