Thúc đẩy thương mại xuyên biên giới tại Tây Ninh

Khai thác lợi thế cửa ngõ biên giới

Tây Ninh có nhiều điều kiện để mở rộng vai trò trung chuyển hàng hóa trên tuyến thương mại Việt Nam - Campuchia - ASEAN nhờ mạng lưới cửa khẩu, quy mô sản xuất công nghiệp và khả năng kết nối với các trung tâm logistics, cảng biển trong khu vực.

Cảng quốc tế Long An sau sáp nhập thuộc Tây Ninh. Ảnh: Longanport.com.

Địa phương có đường biên giới dài hơn 368 km với Campuchia, cùng bốn cửa khẩu quốc tế đường bộ gồm Mộc Bài, Xa Mát, Tân Nam và Bình Hiệp và sau sáp nhập có thêm Cảng Quốc tế Long An, tạo các đầu mối giao thương trực tiếp giữa Việt Nam, Campuchia và ASEAN.

Tây Ninh cũng có 51 khu công nghiệp, 60 cụm công nghiệp và các vùng sản xuất. Khoảng 4.000 doanh nghiệp trong khu vực được cho là có nhu cầu về logistics và dịch vụ xuất nhập khẩu.

Quy mô sản xuất và vị trí cửa ngõ biên giới tạo nguồn hàng lớn cho hoạt động xuất nhập khẩu, đồng thời mở ra dư địa để Tây Ninh trở thành điểm kết nối hàng hóa giữa khu vực sản xuất trong nước với Campuchia và các thị trường ASEAN.

Tuy nhiên, hoạt động vận tải hiện còn phân tán. Nhiều doanh nghiệp tự tổ chức vận chuyển khiến xe tải, container có hàng ở chiều đi nhưng phải chạy rỗng ở chiều về do thiếu nguồn hàng kết nối. Tình trạng dư thừa container rỗng tại một số đầu mối trong khi nơi khác thiếu cũng làm tăng chi phí logistics.

Tổ chức lại luồng hàng, giảm chi phí logistics

Thay vì để hoạt động vận tải phân tán, từng doanh nghiệp tự tổ chức logistics, ông Võ Quốc Huy - Chủ tịch HĐQT Cảng Quốc tế Long An đề xuất hình thành các vùng tập trung nguồn hàng và hành lang vận tải đường bộ, đường thủy, qua đó tạo sự kết nối giữa các địa phương, khu công nghiệp, cửa khẩu và cảng biển.

“Cảng biển hay trung tâm logistics không chỉ là điểm đi, đến của hàng hóa mà còn là mắt xích kết nối và tối ưu hóa chuỗi cung ứng”, ông Huy nhận định.

Mục đích chính của việc này là xây dựng "luồng hàng hai chiều". Cách làm này giúp giảm xe container chạy rỗng, ổn định lịch trình và hạ chi phí vận hành.

Các nhóm hàng có thể tham gia luồng kết nối gồm phân bón, nông sản và thực phẩm chế biến, cao su, tinh bột, hàng công nghiệp và nguyên vật liệu, hàng container xuất nhập khẩu, hàng quá cảnh đi và đến Campuchia, vật liệu xây dựng, gỗ và sản phẩm gỗ, máy móc thiết bị, rau quả tươi.

Việc hình thành các luồng hàng ổn định không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí vận chuyển mà còn tạo điều kiện để hàng hóa từ các khu vực sản xuất tiếp cận thuận lợi hơn với cửa khẩu, cảng biển và thị trường khu vực.

Để luồng hàng lưu thông thuận lợi, cần sự liên kết của bốn mắt xích gồm cửa khẩu quốc tế, khu và cụm công nghiệp, trung tâm logistics và Cảng Quốc tế Long An.

Trong đó, cửa khẩu là đầu mối giao thương trực tiếp với Campuchia, qua đó kết nối hàng hóa với thị trường ASEAN; các khu, cụm công nghiệp tập trung nguồn hàng xuất khẩu và nhu cầu nguyên liệu nhập khẩu. Trung tâm logistics đảm nhiệm lưu kho, gom và chia hàng, đóng rút container.

Ở khâu kết nối với vận tải biển, Cảng Quốc tế Long An - đầu mối cảng biển ở Tây Ninh, với bảy cầu cảng tổng chiều dài 1.670 m, khả năng tiếp nhận tàu đến 70.000 DWT và diện tích kho bãi hơn một triệu m2 - được xác định là cửa ngõ kết nối hàng hóa từ khu vực với các tuyến hàng hải quốc tế.

Mạng lưới này có thể kết hợp vận tải đường bộ, đường thủy nội địa và đường sắt trong tương lai, qua đó mở rộng lựa chọn phương thức vận chuyển và giảm áp lực lên đường bộ.

Sự kết nối giữa cửa khẩu, vùng sản xuất và cảng biển cũng giúp rút ngắn các khâu trung chuyển, tạo thêm lựa chọn cho doanh nghiệp trong tổ chức xuất nhập khẩu và quá cảnh hàng hóa.

Số hóa để tăng hiệu quả giao thương xuyên biên giới

Bên cạnh hạ tầng vật chất, số hóa hoạt động logistics được xem là yếu tố quan trọng để tăng khả năng phối hợp giữa các bên trong chuỗi cung ứng.

Mô hình được đề xuất kết nối dữ liệu giữa doanh nghiệp, đơn vị logistics, cơ quan hải quan, trung tâm kho bãi và cảng biển. Dữ liệu tập trung cho phép theo dõi luồng hàng theo thời gian thực, hỗ trợ lập kế hoạch vận tải và điều phối phương tiện.

Việc chia sẻ dữ liệu cũng có thể giúp các bên chủ động hơn trong khâu thông quan, giảm thời gian chờ tại cửa khẩu và cảng biển, đồng thời hạn chế chi phí phát sinh trong quá trình vận chuyển.

Khi luồng hàng hai chiều được tổ chức cùng hệ thống dữ liệu và hạ tầng vận tải đa phương thức, Tây Ninh có thêm điều kiện khai thác lợi thế cửa ngõ biên giới, kết nối khu vực sản xuất với cảng biển và các thị trường ASEAN.

Đây cũng là cơ sở để địa phương từng bước nâng hiệu quả thương mại xuyên biên giới, thay vì chỉ đóng vai trò điểm trung chuyển hàng hóa.