Thuốc lá phải rời quầy trưng bày và sàn thương mại điện tử
Không chỉ luật hóa lệnh cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá còn buộc thuốc lá rời quầy trưng bày và sàn thương mại điện tử. Người bán không được bán nếu người mua không chứng minh được đủ tuổi.
Luật được Quốc hội khóa XVI thông qua tại Kỳ họp thứ 2 năm 2026, có hiệu lực từ ngày 1/7/2027, trừ một số nội dung áp dụng riêng. Các sửa đổi tập trung vào sáu nhóm chính sách, trong đó điểm nhấn là lệnh cấm trải dài từ khâu sản xuất, lưu thông đến tay người dùng đối với các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới.
Khép lại "vùng xám" về tên gọi với thuốc lá
Theo luật mới, thuốc lá gồm ba nhóm: sản phẩm làm từ nguyên liệu thuốc lá như thuốc lá điếu, xì gà, thuốc lá sợi, thuốc lào, túi ngậm nicotine, shisha; thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; và các sản phẩm khác do Chính phủ quy định.
Luật định nghĩa cụ thể thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng theo các thành phần tối thiểu cấu thành sản phẩm. Nguyên liệu thuốc lá được mở rộng sang các chất chứa nicotine và chất thay thế. Mục đích là chặn việc đổi tên gọi, thành phần hay hình thức sản phẩm để né luật.
Cấm từ nhà máy đến người dùng thuốc lá thế hệ mới
Điều 9 về các hành vi bị nghiêm cấm được sửa đổi toàn diện. Luật cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, xuất nhập khẩu, quá cảnh, chuyển khẩu và chứa chấp thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, túi ngậm nicotine, shisha, thuốc lá giả, thuốc lá nhập lậu và sản phẩm mô phỏng bao, điếu thuốc lá. Thiết bị, bộ phận chứa nguyên liệu dùng cho các sản phẩm này cũng bị cấm, trừ trường hợp pháp luật cho phép.
Đáng chú ý, luật nghiêm cấm cả hành vi sử dụng các sản phẩm trên. Người dùng, chứ không chỉ người buôn bán, giờ đây cũng thuộc đối tượng điều chỉnh.

Ảnh minh họa - PV
Luật cấm quảng cáo, khuyến mại, tiếp thị trực tiếp và tiếp thị liên kết về thuốc lá dưới mọi hình thức. Bán thuốc lá trên sàn thương mại điện tử và các phương thức giao dịch điện tử khác bị cấm, trừ giao dịch giữa các tổ chức, cá nhân kinh doanh thuốc lá hợp pháp với nhau.
Với thuốc lá truyền thống, quản lý sản xuất và nhập khẩu được gắn với lộ trình giảm sản lượng tiêu thụ trong nước do Chính phủ quy định. Bộ trưởng Bộ Công Thương sẽ công bố công khai sản lượng được phép của từng doanh nghiệp.
Đi kèm là tem, mã vạch trên bao bì và quản lý nguồn gốc, sự di chuyển của sản phẩm. Kinh doanh thuốc lá, nguyên liệu và máy móc chuyên ngành tiếp tục là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, phải có giấy phép của cơ quan có thẩm quyền.
Quầy hàng không còn bày thuốc lá
Hiện mỗi điểm bán lẻ được trưng bày một bao, một tút hoặc một hộp của mỗi nhãn hiệu. Luật mới chuyển sang cấm trưng bày thuốc lá, bao bì, hình ảnh, nhãn thuốc lá tại điểm bán và trên môi trường điện tử, trừ trường hợp Chính phủ cho phép.
Quy định này nhằm hạn chế việc dùng bao bì, nhãn hiệu để kích thích nhu cầu, nhất là với trẻ em, thanh thiếu niên. Các điểm bán có 6 tháng chuyển tiếp kể từ ngày luật có hiệu lực.
Luật tiếp tục cấm người chưa đủ 18 tuổi sử dụng, mua, bán thuốc lá, cấm bán thuốc lá cho lứa tuổi này; cấm dùng hình ảnh thuốc lá trên báo chí, xuất bản phẩm dành riêng cho trẻ em, trừ mục đích tuyên truyền phòng, chống tác hại thuốc lá.
Điểm mới là người bán không được bán nếu người mua không chứng minh được đủ tuổi, biến việc xác minh độ tuổi thành nghĩa vụ trước mỗi giao dịch.
Cơ sở giáo dục là nơi cấm hút thuốc hoàn toàn, cả trong nhà lẫn khuôn viên. Luật cũng cấm ép buộc người khác hút thuốc và cấm đe dọa, trả thù người nhắc nhở, tố giác hành vi hút thuốc nơi bị cấm. Thông tin về tác hại thuốc lá phải được truyền tải cả bằng tiếng dân tộc, phù hợp với đồng bào dân tộc thiểu số.

Quy định về thẩm quyền chấp thuận hợp đồng sở hữu công nghiệp dùng cho sản phẩm thuốc lá áp dụng sớm từ 1/3/2027. Tiêu chuẩn mới với xì gà, thuốc lá sợi áp dụng từ 1/1/2028. Hợp đồng sở hữu công nghiệp đã ký trước đó được thực hiện đến hết thời hạn. Nguyên liệu doanh nghiệp đã nhận chuyển giao trước ngày luật có hiệu lực được dùng tiếp đến hết 31/12/2027.
Kết hợp lệnh cấm triệt để với sản phẩm mới và kiểm soát chặt thuốc lá truyền thống, luật thể hiện định hướng phòng ngừa từ sớm, từ xa. Hiệu quả thực tế sẽ phụ thuộc vào văn bản hướng dẫn của Chính phủ và sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan chức năng trước mốc 1/7/2027./.
