Thúc đẩy phân loại, xử lý chất thải hữu cơ

Người dân ở phường Hải Vân được hỗ trợ, hướng dẫn phân loại, xử lý chất thải hữu cơ làm nước tẩy rửa sinh học. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Rác hữu cơ chiếm tỷ lệ lớn

Vừa qua, Trung tâm Công nghệ môi trường (ENTEC) thuộc Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam phối hợp với Chi cục Bảo vệ môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường) cùng các đơn vị liên quan khảo sát thực tế tại các khu xử lý rác trên địa bàn thành phố Đà Nẵng.

Các đơn vị tính toán lượng chất thải hữu cơ được chở đến các bãi rác hằng ngày trung bình gần 1.019 tấn, chiếm 53,31% tổng lượng rác sinh hoạt phải chôn lấp. Trong đó, tại khu vực 35 phường, xã ven biển, đồng bằng, trung du tại phía bắc thành phố có lượng chất thải hữu cơ phải xử lý chôn lấp gần 877,9 tấn/ngày, chiếm 56,6% tổng lượng rác sinh hoạt được thu gom hằng ngày. Nguyên nhân là khu vực này tập trung các đô thị, khu dân cư đông đúc; thương mại, dịch vụ, du lịch phát triển, nhưng hoạt động phân loại, xử lý loại chất thải hữu cơ còn hạn chế.

ThS. Nguyễn Vũ Phong, đại diện nhóm nghiên cứu của Trung tâm Công nghệ môi trường (ENTEC) nhìn nhận, lượng chất thải hữu cơ chiếm tỷ lệ lớn trong tổng lượng rác sinh hoạt được thu gom, vận chuyển đến các khu xử lý rác trên địa bàn thành phố Đà Nẵng. Trong đó, khu vực phía bắc thành phố có lượng chất thải hữu cơ chiếm ưu thế rõ rệt. Dự báo đến năm 2030, lượng chất thải hữu cơ phát sinh có xu hướng giảm nhẹ, nhưng vẫn chiếm tỷ lệ khoảng 55% tổng lượng rác sinh hoạt.

Trung tâm Công nghệ môi trường (ENTEC) đề xuất thành phố ưu tiên xử lý chất thải hữu cơ theo hướng tuần hoàn và xử lý tại nơi phát sinh (tại nguồn thải) với các biện pháp như: tăng cường mô hình xử lý chất thải hữu cơ quy mô cấp xã, phường, cụm dân cư, chợ, cơ sở dịch vụ ăn uống và các khu vực có lượng chất thải hữu cơ lớn; khuyến khích xử lý chất thải hữu cơ thành mùn hữu cơ, phân hữu cơ, khí sinh học (biogas) hoặc các sản phẩm có giá trị sử dụng khác.

Trung tâm Công nghệ môi trường (ENTEC) cũng khuyến nghị thành phố ưu tiên lựa chọn cơ sở xử lý chất thải hữu cơ tại địa bàn phát sinh nhằm giảm chi phí vận chuyển, thời gian lưu giữ và phát sinh mùi hôi, nước rỉ rác...

Riêng tại khu vực nông thôn, miền núi và các địa bàn có điều kiện phù hợp, khuyến khích xử lý phân tán tại hộ gia đình hoặc cụm hộ gia đình thông qua các hình thức ủ phân compost, sử dụng làm thức ăn chăn nuôi hoặc chuyển giao cho cơ sở chăn nuôi, cơ sở chế biến thức ăn chăn nuôi, cơ sở nuôi trồng thủy sản khi đáp ứng yêu cầu an toàn và bảo vệ môi trường.

Người dân phường Hòa Xuân được hướng dẫn ủ chất thải thực phẩm vào bình chứa để làm phân hữu cơ hoặc chất tẩy rửa sinh học. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Ông Võ Văn Long, chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường) cho hay, việc phân loại, xử lý chất thải hữu cơ đã được triển khai trên địa bàn thành phố trong những năm qua, nhưng những mô hình, hoạt động này gần như đang dừng lại ở các phong trào. Nhiều tổ chức đã hỗ trợ các địa phương, đơn vị triển khai phân loại, xử lý chất thải thực phẩm và rác hữu cơ, nhưng hầu hết khi dự án kết thúc thì các mô hình này cũng khó duy trì.

Chi cục Bảo vệ môi trường đang phối hợp với các đơn vị, địa phương thúc đẩy phân loại, xử lý chất thải hữu cơ tại nguồn.

Nhân rộng mô hình xử lý

Hiện nay, Chi cục Bảo vệ môi trường phối hợp với Tổ chức Môi trường Thái Bình Dương (PE) triển khai dự án “Thúc đẩy phân loại rác sinh hoạt tại nguồn và xử lý chất thải hữu cơ trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, thí điểm tại phường Hòa Khánh và phường Hội An”. Qua đó nhằm xây dựng và triển khai các mô hình hợp tác đa bên trong quản lý rác, góp phần nâng cao hiệu quả phân loại, thu gom và xử lý chất thải hữu cơ.

Dự án được triển khai từ tháng 9/2026 đến tháng 11/2027, các hoạt động chính gồm: tổ chức tập huấn về phân loại rác tại nguồn và hướng dẫn giảm thiểu rác; hỗ trợ trang thiết bị phục vụ phân loại, thu gom và xử lý chất thải; hỗ trợ thành lập và duy trì hoạt động của các nhóm giám sát cộng đồng nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện mô hình và bảo đảm tính bền vững...

Người dân phường Hải Vân được hướng dẫn tận dụng chất thải hữu cơ làm phân bón cho cây trồng trong vườn nhà. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Bên cạnh các hoạt động thí điểm tại cộng đồng, dự án chú trọng nâng cao năng lực quản lý chất thải cho đội ngũ cán bộ địa phương, trong đó có tập huấn triển khai mô hình cộng đồng không rác và quản lý rác theo hướng giảm phát thải… Trên cơ sở kết quả thí điểm, dự án dự kiến hỗ trợ xây dựng kế hoạch hành động nhằm nhân rộng mô hình quản lý rác tại các phường và giảm phát thải khí mê-tan từ chất thải hữu cơ tại thành phố Đà Nẵng.

Bà Quách Thị Xuân, Giám đốc Tổ chức Môi trường Thái Bình Dương (PE) tại Việt Nam cho biết: “Với dự án này, chúng tôi sẽ cùng các địa phương, đơn vị và cộng đồng xây dựng những mô hình quản lý, phân loại rác thực tiễn, phù hợp với điều kiện của từng địa bàn. Dự án cũng chú trọng việc phân loại và xử lý riêng chất thải hữu cơ để giảm lượng rác phải chôn lấp và giảm phát khí thải mê-tan”.

Ông Võ Văn Long cũng bày tỏ kỳ vọng kết quả và kinh nghiệm từ việc thí điểm mô hình triển khai phân loại rác tại nguồn và xử lý chất thải hữu cơ tại phường Hòa Khánh và Hội An sẽ được nhân rộng sang các địa phương khác. Thành phố cũng mong muốn các tổ chức và nhà tài trợ tiếp tục hỗ trợ các địa phương triển khai nhân rộng mô hình này.