Thực hiện Nghị quyết 80: Kinh nghiệm của các nước về phát triển công nghiệp văn hóa

Theo Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, một trong những chỉ tiêu đặt ra đến năm 2030 phải phát triển các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP; hình thành từ 5 - 10 thương hiệu quốc gia về công nghiệp văn hóa trong các lĩnh vực có tiềm năng, như: Điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, du lịch văn hóa, thiết kế và thời trang,...

Vậy mô hình phát triển công nghiệp văn hóa của các nước trên thế giới đã được thực hiện ra sao? Chúng ta có thể học hỏi được gì từ các quốc gia này?

Trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động nhanh, cạnh tranh ngày càng khốc liệt, công nghiệp văn hóa - sáng tạo đang nổi lên như một trụ cột tăng trưởng mới của nhiều quốc gia.

Không chỉ tạo ra giá trị kinh tế trực tiếp, lĩnh vực này còn giúp lan tỏa sức mạnh mềm, thu hút đầu tư, tạo việc làm chất lượng cao và nâng vị thế quốc gia trên bản đồ toàn cầu.

Hàn Quốc, Anh và Singapore là ba mô hình tiêu biểu cho cách các quốc gia biến văn hóa thành động lực phát triển kinh tế, với những cách tiếp cận khác nhau nhưng cùng chung điểm tựa: chính sách nhà nước dẫn dắt, khu vực tư nhân đồng hành và hệ sinh thái sáng tạo được đầu tư bài bản.

Hàn Quốc: Nhà nước kiến tạo, tư nhân bứt phá

Hàn Quốc được xem là hình mẫu điển hình trong phát triển công nghiệp văn hóa, với tốc độ tăng trưởng ổn định 4–5% mỗi năm và tạo việc làm cho hơn 600.000 lao động. Thành công của quốc gia này không đến từ một hiện tượng tự phát, mà là kết quả của chiến lược dài hạn, có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính phủ và doanh nghiệp.

Theo đánh giá của nhiều tổ chức quốc tế, điểm cốt lõi của Hàn Quốc nằm ở một khung chính sách tổng thể do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch giữ vai trò điều phối. Hệ thống này kết nối nhiều cơ quan chuyên trách như cơ quan nội dung sáng tạo, quỹ giao lưu văn hóa quốc tế và hội đồng điện ảnh, tạo thành một mạng lưới hỗ trợ thống nhất cho toàn ngành.

Lễ trao giải MAMA Awards - một trong những lễ trao giải âm nhạc có quy mô hoành tráng nhất châu Á, do Công ty CJ ENM tổ chức nhằm quảng bá làn sóng Hallyu của Hàn Quốc. Ảnh: CJ NEWSROOM

Nhà nước không chỉ đóng vai trò định hướng mà còn đầu tư mạnh về tài chính, với nguồn ngân sách lớn dành cho các tổ chức thúc đẩy sáng tạo. Cùng với đó là chính sách ưu đãi thuế, hỗ trợ tín dụng và bảo hộ sở hữu trí tuệ, giúp giảm rủi ro và khuyến khích đổi mới.

Một yếu tố quan trọng khác là đầu tư cho giáo dục và đào tạo nhân lực. Các học viện nghệ thuật, trường điện ảnh và đại học nghệ thuật quốc gia đã trở thành cái nôi đào tạo thế hệ sáng tạo mới, đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của ngành công nghiệp nội dung.

Hàn Quốc cũng đặc biệt chú trọng xây dựng hệ sinh thái công - tư. Doanh nghiệp tư nhân đóng vai trò trung tâm trong sản xuất nội dung, trong khi nhà nước tạo môi trường thuận lợi để mở rộng thị trường quốc tế.

Từ thực tiễn này, các tổ chức quốc tế đưa ra một số khuyến nghị cho các quốc gia đang phát triển công nghiệp sáng tạo: Xây dựng chính sách xuyên suốt chuỗi giá trị; đầu tư mạnh cho giáo dục; phát triển hạ tầng số; thúc đẩy hợp tác công - tư; và tăng cường bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

Anh: Trung tâm sáng tạo hút vốn đầu tư

Nếu Hàn Quốc là mô hình nhà nước dẫn dắt, thì Anh lại là ví dụ điển hình về một nền công nghiệp sáng tạo trưởng thành, có sức hút đầu tư toàn cầu mạnh mẽ.

Hiện công nghiệp sáng tạo đóng góp khoảng 124 tỉ bảng vào nền kinh tế Anh, trở thành một trong những lĩnh vực ưu tiên trong chiến lược công nghiệp quốc gia. Không chỉ mang giá trị kinh tế, đây còn là ngành tạo ảnh hưởng lớn về văn hóa và công nghệ.

Điểm nổi bật của Anh là sự phát triển đồng đều giữa nhiều lĩnh vực.

Trong ngành trò chơi điện tử - lớn nhất châu Âu - hơn 3.400 doanh nghiệp đang hoạt động, được hỗ trợ bởi chính sách ưu đãi thuế hấp dẫn. Sự kết hợp giữa game, trí tuệ nhân tạo và công nghệ nhập vai giúp lĩnh vực này có biên lợi nhuận cao và tốc độ tăng trưởng mạnh.

Lĩnh vực quảng cáo và tiếp thị cũng là thế mạnh, với quy mô hàng chục tỉ bảng và vị trí dẫn đầu về ứng dụng công nghệ số như AI, adtech và martech. Điều này giúp Anh trở thành trung tâm của nền kinh tế nội dung và thị trường người ảnh hưởng.

