Thường trực HĐND thành phố Hải Phòng Nâng tầm công tác dân nguyện từ xung lực Nghị quyết 116/2025/UBTVQH15

Gần dân, hiểu dân và giải quyết thấu đáo những tâm tư, nguyện vọng của cử tri không chỉ là trách nhiệm, mà còn là thước đo bản lĩnh, uy tín của người đại biểu nhân dân. Nghị quyết số 116/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XV về việc tiếp công dân, tiếp nhận, phân loại, xử lý đơn và giám sát của Quốc hội và HĐND đối với việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của cơ quan, tổ chức, như một “luồng gió mới”, đã chuẩn hóa quy trình tiếp nhận, xử lý đơn thư, bảo đảm mọi ý kiến của người dân đều được phản hồi nghiêm túc, chặt chẽ.

Từ những con số đáng suy ngẫm

Nhiệm kỳ 2021 - 2026, Thường trực HĐND thành phố Hải Phòng đã nỗ lực không ngừng trong công tác tiếp nhận và xử lý đơn thư. Kết quả xử lý 957 đơn của công dân Thường trực HĐND thành phố tiếp nhận cho thấy tinh thần trách nhiệm của bộ máy Văn phòng khi đã xem xét toàn bộ số đơn này, ban hành 272 văn bản chuyển đơn đến các cơ quan có thẩm quyền.

Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Lê Văn Hiệu cùng Đoàn Giám sát của Thường trực HĐND thành phố giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri tại phường Lê Thanh Nghị và phường Thạch Khôi

Tuy nhiên, vẫn còn đó những "điểm nghẽn" đáng suy ngẫm: tỷ lệ đơn không đủ điều kiện còn cao: có tới 623 đơn (chiếm khoảng 65%) là đơn trùng lặp, đã xử lý hoặc không đủ điều kiện. Hiệu quả hậu kiểm chưa tương xứng: trong khi ban hành 272 văn bản chuyển đơn, Thường trực HĐND chỉ nhận được 189 báo cáo, thông báo kết quả giải quyết từ các cơ quan chức năng. Nội dung phức tạp: các vụ việc khiếu nại, tố cáo chủ yếu tập trung vào lĩnh vực "nóng" như đất đai, bồi thường giải phóng mặt bằng, hoặc tố cáo hành vi trục lợi của cán bộ. Đặc biệt, có những vụ việc như khiếu nại tại huyện Bình Giang (cũ) đã kéo dài nhiều năm nhưng chưa được giải quyết dứt điểm.

Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Lê Văn Hiệu cùng Đoàn Giám sát của Thường trực HĐND thành phố giám sát việc giải quyết ý kiến, kiến nghị của cử tri tại phường Lê Thanh Nghị và phường Thạch Khôi

Những “điểm nghẽn” này xuất phát từ một phần bất cập trong quy trình phân loại chưa thực sự sắc bén, công tác giám sát sau chuyển đơn đôi khi còn mang tính hình thức, khiến cử tri rơi vào vòng xoáy "gửi đơn - chuyển đơn - chờ đợi".

Vào cuộc với tinh thần thượng tôn pháp luật

Có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026 tới, Nghị quyết số 116/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XV Quy định về việc tiếp công dân, tiếp nhận, phân loại, xử lý đơn và giám sát của Quốc hội và HĐND đối với việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh của cơ quan, tổ chức, là một bước tiến quan trọng về mặt thể chế, “lời giải” cụ thể cho bài toán nâng cao chất lượng xử lý đơn thư.

Ủy viên ban thường vụ thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND thành phố Đào Trọng Đức báo cáo kỳ họp HĐND thành phố về kết quả giải quyết kiến nghị của cử tri tại các kỳ họp HĐND thành phố khóa XVI, nhiệm kỳ 2021 - 2026

Nghị quyết quy định rất chi tiết về điều kiện đơn đủ điều kiện xử lý. Theo đó, việc phân loại đơn không chỉ căn cứ vào tiêu đề mà phải dựa trên nội dung trình bày, trách nhiệm xử lý và thẩm quyền giám sát. Điều này giúp các đại biểu HĐND tránh tình trạng xử lý nhầm hoặc chuyển đơn vòng vèo, bảo đảm đơn thư không đủ điều kiện sẽ được hướng dẫn, trả lời rõ ràng thay vì chỉ lưu đơn một cách thụ động.

Một trong những điểm đổi mới mạnh mẽ nhất là quy định về trách nhiệm giám sát sau khi chuyển đơn. Nếu cơ quan có thẩm quyền không giải quyết hoặc không trả lời, Thường trực HĐND có quyền: yêu cầu cơ quan cấp trên trực tiếp xem xét, giải quyết. Yêu cầu báo cáo, giải trình, cung cấp thông tin tài liệu liên quan. Trường hợp cần thiết, tổ chức Đoàn giám sát chuyên đề làm rõ trách nhiệm. Cơ chế này được kỳ vọng giúp xóa bỏ tình trạng “ngâm” đơn thư của công dân, buộc các cơ quan hành chính phải vào cuộc với tinh thần thượng tôn pháp luật.

Nghị quyết số 116 nhấn mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong công tác dân nguyện. Việc xây dựng hệ thống thông tin liên thông giữa Quốc hội và HĐND các cấp không chỉ giúp các đại biểu khai thác dữ liệu dễ dàng mà còn giúp cử tri theo dõi được lộ trình đơn thư của mình đang được giải quyết đến đâu.

Để sớm cụ thể hóa, phát huy xung lực từ Nghị quyết số 116/2025/UBTVQH15, Thường trực HĐND thành phố Hải Phòng chú trọng việc chuẩn hóa quy trình tiếp nhận và xử lý đơn thư để khắc phục tình trạng "hành chính hóa" đơn thư vốn chiếm tỷ lệ cao. Việc phân loại đơn sẽ dựa trên nội dung thực chất và thẩm quyền giám sát, bảo đảm mọi ý kiến cử tri đều được hướng dẫn và phản hồi rõ ràng, không để tồn đọng tại cơ quan HĐND.

Cùng với đó, tăng cường trách nhiệm hậu kiểm sau khi chuyển đơn. Trường hợp cơ quan có thẩm quyền chậm giải quyết, Thường trực HĐND quyết liệt yêu cầu báo cáo, giải trình hoặc tổ chức Đoàn giám sát chuyên đề để làm rõ trách nhiệm. Tập trung xử lý dứt điểm các vụ việc phức tạp, kéo dài, đặc biệt là trong các lĩnh vực "nóng" như đất đai, bồi thường giải phóng mặt bằng và chính sách an sinh xã hội. Việc triển khai hệ thống thông tin dân nguyện liên thông giữa các cấp HĐND và Quốc hội giúp minh bạch hóa quá trình xử lý, cho phép cử tri theo dõi trực tiếp lộ trình đơn thư, đồng thời giúp đại biểu khai thác dữ liệu phục vụ hoạt động chất vấn, giải trình tại kỳ họp.

HUY HOÀNG