Thương mại Việt Nam - Campuchia: Tăng tốc tiến tới mốc 20 tỷ USD

Cửa khẩu quốc tế đường bộ Khánh Bình, xã Khánh Bình, tỉnh An Giang. Ảnh: Thanh Sang/TTXVN

Sau khi lập kỷ lục hơn 11,3 tỷ USD năm 2025, trong 8 tháng tính từ đầu năm 2026, thương mại song phương Việt Nam - Campuchia tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 8,7 tỷ USD, tăng 8,3% so với cùng kỳ năm 2025.

Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn thứ 3 của Campuchia, đứng thứ 2 trong số các nước xuất khẩu hàng hóa vào Campuchia và cũng là nước nhập khẩu hàng hóa Campuchia lớn thứ 2.

Việt Nam hiện có 223 dự án đầu tư tại Campuchia, với tổng vốn đăng ký gần 3,4 tỷ USD, không chỉ kinh doanh hiệu quả mà còn tạo việc làm cho hàng chục nghìn lao động, không những đóng góp đáng kể cho ngân sách, mà còn đóng góp thiết thực vào an sinh xã hội tại Campuchia.

Trong khi đó, theo số liệu của Hải quan Việt Nam, trong 8 tháng năm 2026, xuất khẩu của Việt Nam sang Campuchia đạt 4,3 tỷ USD, tăng 13,8%, nhập khẩu của Việt Nam từ Campuchia đạt 4,4 tỷ USD, tăng 3,4%.

Đối với xuất khẩu, Việt Nam xuất khẩu sang Campuchia 28 mặt hàng chủ lực, trong đó các mặt hàng đạt kim ngạch lớn là: hàng dệt, may; sắt thép các loại; nguyên phụ liệu dệt, may, da, giày; phân bón các loại; thức ăn gia súc và nguyên liệu; giấy và các sản phẩm từ giấy; sản phẩm từ chất dẻo; sản phẩm hóa chất đạt 118,2 triệu USD; máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác đạt 100,8 triệu USD (tăng 4,0%).

Đối với nhập khẩu, Việt Nam nhập khẩu từ Campuchia 14 mặt hàng chính, trong đó các mặt hàng có kim ngạch lớn nhất là hạt điều, cao su, nguyên phụ liệu dệt, may, da, giày… Đà tăng trưởng này cho thấy quan hệ kinh tế - thương mại giữa hai nước tiếp tục được duy trì ổn định, bất chấp những biến động của tình hình thế giới, đồng thời mở thêm dư địa để hiện thực hóa mục tiêu đưa kim ngạch thương mại song phương lên 20 tỷ USD trong những năm tới.

Một trong những điểm đáng chú ý của thương mại Việt Nam - Campuchia là cơ cấu hàng hóa mang tính bổ trợ tương đối rõ nét. Campuchia có lợi thế về sản xuất nông nghiệp, nguyên liệu và một số sản phẩm công nghiệp có khả năng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực. Việt Nam là thị trường quan trọng đối với các mặt hàng như gạo, cao su, sắn, hạt điều, gỗ, rau quả và một số sản phẩm nông nghiệp khác của Campuchia.

Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp Việt Nam cung cấp cho thị trường Campuchia nhiều sản phẩm phục vụ cả sản xuất lẫn tiêu dùng như sắt thép, phân bón, thức ăn chăn nuôi và nguyên liệu, hàng dệt may, nguyên phụ liệu dệt may - da giày, sản phẩm nhựa, giấy, hóa chất, máy móc, thiết bị và nhiều mặt hàng tiêu dùng.

Đây chính là cơ sở để hai nước có thể nâng quan hệ thương mại lên một cấp độ mới: không chỉ tăng lượng hàng hóa qua biên giới mà còn tăng hàm lượng chế biến, giá trị gia tăng và mức độ tham gia của doanh nghiệp hai nước vào cùng một chuỗi cung ứng.

Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu 20 tỷ USD, các điểm nghẽn về chính sách, thể chế giữa hai bên cần được tháo gỡ để tạo ra hàng lang pháp lý, chính sách thông thoáng cho sự hợp tác mạnh mẽ hơn giữa hai nước. Hai bên cần trao đổi để hình thành cơ chế hợp tác kinh tế mới nhằm thúc đẩy hợp nữa quan hệ kinh tế, thương mại, đầu tư.

