Thúc đẩy ứng dụng kết quả nghiên cứu, tạo thị trường cho sản phẩm công nghệ mới

Thẳng thắn nhìn nhận những vướng mắc trong đổi mới công nghệ

- Từ góc nhìn của một ĐBQH đến từ doanh nghiệp, đại biểu đánh giá thế nào về phần trả lời chất vấn của Bộ trưởng Vũ Hải Quân?

- Tôi đánh giá Bộ trưởng đã trao đổi rất thẳng thắn về nhiều khó khăn mà doanh nghiệp đang gặp phải. Những vấn đề như vốn, định giá tài sản trí tuệ, sử dụng phòng thí nghiệm hay tìm đầu ra cho sản phẩm đều được đề cập trong phần trả lời. Là đại biểu đến từ doanh nghiệp, tôi quan tâm những vướng mắc ấy sẽ được giải quyết ra sao để doanh nghiệp có thể đầu tư đổi mới công nghệ và nâng năng suất.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trả lời chất vấn. Ảnh: Hồ Long

Chẳng hạn, khi nói về quỹ phát triển khoa học và công nghệ, Bộ trưởng đã đề cập cả trường hợp chưa có nhu cầu trích lập quỹ và trường hợp muốn đổi mới công nghệ nhưng thiếu vốn hoặc e ngại thủ tục, rủi ro. Tôi cho rằng, phân tích này phù hợp với thực tế của doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Có doanh nghiệp tích lũy còn ít, dù được phép trích lập quỹ cũng khó có đủ tiền đổi mới công nghệ. Với những doanh nghiệp này, cần có cách hỗ trợ để họ huy động thêm vốn.

Tôi cũng ghi nhận Bộ trưởng đã nhìn nhận sự chậm trễ của Bộ trong triển khai quỹ đầu tư mạo hiểm. Đây là việc cần sớm khắc phục. Doanh nghiệp phải tính toán vốn đầu tư và thời điểm đưa sản phẩm ra thị trường. Nếu hỗ trợ đến chậm, doanh nghiệp có thể phải lùi kế hoạch, thậm chí bỏ lỡ cơ hội kinh doanh... Vì vậy, sau khi chỉ ra vướng mắc, cần làm rõ khâu nào phải xử lý, ai chịu trách nhiệm và khi nào hoàn thành.

- Trong phần trả lời chất vấn của Bộ trưởng, nội dung nào được đại biểu đánh giá cao nhất?

- Tôi đánh giá cao việc đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất, kinh doanh, nhất là tạo đầu ra cho sản phẩm công nghệ mới. Bộ trưởng đã đề cập việc nghiên cứu theo nhu cầu của doanh nghiệp, hỗ trợ hoàn thiện công nghệ và tạo cơ hội có khách hàng đầu tiên. Đây là những việc doanh nghiệp rất cần để có thể đưa sản phẩm ra thị trường.

Các ĐBQH dự phiên chất vấn và trả lời chất vấn. Ảnh: Khánh Duy

Với những nhiệm vụ nghiên cứu có mục tiêu ứng dụng, doanh nghiệp nên tham gia xác định yêu cầu ngay từ đầu. Doanh nghiệp cần nêu rõ cần cải tiến khâu nào và sản phẩm phải đạt yêu cầu gì. Viện nghiên cứu, trường đại học có chuyên môn và đội ngũ để cùng giải quyết. Khi hai bên hiểu rõ yêu cầu của nhau, việc nghiên cứu, thử nghiệm và đưa kết quả vào sử dụng sẽ thuận lợi hơn.

Tôi chú ý đến phần trả lời về khách hàng đầu tiên của doanh nghiệp công nghệ. Khi có sản phẩm mới, doanh nghiệp còn phải chứng minh chất lượng và thuyết phục khách hàng sử dụng. Một đơn hàng ban đầu có thể giúp doanh nghiệp có thêm tiền hoàn thiện sản phẩm và có cơ sở giới thiệu với những khách hàng tiếp theo.