Trong khi đó, ngành điện ảnh và truyền hình của Anh giữ vị thế trung tâm sản xuất lớn nhất thế giới ngoài Mỹ, thu hút hàng tỉ bảng đầu tư nước ngoài mỗi năm. Hệ sinh thái sản xuất hiện đại, từ kỹ xảo đến công nghệ sản xuất ảo, cùng sự hiện diện của các tập đoàn lớn toàn cầu đã củng cố vị thế này.

Âm nhạc cũng là một điểm sáng với hàng trăm nghìn lao động và giá trị xuất khẩu hàng tỉ bảng, nhờ sự bùng nổ của nền tảng streaming và phân phối số.

Đáng chú ý, lĩnh vực “createch” - kết hợp giữa sáng tạo và công nghệ – đang trở thành động lực tăng trưởng mới. Với tốc độ phát triển nhanh vượt trội so với trung bình ngành, đây được xem là hướng đi chiến lược trong tương lai.

Thành công của Anh còn đến từ hệ thống phân bổ không gian sáng tạo rộng khắp, trong đó London đóng vai trò đầu tàu, vừa là trung tâm phim ảnh, vừa là nơi đặt trụ sở của nhiều công ty hiệu ứng hình ảnh hàng đầu thế giới.

Cùng với đó là chiến lược đầu tư dài hạn của chính phủ, với hàng trăm triệu bảng hỗ trợ cho các lĩnh vực then chốt như điện ảnh, trò chơi và âm nhạc, đi kèm chính sách thuế và tài chính ưu đãi.

Quan trọng hơn cả là nguồn nhân lực chất lượng cao - nền tảng giúp ngành công nghiệp sáng tạo Anh duy trì sức cạnh tranh toàn cầu.

Tuần lễ thời trang London - một sự kiện nổi bật trong ngành công nghiệp sáng tạo của Anh. Ảnh: ELLE

Singapore: Tích hợp sáng tạo - công nghệ

Không sở hữu thị trường nội địa lớn như Anh hay Hàn Quốc, Singapore lựa chọn hướng đi khác: Trở thành trung tâm sáng tạo - công nghệ hàng đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Nằm ở vị trí chiến lược, Singapore tận dụng lợi thế địa lý để kết nối dòng chảy văn hóa và kinh tế trong khu vực có quy mô thị trường sáng tạo lớn nhất thế giới.

Chiến lược của quốc gia này dựa trên một nền tảng quan trọng: Xây dựng xã hội đa văn hóa, môi trường kinh doanh minh bạch và hệ thống bảo hộ sở hữu trí tuệ hiệu quả. Đây là những yếu tố giúp thu hút doanh nghiệp sáng tạo toàn cầu và thúc đẩy đổi mới.

Các cơ quan nhà nước đóng vai trò phối hợp chặt chẽ trong phát triển từng lĩnh vực: Nghệ thuật, di sản, truyền thông, điện ảnh và thiết kế. Mô hình quản trị tập trung nhưng linh hoạt giúp Singapore điều phối hiệu quả hệ sinh thái sáng tạo.

Bên cạnh đó, quốc gia này tích cực thu hút các tập đoàn đa quốc gia trong lĩnh vực giải trí, thời trang và công nghệ, biến mình thành trung tâm đặt trụ sở khu vực của nhiều “ông lớn” toàn cầu.

Không chỉ chú trọng kinh tế, Singapore còn coi văn hóa là công cụ gắn kết xã hội, thúc đẩy phát triển bền vững. Các chương trình di sản, không gian văn hóa cộng đồng và hoạt động sáng tạo được đưa vào đời sống thường nhật.

Liên hoan phim quốc tế Singapore. Ảnh: Singapore International Film Festival

Đặc biệt, đào tạo nhân lực được xem là nền tảng lâu dài. Hệ thống giáo dục nghệ thuật được xây dựng bài bản, kết hợp giữa các học viện lâu đời và trường đại học chuyên ngành, tạo ra nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế sáng tạo hiện đại.

Từ Hàn Quốc, Anh đến Singapore, có thể thấy một điểm chung rõ ràng: công nghiệp văn hóa – sáng tạo không tự nhiên trở thành động lực tăng trưởng, mà cần một hệ sinh thái hoàn chỉnh, trong đó nhà nước đóng vai trò kiến tạo, doanh nghiệp là trung tâm đổi mới, còn con người là nền tảng cốt lõi.

Trong cuộc cạnh tranh toàn cầu hiện nay, quốc gia nào xây dựng được hệ sinh thái sáng tạo mạnh mẽ hơn sẽ có lợi thế lớn hơn trong thu hút đầu tư, phát triển kinh tế và nâng tầm ảnh hưởng quốc tế. Công nghiệp văn hóa vì thế không chỉ là ngành kinh tế, mà đang trở thành “thỏi nam châm” mới của dòng vốn và tri thức toàn cầu.

BLACKPINK- công nghiệp văn hóa xuyên biên giới

Trong hệ sinh thái công nghiệp văn hóa Hàn Quốc, BLACKPINK không chỉ là nhóm nhạc K-pop mà còn là “sản phẩm xuất khẩu văn hóa” mang lại giá trị kinh tế và sức ảnh hưởng toàn cầu.