Thúc đẩy kinh doanh có trách nhiệm: Chìa khóa bảo đảm an toàn thực phẩm

Tại Hội nghị đối thoại “Thúc đẩy thực hành kinh doanh có trách nhiệm trong lĩnh vực an toàn thực phẩm”, do Bộ Tư pháp phối hợp Hội Khoa học kỹ thuật an toàn thực phẩm Việt Nam tổ chức, sáng 28/5, Tiến sĩ Lê Thị Hoàng Thanh, Phó Cục trưởng Pháp luật-Kinh tế (Bộ Tư pháp) nhấn mạnh: Hiện nay, bảo đảm an toàn thực phẩm không chỉ là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo vệ sức khỏe, tính mạng người dân mà còn là thước đo quan trọng phản ánh trách nhiệm xã hội và đạo đức kinh doanh của doanh nghiệp.

Thực tiễn cho thấy, các hành vi sản xuất, kinh doanh thực phẩm kém chất lượng, sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc hoặc vi phạm quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm không chỉ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng, mà còn làm suy giảm niềm tin của người tiêu dùng và tác động tiêu cực đến môi trường đầu tư, kinh doanh.

Tiến sĩ Lê Thị Hoàng Thanh, Phó Cục trưởng Pháp luật- Kinh tế (Bộ Tư pháp) phát biểu tại hội nghị. (Ảnh: TL)

Trong bối cảnh đó, kinh doanh thực phẩm có trách nhiệm đòi hỏi doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm các quy định pháp luật, minh bạch trong toàn bộ chuỗi sản xuất, chế biến, phân phối và đặt lợi ích, sức khỏe người tiêu dùng lên hàng đầu. Đặc biệt, đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, vốn là những chủ thể chiếm tỷ trọng lớn trong ngành thực phẩm nhưng vẫn còn nhiều hạn chế về khả năng tiếp cận thông tin và năng lực tuân thủ pháp luật thì vai trò đồng hành, hỗ trợ của Nhà nước và các tổ chức liên quan càng trở nên thiết thực và cần thiết hơn bao giờ hết.

Vi phạm an toàn thực phẩm ngày càng đa dạng về hành vi và mức độ

Theo Tiến sĩ Trần Minh Sơn, Giám đốc Trung tâm Pháp lý hỗ trợ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (Cục trưởng Pháp luật-Kinh tế, Bộ Tư pháp), thực hành kinh doanh có trách nhiệm trong lĩnh vực an toàn thực phẩm là xu hướng tất yếu trong bối cảnh phát triển bền vững và hội nhập quốc tế hiện nay.

Tiến sĩ Trần Minh Sơn chỉ ra, đối với doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc thực hiện kinh doanh có trách nhiệm trong lĩnh vực an toàn thực phẩm vẫn còn nhiều khó khăn và thách thức. Trong đó, không ít doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh chưa đủ nguồn lực để đầu tư công nghệ, áp dụng tiêu chuẩn quốc tế hoặc xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc đồng bộ. Tình trạng sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, vi phạm quy định về phụ gia thực phẩm, quảng cáo sai sự thật hoặc thiếu minh bạch trong chuỗi cung ứng vẫn còn xảy ra ở một số lĩnh vực…

Tiến sĩ Trần Minh Sơn, Giám đốc Trung tâm Pháp lý hỗ trợ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (Cục trưởng Pháp luật- Kinh tế, Bộ Tư pháp) tham luận tại hội nghị. (Ảnh: TL)

Chung quan điểm, Luật sư Nguyễn Hưng Quang, Trưởng Văn phòng luật sư NHQuang & Cộng sự chỉ ra, vi phạm về an toàn thực phẩm đang là một vấn đề nổi cộm trong xã hội hiện nay, với sự đa dạng về hành vi và mức độ vi phạm. Việc thúc đẩy thực hành kinh doanh có trách nhiệm trong lĩnh vực an toàn thực phẩm là cần thiết nhằm góp phần giải quyết bảo vệ sức khỏe người dân, khắc phục những rủi ro pháp lý đối với doanh nghiệp, và tăng cường khả năng quản lý hiệu quả của Nhà nước.

