Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp thẩm tra sơ bộ dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi)

Tham dự có: Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp; đại diện Thường trực một số Ủy ban của Quốc hội; Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc; đại diện lãnh đạo các bộ, ngành liên quan.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng phát biểu tại phiên họp

Theo Tờ trình dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi) do Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc trình bày, dự thảo Luật gồm 4 Chương, 31 Điều (giảm 3 chương, 46 điều so với Luật Hộ tịch năm 2014). Cụ thể, Chương I: Những quy định chung (từ Điều 1 đến Điều 15); Chương II: Đăng ký hộ tịch (từ Điều 16 đến Điều 24); Chương III: Cơ sở dữ liệu hộ tịch (từ Điều 25 đến Điều 28); Chương IV: Điều khoản thi hành (từ Điều 29 đến Điều 31).

Dự thảo Luật giao UBND cấp xã thực hiện đăng ký tất cả các sự kiện, thông tin hộ tịch; các việc hộ tịch được đăng ký không phụ thuộc nơi cư trú, địa giới hành chính. Giấy tờ hộ tịch bao gồm: Giấy khai sinh, Giấy chứng nhận kết hôn, Giấy chứng tử và Văn bản xác nhận hộ tịch. Chính phủ sẽ quy định cụ thể về việc cấp giấy tờ hộ tịch (bản điện tử, bản giấy, bản chính, bản sao).

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Trần Hồng Nguyên phát biểu tại phiên họp. Ảnh: Hồ Long

Về tiếp nhận, giải quyết yêu cầu đăng ký hộ tịch, dự thảo Luật chỉ quy định thẩm quyền, đối tượng, phạm vi của từng thủ tục đăng ký hộ tịch; các quy định cụ thể về thành phần hồ sơ, thời hạn, trình tự, thủ tục đăng ký hộ tịch là những nội dung dễ biến động, dự thảo Luật giao Chính phủ quy định chi tiết.

Người yêu cầu có quyền lựa chọn nộp hồ sơ, nhận kết quả đăng ký hộ tịch theo phương thức trực tuyến hoặc trực tiếp hoặc gửi qua dịch vụ bưu chính; dự thảo Luật giao Chính phủ quy định chi tiết theo hướng trực tuyến toàn trình đối với hầu hết các thủ tục về hộ tịch (trừ thủ tục đăng ký kết hôn, giám hộ phải có mặt tại cơ quan đăng ký hộ tịch khi nhận kết quả - là những việc có điều kiện, cần thể hiện rõ sự tự nguyện, khả năng đáp ứng của các bên).

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc phát biểu tại phiên họp. Ảnh: Hồ Long

Dự thảo Luật bổ sung quy định về quyền, nghĩa vụ đăng ký hộ tịch của người gốc Việt Nam chưa xác định quốc tịch cư trú tại Việt Nam; bổ sung quy định bảo đảm quyền đăng ký khai sinh cho trẻ em được sinh ra tại Việt Nam hoặc sinh sống ổn định trên lãnh thổ Việt Nam; bổ sung quy định cơ quan đăng ký hộ tịch có trách nhiệm chủ động khai thác, tra cứu thông tin trong cơ sở dữ liệu liên quan (phù hợp với mức độ đáp ứng của cơ sở dữ liệu), chỉ yêu cầu người dân phải nộp, xuất trình giấy tờ nếu không khai thác được thông tin hoặc thông tin khai thác được không đầy đủ, không chính xác.

Tại phiên họp, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành việc sửa đổi toàn diện Luật Hộ tịch năm 2014 nhằm tiếp tục thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về cải cách tư pháp, cải cách hành chính, phân cấp, phân quyền, sắp xếp tổ chức bộ máy, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác đăng ký, quản lý hộ tịch,... nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về đăng ký, quản lý hộ tịch.

Toàn cảnh phiên họp. Ảnh: Hồ Long

Bên cạnh đó, Thường trực Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu bỏ quy định về đối tượng áp dụng tại dự thảo Luật do không có nội dung đặc thù cần quy định riêng; tiếp tục rà soát kỹ lưỡng quy định của dự thảo Luật với các luật có liên quan để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, như quy định về giá trị pháp lý của giấy tờ hộ tịch, thông tin hộ tịch, dữ liệu hộ tịch điện tử quy định tại khoản 2 Điều 10 của dự thảo Luật; về miễn lệ phí đăng ký hộ tịch quy định tại điểm a khoản 2 Điều 13 của dự thảo Luật; về các thuật ngữ “người gốc Việt Nam chưa xác định được quốc tịch cư trú tại Việt Nam”, “người nước ngoài thường trú tại Việt Nam”...

Về Cơ sở dữ liệu hộ tịch, Thường trực Ủy ban nhận thấy, việc xây dựng Cơ sở dữ liệu hộ tịch là cơ sở dữ liệu quốc gia là cần thiết, nhằm thực hiện yêu cầu của Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Tuy nhiên, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo báo cáo, làm rõ hơn mối quan hệ, việc kết nối, chia sẻ giữa Cơ sở dữ liệu hộ tịch với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; đánh giá tính khả thi của việc xây dựng Cơ sở dữ liệu hộ tịch là cơ sở dữ liệu quốc gia, đáp ứng mục tiêu cải cách hành chính, thực hiện thủ tục hành chính toàn trình, phi địa giới hành chính...

Minh Trang; Ảnh: Hồ Long