Thúc đẩy ứng dụng công nghệ số để xanh hóa chuỗi giá trị nông sản

Các mô hình ứng dụng công nghệ trong nông. nghiệp đang được các HTX tại TPHCM áp dụng hiệu quả

Là địa phương dẫn đầu cả nước về chuyển đổi số, kinh tế số hiện đóng góp khoảng 20% GRDP của TP. Hồ Chí Minh và tiếp tục tăng trưởng nhanh qua từng năm. Trong lĩnh vực nông nghiệp, nhiều doanh nghiệp và HTX đã ứng dụng công nghệ vào quản lý sản xuất, quản lý thành viên, kế toán - tài chính, bán hàng trực tuyến và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Một số HTX đã triển khai nhật ký sản xuất điện tử, tem QR truy xuất nguồn gốc, giám sát quy trình sản xuất bằng điện thoại thông minh và kết nối tiêu thụ qua các sàn thương mại điện tử.

Theo các chuyên gia, người tiêu dùng hiện không chỉ quan tâm đến chất lượng sản phẩm mà còn chú trọng đến quy trình sản xuất có thân thiện với môi trường, phát thải thấp, hạn chế hóa chất độc hại và có khả năng truy xuất nguồn gốc hay không. Đây là xu hướng ngày càng rõ nét, đặc biệt tại các đô thị lớn như TP. Hồ Chí Minh.

Ông Hà Văn Phúc, Phó Chủ tịch Liên minh HTX TP. Hồ Chí Minh, cho rằng chuyển đổi số và chuyển đổi xanh là giải pháp thiết thực giúp HTX nâng cao năng lực quản trị, gia tăng giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường. Thời gian tới, Liên minh HTX thành phố sẽ phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ, Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP. Hồ Chí Minh (SIHUB) cùng các đơn vị liên quan để hỗ trợ HTX đổi mới mô hình hoạt động; tổ chức tập huấn, tư vấn về chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; đồng thời lựa chọn và nhân rộng các mô hình HTX ứng dụng công nghệ hiệu quả.

Theo thống kê đến hết quý I/2026, cả nước có hơn 35.274 HTX và khoảng 81.580 tổ hợp tác. Riêng TP. Hồ Chí Minh có 1.298 HTX và 9 liên hiệp HTX, trong đó lĩnh vực nông nghiệp chiếm 426 HTX. Nhờ các chính sách hỗ trợ liên kết sản xuất và ứng dụng công nghệ, nhiều sản phẩm nông nghiệp của thành phố đã nâng cao chất lượng, đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc và từng bước chinh phục các thị trường xuất khẩu khó tính.

Để đưa các giải pháp công nghệ đến gần hơn với HTX và doanh nghiệp, bà Lê Thị Bé Ba, Phó Giám đốc SIHUB, cho biết các chương trình hỗ trợ sẽ tập trung vào ứng dụng công nghệ số, truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu xanh, tối ưu hóa quy trình sản xuất và tăng cường liên kết chuỗi giá trị. Đây cũng là hoạt động đánh dấu việc mở rộng hoạt động của SIHUB tại Bình Dương, tạo nền tảng cho những chương trình hợp tác sâu rộng nhằm hỗ trợ khu vực kinh tế tập thể trong năm 2026.

“Những hoạt động đổi mới sáng tạo mà thành phố đang triển khai sẽ được SIHUB kết nối trực tiếp với các địa phương có nhu cầu thực tế về chuyển đổi số và chuyển giao công nghệ tại ba khu vực sau hợp nhất”, bà Bé Ba cho biết.

Các chuyên gia nhận định việc ứng dụng công nghệ số đã góp phần giảm đáng kể chi phí trung gian trong sản xuất và tiêu thụ nông sản, minh bạch hóa thông tin sản phẩm, giúp người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận nguồn hàng chất lượng. Nhờ đó, uy tín và thương hiệu của các HTX ngày càng được nâng cao. Nhiều sản phẩm OCOP, nông sản sạch và thực phẩm chế biến đã có mặt trong hệ thống siêu thị, cửa hàng tiện lợi và tiếp cận thị trường quốc tế thông qua các nền tảng số.

Ông Phạm Văn Quân, Giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ CHECKEE, cho biết nhiều giải pháp công nghệ về truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số trong quản trị vận hành và tối ưu chi phí sản xuất đã được các HTX, doanh nghiệp nông nghiệp áp dụng hiệu quả. Trong bối cảnh chuyển đổi xanh và hội nhập sâu rộng, hệ thống truy xuất nguồn gốc minh bạch không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực quản lý, tối ưu chuỗi cung ứng mà còn tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng, nâng cao sức cạnh tranh cho nông sản Việt Nam.

Đặc biệt, xu hướng số hóa toàn diện đang được thúc đẩy thông qua tem nhãn điện tử, hộ chiếu số sản phẩm và kết nối dữ liệu với Cổng truy xuất nguồn gốc quốc gia, hướng tới xây dựng hệ sinh thái dữ liệu minh bạch và đồng bộ.

Tuy nhiên, phần lớn HTX trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh vẫn có quy mô nhỏ, nguồn vốn hạn chế và thiếu nhân lực công nghệ. Để quá trình chuyển đổi diễn ra đồng bộ và hiệu quả, cần tăng cường liên kết “4 nhà” gồm Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và HTX; đồng thời hỗ trợ tiếp cận tín dụng xanh, xây dựng hệ sinh thái số toàn diện để khu vực kinh tế tập thể thích ứng với các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.

Theo ông Phạm Minh Nhật, Phó Trưởng phòng Kinh tế hợp tác và trang trại, Chi cục Phát triển nông thôn, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh, ngành nông nghiệp thành phố đã tham mưu UBND thành phố trình HĐND ban hành nhiều cơ chế hỗ trợ phát triển chuỗi giá trị nông sản. Nổi bật là Nghị quyết 21 về hỗ trợ liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản, qua đó triển khai 27 dự án trên các ngành hàng chủ lực như lúa, ca cao, sầu riêng, bưởi da xanh và thủy sản.

Các mô hình liên kết này đã góp phần chuẩn hóa chất lượng nông sản, ổn định giá bán, nâng thu nhập của nông dân và HTX lên tới 1,5 lần, đồng thời mở rộng cơ hội xuất khẩu sang các thị trường như Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc.

“Chính sách đúng và kịp thời đã tạo ra những tác động rõ nét, thúc đẩy đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao, hỗ trợ HTX đổi mới phương thức tổ chức sản xuất, tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và thúc đẩy tư duy sản xuất theo tín hiệu thị trường thay cho sản xuất manh mún, tự phát”, ông Nhật nhấn mạnh.