Tích hợp các chương trình mục tiêu quốc gia không đồng nghĩa với thay đổi mục tiêu
Các mục tiêu trong những nghị quyết của Quốc hội phải được bảo đảm xuyên suốt, song cần cơ cấu lại các nhiệm vụ để không trùng lặp, không lãng phí, đưa nguồn lực đúng vào những nơi cần thiết.
Đó là ý kiến chia sẻ của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng trong phiên thảo luận tại tổ ngày 19/8, về việc tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành 1 chương trình mục tiêu quốc gia.
Thủ tướng cho biết, qua nghiên cứu quá trình thực hiện các chương trình giảm nghèo bền vững, xây dựng nông thôn mới, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, Chính phủ nhận thấy cơ chế tích hợp, lồng ghép hiện nay vẫn chưa bảo đảm tính tổng thể, đồng bộ và toàn diện.
Trong khi đó, Quốc hội đã ban hành thêm các nghị quyết liên quan đến các chương trình về văn hóa, giáo dục, y tế, phòng, chống ma túy. Nếu tiếp tục thực hiện theo cơ chế hiện hành, có khả năng sẽ không bảo đảm hiệu quả và không đạt đầy đủ các mục tiêu mà Quốc hội đã đặt ra. Chính vì vậy, Chính phủ đã đề xuất tích hợp các chương trình, nhằm khắc phục tình trạng nguồn lực phân mảnh, đầu mối nhiều, chi phí tổ chức thực hiện lớn nhưng hiệu quả chưa tương xứng.
Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tham gia ý kiến tại tổ về việc tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành 1 chương trình mục tiêu quốc gia.
Theo tính toán sơ bộ được Thủ tướng nêu, tổng nguồn lực của các chương trình trên 800.000 tỷ đồng, trong đó chi thường xuyên từng chiếm trên 40%. Đáng chú ý, nhiều nội dung trong đó vốn đã thuộc nhiệm vụ chi thường xuyên của các bộ, ngành và địa phương. Do đó, Chính phủ sẽ tiếp tục rà soát.
Những nhiệm vụ vốn thuộc chức năng thường xuyên của các bộ, ngành thì phải thực hiện từ nguồn chi thường xuyên đã được bố trí hằng năm; chỉ những nội dung phát sinh thực sự cần thiết để bảo đảm mục tiêu của chương trình mới bố trí thêm nguồn lực.
Sau khi tính toán, cơ cấu dự kiến được điều chỉnh theo hướng khoảng 75% dành cho chi đầu tư và 25% dành cho chi thường xuyên. Thủ tướng cho rằng, trong quá trình thực hiện, tỷ trọng chi thường xuyên có thể tiếp tục giảm để tăng nguồn lực cho đầu tư.
Tuy nhiên, Thủ tướng nhấn mạnh, tích hợp các chương trình không đồng nghĩa với thay đổi mục tiêu. Các mục tiêu trong những nghị quyết của Quốc hội phải được bảo đảm xuyên suốt, song cần cơ cấu lại các nhiệm vụ để không trùng lặp, không lãng phí, đưa nguồn lực đúng vào những nơi cần thiết; đồng thời giảm đầu mối, thủ tục, văn bản và quy trình hướng dẫn. Thủ tướng cho biết, Chính phủ đã làm việc rất kỹ với các bộ về những nội dung này.
Quang cảnh phiên họp tại tổ 11 (gồm Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng và tỉnh Quảng Ngãi).
Một trong những bất cập được Thủ tướng chỉ ra là số lượng văn bản hướng dẫn quá lớn. Riêng ba chương trình mục tiêu do Bộ Nông nghiệp và Môi trường thực hiện đã có tới 54 văn bản hướng dẫn. Theo Thủ tướng, nếu được Quốc hội đồng thuận chủ trương tích hợp, Chính phủ sẽ ban hành quy định triển khai theo hướng thống nhất quy trình, thủ tục; hạn chế tối đa việc phải tra cứu nhiều văn bản khác nhau.
Thủ tướng cũng đề cập việc ứng dụng khoa học, công nghệ và AI để hỗ trợ cán bộ thực hiện. Chẳng hạn, khi cần thực hiện một nhiệm vụ chi trong lĩnh vực y tế, cán bộ cấp xã, phường có thể được hướng dẫn ngay cần thực hiện bao nhiêu bước và căn cứ theo quy định nào, qua đó rút ngắn thời gian và đơn giản hóa quá trình xử lý công việc.
Về tổ chức thực hiện, Thủ tướng cho biết, dự kiến Chính phủ sẽ thành lập Ban Chỉ đạo Trung ương. Sau khi Quốc hội ban hành nghị quyết và Chính phủ hoàn thiện các quy định, Chính phủ sẽ tổ chức hội nghị toàn quốc để quán triệt, triển khai và hướng dẫn thực hiện.
Chính phủ cũng sẽ nghiên cứu mô hình cơ quan điều phối Trung ương trên cơ sở bộ máy điều phối hiện có nhưng với quy mô lớn hơn. Cơ quan này có thể tiếp tục đặt tại Bộ Nông nghiệp và Môi trường; đồng thời có cán bộ biệt phái từ các bộ liên quan đến các lĩnh vực y tế, văn hóa, giáo dục, dân tộc, tôn giáo tham gia. Bộ Tài chính tiếp tục chịu trách nhiệm tham mưu về phân bổ nguồn lực cho Chính phủ và Ban Chỉ đạo Trung ương.
Về nguồn lực, Thủ tướng cho biết, cơ bản sẽ dựa trên tổng nguồn lực đã được Quốc hội thông qua. Chính phủ kiến nghị Quốc hội giao Chính phủ tiếp tục rà soát, quyết định cơ cấu nguồn vốn, trong đó xác định cụ thể tỷ lệ chi đầu tư, chi thường xuyên, nguồn Trung ương, địa phương và nguồn bố trí cho các bộ, ngành. Các bộ, ngành Trung ương vẫn được bố trí nguồn lực để thực hiện những nhiệm vụ mà nghị quyết của Quốc hội giao trực tiếp.
Tuy nhiên, việc phân bổ sẽ được đổi mới theo hướng ưu tiên những địa bàn chưa tự cân đối được ngân sách và cần ngân sách Trung ương hỗ trợ. Trong từng địa phương, nguồn lực tiếp tục ưu tiên các xã, thôn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, an toàn khu, biên giới, hải đảo.