Đề cập đến yêu cầu hội nhập quốc tế, Tiến sĩ Ngô Xuân Nam, Phó Giám đốc Văn phòng Thông báo và Điểm hỏi đáp quốc gia về Vệ sinh Dịch tễ và Kiểm dịch Động thực vật Việt Nam (SPS) Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nhận định, việc hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu SPS của thị trường quốc tế vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc xuất phát từ sự thay đổi nhanh của quy định thị trường, đặc điểm sản xuất nông nghiệp trong nước và năng lực tiếp nhận, thực thi thông tin SPS của các chủ thể trong chuỗi.

“Điểm nghẽn cốt lõi hiện nay không chỉ là việc tiếp cận thông tin SPS, mà còn là khả năng chuyển hóa thông tin kỹ thuật thành quy trình quản trị chất lượng, tổ chức sản xuất và kiểm soát chuỗi cung ứng phù hợp với yêu cầu của từng thị trường nhập khẩu”, Tiến sĩ Nam nêu vấn đề.

Hoàn thiện pháp luật, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm

Để thúc đẩy thực hành kinh doanh có trách nhiệm trong lĩnh vực an toàn thực phẩm, các chuyên gia cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng đồng bộ, minh bạch và phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế.

Tiến sĩ Trần Minh Sơn cho rằng, các yêu cầu đặt ra đối với doanh nghiệp Việt Nam hiện nay là nâng cao nhận thức và xây dựng văn hóa kinh doanh có trách nhiệm trong lĩnh vực an toàn thực phẩm (gồm trách nhiệm của doanh nghiệp và cơ quan quản lý Nhà nước); tăng cường kiểm soát chất lượng và quản trị rủi ro; minh bạch thông tin.

Về phía Nhà nước, cần xây dựng cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong quá trình chuyển đổi xanh và chuyển đổi số thông qua các chính sách ưu đãi về tín dụng, công nghệ, đào tạo nhân lực và hỗ trợ đổi mới sáng tạo.

“Cần tăng cường hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát việc tuân thủ pháp luật về an toàn thực phẩm; xử lý nghiêm các hành vi vi phạm nhằm bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng”, Tiến sĩ Trần Minh Sơn đề xuất.

Quang cảnh hội nghị. (Ảnh: TL)

Theo Luật sư Nguyễn Hưng Quang, Nhà nước cần hoàn thiện các quy định pháp luật về an toàn thực phẩm, bao gồm cả các quy định về xử lý vi phạm, với cách tiếp cận dựa trên rủi ro. Đặc biệt, cần bảo đảm tính ổn định của hệ thống pháp luật về an toàn thực phẩm, tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp, hiệp hội, và người dân trong quá trình xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật về an toàn thực phẩm; đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung, thống nhất về an toàn thực phẩm.

Về phía doanh nghiệp, theo luật sư Huy Quang, cần chủ động xây dựng các công cụ hỗ trợ trong việc chủ động tuân thủ, như áp dụng công cụ tự kiểm tra trước và tuân thủ (checklist), bảo đảm tính công khai và cập nhật của các công cụ này, xây dựng cơ chế phản hồi của người tiêu dùng về sản phẩm.

Trên cơ sở những khó khăn, vướng mắc đã được xác định, Tiến sĩ Ngô Xuân Nam đề xuất tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu về quy định SPS của các thị trường nhập khẩu, xây dựng hệ thống thông tin trực tuyến cập nhật theo từng nhóm sản phẩm, từng thị trường; đồng thời mở rộng kết nối dữ liệu về vùng trồng, cơ sở đóng gói, chế biến, kiểm nghiệm và truy xuất nguồn gốc.

Có thể thấy, nếu có sự đồng hành hiệu quả từ Nhà nước, các cơ quan hỗ trợ doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề và cộng đồng xã hội, việc thúc đẩy thực hành kinh doanh có trách nhiệm sẽ góp phần xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, an toàn và phát triển bền vững trong thời gian tới.