Bộ trưởng cho biết đang nghiên cứu cơ chế Nhà nước mua những lô sản phẩm đầu tiên trong dự thảo Luật Công nghệ cao (sửa đổi). Tôi đồng tình với hướng này và mong cơ chế sớm được hoàn thiện. Tiêu chí chất lượng, cách xác định giá và trách nhiệm của đơn vị mua phải rõ, để doanh nghiệp có năng lực được tiếp cận cơ hội một cách minh bạch.

Gỡ khó về vốn, mở rộng cơ hội tiếp cận hạ tầng nghiên cứu

- Sau phiên chất vấn, đại biểu kỳ vọng những chuyển biến cụ thể nào trong việc hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ?

- Phần trả lời về phòng thí nghiệm dùng chung cũng rất gần với nhu cầu của doanh nghiệp nhỏ. Nhiều doanh nghiệp khó tự đầu tư đầy đủ thiết bị nghiên cứu và thử nghiệm. Nếu có thể thuê, sử dụng thiết bị phù hợp tại viện, trường hoặc trung tâm dùng chung, họ sẽ giảm được khoản đầu tư ban đầu.

Bộ trưởng đã nói đến việc tính toán nhu cầu sử dụng và điều kiện vận hành ngay khi đầu tư. Cần tính như vậy để thiết bị mua về có người sử dụng và có kinh phí vận hành. Khi triển khai, cần quy định rõ chi phí sử dụng, trách nhiệm bảo quản thiết bị và quyền sử dụng kết quả nghiên cứu, để các bên có thể làm việc với nhau.

Toàn cảnh phiên chất vấn và trả lời chất vấn đối với lĩnh vực khoa học và công nghệ. Ảnh: Khánh Duy

Về vốn, Bộ trưởng nêu hướng rà soát cơ chế trích lập quỹ của doanh nghiệp, hỗ trợ tiếp cận vốn vay, bảo lãnh tín dụng và hỗ trợ lãi suất. Tôi mong việc thực hiện tính đến nhu cầu của từng nhóm doanh nghiệp.

Doanh nghiệp đang sản xuất có thể cần vốn mua thiết bị hoặc cải tiến một công đoạn. Doanh nghiệp phát triển công nghệ mới lại cần tiền thử nghiệm, hoàn thiện sản phẩm trong khi chưa có nguồn thu ổn định. Với nhóm này, cần tiếp tục tháo gỡ khó khăn về định giá công nghệ và có nguồn vốn đầu tư phù hợp với mức độ rủi ro.

Việc hỗ trợ cũng cần đến được những doanh nghiệp nhỏ trong các ngành sản xuất, kinh doanh truyền thống. Ứng dụng công nghệ có thể bắt đầu ở khâu quản lý hàng tồn kho, kiểm soát chất lượng hay tiết kiệm nguyên liệu.

Doanh nghiệp cần được tư vấn để biết nên làm việc gì trước, phải chi bao nhiêu và kết quả dự kiến thế nào. Công nghệ được lựa chọn phải phù hợp với khả năng tài chính và đội ngũ của doanh nghiệp, giúp giải quyết được một công việc cụ thể trong sản xuất, kinh doanh.

Sau phiên chất vấn, tôi rất kỳ vọng Bộ phối hợp với các cơ quan liên quan sớm hướng dẫn rõ điều kiện, hồ sơ và thời gian giải quyết của từng chương trình hỗ trợ. Với việc cần phối hợp nhiều cơ quan, phải xác định rõ đầu mối chịu trách nhiệm xử lý.

Những doanh nghiệp có nhu cầu và đáp ứng điều kiện cần được hỗ trợ kịp thời để thực hiện kế hoạch đầu tư, nâng năng suất và phát triển sản phẩm.

- Xin trân trọng cảm ơn đại biểu!