Thực hành nông nghiệp sinh thái - giải pháp thích ứng biến đổi khí hậu
Việc xác định và ứng dụng các giải pháp nông nghiệp sinh thái phù hợp giúp giảm nhẹ các rủi ro từ các hiện tượng thời tiết, cải thiện sinh kế bền vững và thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu tại miền Bắc nói riêng, cả nước nói chung.
Biến đổi khí hậu ngày một khó lường
Báo cáo công bố tại tọa đàm với chủ đề “Biến đổi khí hậu tại miền Bắc” do Trung tâm Nghiên cứu Nông Lâm Quốc tế (ICARF) tại Việt Nam tổ chức ngày 29-5 chỉ ra, nhiệt đô tại các tỉnh, thành phố phía Bắc đã tăng rõ rệt trong những năm gần đây.
Lượng mưa tại khu vực Bắc Bộ đã giảm 5-10% nhưng cường độ mưa lớn lại tăng, gây lũ lụt, sạt lở đất tại nhiều địa phương. Đặc biệt, mưa phùn mùa Xuân đang suy giảm đáng kể làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước.

TS Đỗ Hoàng Chung (Đại học Thái Nguyên) chia sẻ. Ảnh: Tùng Nguyễn.
Xâm nhập mặn ở Đồng bằng Bắc Bộ cũng đang diễn biến ngày một phức tạp. Độ mặn đang lấn sâu vào đất liền, nhất là ở các xã ven biển thuộc tỉnh Nam Định trước đây (nay là tỉnh Ninh Bình).
Chia sẻ tại tọa đàm, TS Đỗ Hoàng Chung, Phó Viện trưởng Viện Lâm nghiệp và Phát triển bền vững (Đại học Thái Nguyên) cho rằng, biến đổi khí hậu đang gây rối loạn chế độ mưa và nắng nóng gay gắt, đẩy nhanh quá trình suy thoái đất.
Đất nông lâm nghiệp bị rửa trôi dinh dưỡng, xói mòn và hoang mạc hóa, khiến nhiều nông dân mất đất canh tác. Hiện trạng này đang hiện hữu rõ nét tại các khu vực miền núi phía Bắc, ảnh hưởng đến sinh kế của người dân.
Giải pháp từ nông nghiệp sinh thái
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày một phức tạp, khó lượng, nông nghiệp sinh thái được xem là một phương pháp canh tác toàn diện, hài hòa với thiên nhiên, giúp tối ưu hóa các nguồn tài nguyên địa phương, bảo vệ đa dạng sinh học và thúc đẩy các hệ sinh thái có khả năng phục hồi.
Theo TS Nguyễn Quang Tân, Điều phối viên quốc gia của Tổ chức Nghiên cứu Nông Lâm Quốc tế (ICARF) tại Việt Nam, có hai yếu tố góp phần giảm nhẹ biến đổi khí hậu của nông nghiệp sinh thái: cây thân gỗ và đất.

Mô hình thực hành nông nghiệp tại Công viên Khí hậu tỉnh Thái Nguyên. Ảnh: Quang Linh.
Đại diện ICARF nhấn mạnh, các thực hành nông nghiệp sinh thái giúp giảm phát thải khí nhà kính so với các thực hành nông nghiệp phổ biến hiện nay bằng việc giảm dần, tiến tới thay thế phân hóa học và thuốc trừ sâu hóa học bằng các biện pháp sinh thái.
Các thực hành nông nghiệp sinh thái cũng giúp nâng cao tính bền bỉ về sinh thái thông qua cải thiện hệ sinh thái nông nghiệp như tăng đa dạng sinh học, cải thiện độ ẩm và khả năng giữ nước, bảo vệ và cải thiện sức khỏe đất. Tất cả những biện pháp này giúp nâng cao và ổn định sinh kế cho người dân, giúp cải thiện tính bền bỉ về kinh tế.
Ở khía cạnh khác, TS Đỗ Hoàng Chung cho rằng, sức khỏe đất đóng vai trò thiết yếu trong việc thích ứng với biến đổi khí hậu vì nó hoạt động như một tuyến phòng thủ đầu tiên chống lại thời tiết cực đoan và các tác động gây hại đến môi trường.
Đất khỏe mạnh hấp thụ và giữ nước hiệu quả hơn, giúp ngăn ngừa thiệt hại do hạn hán và lũ lụt. Ngoài ra, đất còn là một trong ba bể chứa carbon lớn nhất trên trái đất.
Nhằm nâng cao khả năng chống chịu của sức khỏe đất, TS Đỗ Hoàng Chung đề xuất cần tiếp tục có những nghiên cứu, triển khai và nhân rộng các mô hình nông nghiệp sinh thái, điển hình như xen canh, gối vụ; mô hình vườn ao chuồng và đa dạng hóa loại hình sản xuất.
Việc xác định và ứng dụng các giải pháp phù hợp sẽ giúp giảm nhẹ các rủi ro từ thời tiết, thiên tai cực đoan tại miền Bắc nói riêng, từ đó giúp cải thiện sinh kế bền vững, bảo vệ môi trường sinh thái và thích ứng tốt hơn với biến đổi khí hậu.











