Thúc đẩy nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Bộ Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2030.

Việc thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 được xem là bước kiện toàn quan trọng trong tổ chức thực hiện các mục tiêu lớn về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.

Theo Quyết định số 822/QĐ-TTg ngày 11/5/2026, Ban Chỉ đạo Trung ương được thành lập để giúp Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo, giải quyết các công việc quan trọng, liên ngành liên quan đến quản lý và tổ chức thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2030.

Cụ thể, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng làm Trưởng ban Chỉ đạo. Hai Phó Trưởng ban là ông Trịnh Việt Hùng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, giữ vai trò Phó Trưởng ban Thường trực; và ông Nguyễn Đình Khang, Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp tham gia Ban Chỉ đạo với vai trò Ủy viên.

Việc giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường làm cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương thể hiện vai trò trung tâm của ngành trong điều phối các nhiệm vụ liên quan đến nông thôn mới, giảm nghèo, phát triển sinh kế, bảo vệ tài nguyên, môi trường và phát triển bền vững ở khu vực nông thôn, miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 hướng tới gắn kết xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.

Một đầu mối điều phối cho ba nhiệm vụ lớn

Ban Chỉ đạo Trung ương có chức năng nghiên cứu, tư vấn, đề xuất với Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo và giải quyết những vấn đề quan trọng, liên ngành trong quá trình triển khai Chương trình. Đồng thời, Ban Chỉ đạo có nhiệm vụ phối hợp giữa các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan trung ương và địa phương; đôn đốc sơ kết, tổng kết, đánh giá kết quả thực hiện Chương trình.

Điểm mới đáng chú ý là việc tổ chức lại đầu mối giúp việc theo hướng tinh gọn, thống nhất. Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ kiện toàn Văn phòng Điều phối Quốc gia Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi. Văn phòng này đặt tại Bộ Nông nghiệp và Môi trường, được hình thành trên cơ sở hợp nhất Văn phòng Điều phối nông thôn mới Trung ương và Văn phòng quốc gia về giảm nghèo.

Việc hợp nhất đầu mối điều phối được yêu cầu thực hiện theo nguyên tắc tinh gọn, hiệu quả, không làm tăng tổ chức bộ máy và biên chế. Đây là yêu cầu quan trọng trong bối cảnh Chương trình giai đoạn mới có phạm vi rộng, liên quan đến nhiều lĩnh vực, nhiều cấp, nhiều ngành và tác động trực tiếp tới đời sống người dân ở nông thôn, vùng khó khăn, vùng dân tộc thiểu số và miền núi.

Cùng với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Dân tộc và Tôn giáo có trách nhiệm kiện toàn bộ phận chuyên trách trên cơ sở Văn phòng quốc gia về dân tộc và miền núi, giúp Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo theo dõi, chỉ đạo và triển khai hợp phần 2 của Chương trình, bảo đảm tinh gọn, hiệu quả, không chồng chéo và không phát sinh tổ chức bộ máy, biên chế.

Ở cấp địa phương, Chủ tịch UBND cấp tỉnh quyết định thành lập Ban Chỉ đạo Chương trình ở cấp tỉnh; đồng thời thành lập hoặc kiện toàn một cơ quan làm nhiệm vụ thường trực, giúp việc Ban Chỉ đạo Chương trình. Cơ quan này được đặt tại Sở Nông nghiệp và Môi trường, bảo đảm chuyên trách, tinh gọn, hiệu quả và không làm phát sinh tổ chức bộ máy, biên chế của địa phương.

Việc kiện toàn đầu mối điều phối được kỳ vọng giúp các chính sách hỗ trợ vùng khó khăn triển khai đồng bộ, hiệu quả hơn.

Tăng tính liên kết giữa nông thôn mới, giảm nghèo và phát triển vùng dân tộc thiểu số

Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026 - 2030 đặt ra yêu cầu không chỉ giải quyết từng mục tiêu riêng lẻ, mà còn phải tăng tính liên kết giữa xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi. Đây là những nhiệm vụ có quan hệ chặt chẽ với nhau, cùng hướng tới nâng cao chất lượng sống, thu hẹp khoảng cách phát triển và tạo sinh kế bền vững cho người dân.

Trong thực tế, nhiều địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa vừa cần đầu tư hạ tầng thiết yếu, vừa cần hỗ trợ sản xuất, phát triển chuỗi giá trị, nâng cao chất lượng giáo dục, y tế, đào tạo nghề, tiếp cận tín dụng, nước sạch, nhà ở và đất sản xuất. Nếu các chính sách được triển khai tách rời, hiệu quả có thể bị phân tán. Ngược lại, khi có một đầu mối điều phối thống nhất, các nguồn lực có điều kiện được lồng ghép tốt hơn, tránh trùng lặp và hướng mạnh hơn vào những vấn đề cấp thiết của người dân.

Với vai trò cơ quan thường trực, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ có trách nhiệm quan trọng trong quản lý, điều phối, chỉ đạo, hướng dẫn triển khai Chương trình. Đây cũng là cơ sở để các nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững gắn chặt hơn với phát triển sản xuất nông nghiệp, bảo vệ rừng, quản lý tài nguyên, thích ứng biến đổi khí hậu và phát triển sinh kế bền vững.

Việc kiện toàn Ban Chỉ đạo Trung ương và đầu mối thường trực từ trung ương đến địa phương được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến rõ hơn trong tổ chức thực hiện Chương trình giai đoạn 2026 - 2030. Khi cơ chế điều phối được thiết kế thống nhất, tinh gọn và có trách nhiệm rõ ràng, các chính sách hỗ trợ người dân vùng nông thôn, vùng nghèo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi sẽ có thêm điều kiện đi vào thực chất, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững và bảo đảm không để ai bị bỏ lại phía sau.