Trong khi đó, theo các chuyên gia, cũng phải cần phải tạo ra các động lực tăng trưởng mới. Trước hết là phát triển thương mại nông sản theo hướng chế biến sâu. Campuchia có nguồn nguyên liệu nông nghiệp phong phú, trong khi Việt Nam có năng lực chế biến, hệ thống doanh nghiệp và mạng lưới phân phối tương đối phát triển. Nếu kết hợp được nguồn nguyên liệu của Campuchia với công nghệ, vốn, logistics và thị trường của Việt Nam, giá trị tạo ra có thể cao hơn đáng kể so với xuất khẩu nguyên liệu thô.

Thứ hai là mở rộng hợp tác công nghiệp và công nghiệp hỗ trợ. Việc doanh nghiệp Việt Nam đầu tư tại Campuchia không chỉ tạo thêm năng lực sản xuất tại nước sở tại mà còn có thể hình thành các chuỗi cung ứng xuyên biên giới, trong đó nguyên vật liệu, linh kiện, máy móc và dịch vụ được cung cấp từ cả hai phía.

Thứ ba là tận dụng tốt hơn thị trường ASEAN và các hiệp định thương mại mà cả Việt Nam và Campuchia cùng tham gia. Khi hàng hóa được sản xuất trong một chuỗi liên kết giữa hai nước, doanh nghiệp có thêm khả năng đáp ứng quy tắc xuất xứ và khai thác hiệu quả hơn các ưu đãi thuế quan của khu vực.

Nếu thể chế là điều kiện cần thì hạ tầng logistics và kết nối giao thông là điều kiện quyết định khả năng biến tiềm năng thành kim ngạch thực tế. Việc hai nước đưa vào hoạt động Cửa khẩu quốc tế Meun Chey - Tân Nam cuối năm 2025 và mới đây nhất là Cửa khẩu quốc tế Khánh Bình - Chrey Thom vào ngày 3/10 là một bước tiến đáng chú ý.

Trong khi cửa khẩu Meun Chey - Tân Nam được kỳ vọng mở thêm tuyến giao thương giữa Prey Veng của Campuchia và Tây Ninh của Việt Nam thì cửa khẩu Khánh Bình - Chrey Thom được kỳ vọng tạo thêm động lực phát triển kinh tế - xã hội, mở rộng giao thương và tăng cường quan hệ hợp tác giữa tỉnh An Giang của Việt Nam và tỉnh Kandal của Campuchia, qua đó tạo điều kiện phát triển thương mại, du lịch và kinh tế khu vực biên giới, mở thêm tuyến kết nối giao thương, du lịch giữa Đồng bằng sông Cửu Long với Campuchia và khu vực ASEAN.

Trong dài hạn, kết nối đường bộ xuyên biên giới sẽ tiếp tục có vai trò đặc biệt quan trọng. Việc phối hợp kết nối tuyến Thành phố Hồ Chí Minh - Mộc Bài - Bavet - Phnom Penh với mạng lưới cao tốc của hai nước được kỳ vọng rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics và tạo thêm không gian phát triển các trung tâm logistics, khu công nghiệp và dịch vụ dọc hành lang kinh tế, đồng thời tạo thuận lợi hơn nữa cho việc đi lại, thông thương hàng hóa, du lịch và thúc đẩy giao lưu nhân dân.

Tựu chung lại, thương mại Việt Nam - Campuchia đang đứng trước một thời điểm có ý nghĩa: từ nền tảng quan hệ láng giềng và bổ trợ kinh tế, hai nước có cơ hội xây dựng một không gian kinh tế kết nối sâu hơn ở khu vực Mekong. Nếu tận dụng tốt lợi thế địa lý, cơ cấu sản xuất bổ trợ và nền tảng chính trị thuận lợi, mục tiêu 20 tỷ USD sẽ không chỉ là sự gia tăng về kim ngạch mà có thể trở thành thước đo cho một giai đoạn hợp tác kinh tế thực chất hơn, cân bằng hơn và có giá trị gia tăng cao hơn giữa Việt Nam và Campuchia.