Thực hư thói 'lười đọc sách' vì mải xem TV, lướt MXH

Điện thoại khiến bạn đọc vài trang rồi bỏ dở. Các chuyên gia cho rằng đó mới là rào cản lớn nhất của việc đọc sách. Ảnh minh họa: Huy Nguyen/Pexels.

Con người đang đọc sách ít hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, vấn đề không hẳn nằm ở việc quá bận mà đến từ khả năng tập trung ngày càng suy giảm trong kỷ nguyên mạng xã hội.

Theo các chuyên gia xuất bản và tâm lý học, chỉ cần thay đổi cách tiếp cận, bất kỳ ai cũng có thể xây dựng lại thói quen đọc mà không biến nó thành một áp lực, Inews đưa tin.

Thời gian không phải trở ngại

Khảo sát của YouGov chỉ ra 40% người trưởng thành tại Anh không đọc bất kỳ cuốn sách nào trong suốt một năm. Chỉ 23% đọc từ một đến 5 cuốn, trong khi nhóm đọc từ 6 đến 10 cuốn chỉ chiếm 10%.

Nhiều người cho rằng nguyên nhân là cuộc sống quá bận rộn. Thực tế, chúng ta vẫn dành hàng giờ mỗi ngày để xem TV, lướt mạng xã hội hay sử dụng điện thoại. Một cuốn sách nói trung bình chỉ kéo dài khoảng 10 giờ, cho thấy vấn đề không nằm ở quỹ thời gian mà ở mức độ ưu tiên.

Theo các chuyên gia, thử thách lớn nhất của việc đọc là duy trì sự tập trung. Sách đòi hỏi người đọc phải dành toàn bộ sự chú ý cho từng trang giấy, trong khi điện thoại và mạng xã hội liên tục kéo chúng ta ra khỏi trạng thái đó.

Chrissy Ryan, người sáng lập hiệu sách BookBar tại London, cho biết cô luôn để điện thoại ở phòng khác mỗi khi đọc sách.

"Bản thân mạng xã hội được thiết kế để gây nghiện. Nhưng nếu mạng xã hội tạo ra cảm giác thỏa mãn tức thời thì sách lại khiến bạn gắn bó lâu dài. Khi bắt đầu một cuốn sách mới, tôi thường cố đọc liền khoảng 40-50 trang để thực sự bước vào thế giới của nó".

Việc ưu tiên sự tập trung, chọn đúng cuốn sách và xây dựng thói quen phù hợp với bản thân giúp đọc được nhiều sách hơn. Ảnh minh họa: Cottonbro/Pexels.

Ngoài việc loại bỏ thiết bị gây xao nhãng, Ryan cho rằng không gian đọc cũng rất quan trọng. Một chút nhạc nhẹ, ánh nến hay góc ngồi dễ chịu có thể khiến việc đọc trở thành khoảng thời gian đáng mong chờ thay vì một nhiệm vụ. Juliet Landau-Pope, chuyên gia khai vấn cuộc sống, khuyên mọi người tìm môi trường phù hợp với bản thân, từ một góc yên tĩnh trong nhà đến quán cà phê có tiếng ồn vừa phải.

Theo bà, khả năng tập trung cũng giống như cơ bắp. Càng luyện tập thường xuyên, việc duy trì sự chú ý càng trở nên dễ dàng.

Thói quen đọc từ thay đổi nhỏ

Jennie Orchard, người có nhiều năm làm việc trong ngành xuất bản, cho rằng đọc sách cũng giống tập thể dục. Muốn duy trì lâu dài, mỗi người cần xây dựng thói quen theo cách phù hợp với nhịp sống của mình.

Nếu đã lâu không đọc sách, Tina Chummun, chuyên gia tâm lý trị liệu, khuyên chỉ nên bắt đầu với 10 phút mỗi ngày. Người đọc có thể đặt hẹn giờ hoặc gắn việc đọc với những thời điểm cố định như lúc uống trà, giờ nghỉ trưa hay buổi tối.

Bên cạnh đó, việc lựa chọn thời điểm đọc cũng rất quan trọng. Có người phù hợp với vài trang sách trước khi ngủ, trong khi người khác tiếp thu tốt hơn vào sáng sớm hoặc trên đường đi làm. Orchard cho biết bà luôn đọc sách ngay sau khi thức dậy, khi đầu óc còn tỉnh táo và không gian xung quanh yên tĩnh.

Nếu việc cầm một cuốn sách vẫn khiến bạn thấy khó khăn, sách nói là lựa chọn đáng thử. Mang theo sách hoặc tai nghe bên mình cũng giúp tận dụng những khoảng thời gian trống trong ngày thay vì vô thức lướt điện thoại.

Một số chuyên gia còn khuyến khích tạo động lực bằng cách chia sẻ mục tiêu đọc với bạn bè, tham gia câu lạc bộ sách hoặc áp dụng phương pháp "body doubling" - cùng đọc với một người khác trực tiếp hoặc trực tuyến để hạn chế trì hoãn.

Theo Landau-Pope, bắt đầu bằng những cuốn sách mỏng cũng là cách tạo cảm giác thành công sớm, từ đó duy trì hứng thú với việc đọc.

Hãy tận dụng hiệu sách địa phương để tìm được những cuốn sách phù hợp. Ảnh minh họa: Ivan Mudruck/Pexels.

Quan trọng hơn cả, hãy chọn những cuốn sách thực sự khiến bạn muốn mở ra. Nhiều người dành thời gian cho các tác phẩm họ nghĩ mình "nên đọc" thay vì những cuốn phù hợp với sở thích cá nhân, khiến việc đọc nhanh chóng trở thành gánh nặng.

Ryan khuyên độc giả nên trò chuyện với người bán sách để nhận được những gợi ý phù hợp, đồng thời đừng ngại thử thể loại mới nếu những lựa chọn quen thuộc không còn mang lại hứng thú.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh không nên ép bản thân đọc hết một cuốn sách chỉ vì đã bắt đầu. Theo Landau-Pope, đọc sách để giải trí không phải một cuộc thi và không có phần thưởng nào dành cho việc cố hoàn thành một cuốn sách khiến bạn mệt mỏi.

Tina Chummun cho rằng nhiều người đang vô tình biến việc đọc thành một chỉ số năng suất, trong khi bản chất của nó là giúp con người nghỉ ngơi, chiêm nghiệm và kết nối với chính mình.

"Lời khuyên lớn nhất của tôi là đừng tạo áp lực cho bản thân. Hãy đọc vì niềm vui. Khi tìm lại được cảm giác ấy, mọi thứ khác sẽ tự nhiên đến”, Ryan nhấn mạnh.