Thực phẩm bẩn vẫn thách thức các 'hàng rào' kiểm soát

Hàng nghìn vụ vi phạm bị phát hiện

Sáu tháng đầu năm 2026, hàng loạt vụ vi phạm nghiêm trọng về an toàn thực phẩm đã bị các lực lượng chức năng phát hiện và xử lý trên cả nước.

Điển hình, ngày 7/5, Đội Quản lý thị trường số 24 (Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội) phối hợp với Công an xã Hoài Đức kiểm tra một cơ sở sang chiết, đóng gói đường và phát hiện nhiều bao bì ghi nhãn “đường Việt Nam chất lượng cao”, trong khi nguyên liệu thực tế được nhập từ Lào. Do có dấu hiệu “sản xuất hàng giả là thực phẩm”, toàn bộ hồ sơ đã được chuyển cơ quan công an điều tra.

Để ngăn chặn thực phẩm bẩn hiệu quả cần chuyển mạnh từ xử lý từng vụ việc sang quản lý toàn bộ chuỗi cung ứng bằng dữ liệu số. Ảnh tư liệu minh họa

Ở Hưng Yên, vụ sản xuất giá đỗ bằng chất kích thích 6-Benzylaminopurine - loại hóa chất không được phép sử dụng trong sản xuất thực phẩm - khiến dư luận đặc biệt quan tâm. Tháng 6/2026, Công an tỉnh Hưng Yên đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với chủ cơ sở sản xuất sau khi kiểm tra phát hiện vi phạm tại xã Như Quỳnh.

Trong khi đó, tại TP Hồ Chí Minh, cơ quan chức năng phát hiện một cơ sở sử dụng hóa chất công nghiệp Natri Silicate (thủy tinh lỏng) để ngâm, bảo quản thịt ốc trước khi đưa ra thị trường. Đây được đánh giá là một trong những vụ vi phạm nghiêm trọng nhất về sử dụng hóa chất cấm trong chế biến thực phẩm trong nửa đầu năm và đã bị xử lý hình sự.

Những vụ việc trên chỉ là một phần trong bức tranh đáng lo ngại về tình trạng thực phẩm bẩn vẫn len lỏi vào thị trường.

Theo thống kê của Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường (Bộ Công an), trong 6 tháng đầu năm, lực lượng Công an đã phát hiện, xử lý 5.992 tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm, tăng 102% so với cùng kỳ năm trước; khởi tố 123 vụ án với 249 bị can. Ngoài ra, hơn 5.800 vụ vi phạm hành chính đã bị xử lý với tổng số tiền phạt trên 61 tỷ đồng.

Ở lĩnh vực quản lý thị trường, các lực lượng chức năng đã kiểm tra 23.715 vụ việc, xử lý gần 20.000 vụ vi phạm, tổng số tiền xử lý hơn 330 tỷ đồng. Riêng lĩnh vực an toàn thực phẩm, 2.124 vụ vi phạm đã bị xử lý, với số tiền xử phạt khoảng 16,9 tỷ đồng; 128 vụ việc có dấu hiệu hình sự được chuyển cơ quan điều tra.

Đáng chú ý, nhiều vụ việc có quy mô lớn liên quan đến thực phẩm không rõ nguồn gốc đã bị phát hiện như hơn 20 tấn nội tạng động vật đông lạnh tại TP Hồ Chí Minh; hơn 7 tấn nội tạng động vật không có hóa đơn, chứng từ tại Hà Nội; hơn 2,5 tấn sản phẩm động vật đông lạnh nhập lậu tại Quảng Bình…

Bịt lỗ hổng quản lý an toàn thực phẩm

Mặc dù công tác kiểm tra được tăng cường, nhiều chuyên gia cho rằng thực phẩm không an toàn vẫn còn “đất sống” do những bất cập trong cơ chế quản lý. Một trong những nguyên nhân là công tác hậu kiểm chưa đáp ứng yêu cầu, trong khi nhiều sản phẩm hiện nay chỉ thực hiện cơ chế tự công bố. Việc kiểm tra định kỳ, giám sát chất lượng sau lưu thông ở một số nơi còn chưa thường xuyên; xử lý vi phạm chưa thật sự quyết liệt.

Bên cạnh đó, lợi nhuận lớn khiến nhiều đối tượng bất chấp pháp luật, cố tình sử dụng hóa chất cấm, làm giả nhãn hiệu, kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc để trục lợi.

Đặc biệt, thương mại điện tử đang trở thành “điểm nóng” mới của vi phạm an toàn thực phẩm. Việc giao dịch qua nhiều khâu trung gian, kho hàng phân tán, thanh toán trực tuyến khiến cơ quan chức năng gặp khó khăn trong xác định chủ thể vi phạm, truy vết dòng tiền và lượng hàng hóa đã tiêu thụ.

Theo ông Trần Việt Hùng - Trưởng phòng Nghiệp vụ quản lý thị trường, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, trong 6 tháng đầu năm, lực lượng Quản lý thị trường đã kiểm tra 514 vụ việc trên môi trường thương mại điện tử, xử lý 424 vụ, xử phạt khoảng 7,9 tỷ đồng.

Để nâng cao hiệu quả quản lý, Bộ Công thương đã ban hành Thông tư số 31/2026/TT-BCT quy định về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa. Theo đó, doanh nghiệp có thể triển khai truy xuất nguồn gốc thông qua hệ thống của Bộ hoặc hệ thống nội bộ kết nối với nền tảng VeriGoods, góp phần nâng cao tính minh bạch, hỗ trợ cơ quan quản lý xác định nguồn gốc hàng hóa và truy vết chuỗi cung ứng.

Tuy nhiên, ông Trần Việt Hùng cũng thừa nhận, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm vẫn đối mặt nhiều khó khăn như thời gian kiểm nghiệm còn kéo dài, chi phí lấy mẫu và tiêu hủy tang vật lớn, nhân lực và trang thiết bị ở cơ sở còn hạn chế.