Thuốc giảm cân sắp giảm giá

Nay các nước như Ấn Độ hay Trung Quốc sắp sửa sản xuất một phiên bản semaglutide rẻ hơn nhiều, hợp với túi tiền của người dân các nước nghèo hơn.

Từ tháng 4-2026, các hãng dược có quyền dùng công thức của thuốc giảm cân Ozempic và Wegovy sản xuất thuốc generic.

Đó là bởi việc bảo hộ bản quyền semaglutide cho Novo Nordisk, hãng dược sở hữu loại thuốc này vừa hết hạn vào cuối tháng 3-2026, trừ ở Mỹ và châu Âu. Tại hai thị trường này, Novo Nordisk vẫn còn được độc quyền cho đến năm 2030 nhờ các quy định kéo dài thời hạn bản quyền nhằm khuyến khích nghiên cứu thuốc mới. Còn ở các nước khác, các hãng dược có quyền dùng công thức của Ozempic và Wegovy sản xuất thuốc gọi là phiên bản generic (không mang thương hiệu riêng, có thành phần, hàm lượng và tác dụng giống hệt thuốc biệt dược gốc nhưng giá thành rẻ hơn nhiều).

Tờ New York Times cho biết Ấn Độ đã sẵn sàng tung ra phiên bản generic ngay bây giờ, còn những tháng tới sẽ chứng kiến các phiên bản generic của Trung Quốc, Canada, Brazil, Thổ Nhĩ Kỳ và Nam Phi. Thị trường cho thuốc giảm cân giá rẻ là rất lớn, chỉ tính riêng ở Ấn Độ và Trung Quốc có hơn 800 triệu người lớn béo phì hay thừa cân và hơn 360 người bị tiểu đường. Ozempic thoạt tiên được dùng để kiểm soát đường huyết ở người bị tiểu đường sau đó người ta mới phát hiện phản ứng phụ là làm giảm cân. Nay Ozempic nổi tiếng là thuốc giảm cân rất hiệu quả lại có thêm các tác dụng như giảm nguy cơ bệnh tim mạch hay đột quỵ ở người béo phì có bệnh tim.

Ở đây phải mở ngoặc nói thêm là thuốc giảm cân Ozempic, Wegovy có nhiều phản ứng phụ như buồn nôn, nôn, táo bón và phải tiêm thuốc hàng tuần hầu như vĩnh viễn vì ngưng thuốc sẽ tăng cân trở lại.

Thị trường thuốc điều trị béo phì đã thay đổi hẳn sau khi có Ozempic, Wegovy của Novo Nordisk cũng như Zepbound của hãng Eli Lilly. Nhưng vì giá thuốc quá cao, số lượng hạn chế nên việc tiếp cận thuốc còn nhiều khó khăn. Các hãng dược chưa tiết lộ giá bán thuốc giảm cân generic, nhưng các nhà phân tích cho rằng sau khi có nhiều loại thuốc generic ra đời cạnh tranh nhau, giá bán có thể giảm còn 15 đô la/tháng. Giá hiện nay của Wegovy ở Mỹ dành cho người không có bảo hiểm là 350 đô la/tháng.

Giá cổ phiếu Novo Nordisk đạt mức cao nhất vào tháng 6-2024 lên đến 142 đô la/cổ phiếu, biến nó thành doanh nghiệp có trị giá cao nhất châu Âu. Sau đó do cạnh tranh và nhất là do hết hạn bản quyền, cổ phiếu hãng dược Đan Mạch này nay chỉ còn 36 đô la. Đối thủ chính của Novo Nordisk là hãng dược Mỹ Eli Lilly với hai sản phẩm tương tự (Mounjaro điều trị tiểu đường và Zepbound điều trị béo phì). Bản quyền hai loại thuốc này của Eli Lilly còn hơn 10 năm nữa ở các thị trường chính. Trước đây thị trường Mỹ chiếm đến hai phần ba doanh số Ozempic và Wegovy toàn cầu nhưng sau đó giảm dần.

Novo Nordisk cũng kiện ra tòa các nước Ấn Độ, Trung Quốc và Brazil với hy vọng kéo dài thời hạn bản quyền nhưng không thành công. Hiện nay hãng này đang thay đổi chiến lược, định vị loại thuốc Ozempic, Wegovy như phiên bản gốc, cao cấp. Ngược lại, các nhà nhập khẩu cũng sẽ nhập thuốc generic từ Canada giá rẻ hơn vào Mỹ để cạnh tranh ngay với thuốc biệt dược nên trước sau gì Novo Nordisk cũng phải giảm giá theo.

Các nhà sản xuất thuốc generic cũng có thể đưa thuốc vào các thị trường nghèo nơi Novo Nordisk chưa hiện diện. Các nhà nghiên cứu cho rằng nếu sản xuất đại trà, thuốc semaglutide generic có thể giảm còn 3 đô la/tháng cho mỗi người dùng.

Riêng ở Trung Quốc, theo tờ New York Times, cơ quan quản lý đang xem xét đơn của 10 nhà sản xuất generic đi kèm đánh giá hiệu quả và tính an toàn của thuốc họ sẽ bán. Trong khi đó, hơn 10 nhà sản xuất đã chế biết hoạt chất có trong semaglutide cho toàn thế giới; nhiều nơi đã sử dụng chúng để làm phiên bản thuốc nhái. Sản xuất thuốc generic là hợp pháp còn sản xuất thuốc nhái, dù dùng đúng hoạt chất vẫn rơi vào vùng xám, bị nhiều nước cấm.

Bản quyền một loại thuốc thường có giá trị trong vòng 20 năm kể từ này nộp. Novo Nordisk nộp đơn xin cấp bản quyền cho semaglutide, hoạt chất chính trong Ozempic và Wegovy vào năm 2006 nên bản quyền này hết hạn vào năm 2026. Nhưng sau khi nộp, Novo Nordisk mất thêm nhiều năm hoàn thiện thuốc và xin cấp phép lưu hành nên tính ra họ chỉ mới khai thác thuốc chừng bảy năm. Chính vì vậy Mỹ và châu Âu mới cho phép Novo Nordisk gia hạn thời gian hiệu lực của bản quyền thêm vài năm nữa. Dân Mỹ than như thế chẳng khác nào trợ giá cho hãng dược trong khi bắt người tiêu dùng chịu giá cao so với nước khác.