Tiêm kích Gripen và cuộc chiến điện tử: Khi khả năng gây nhiễu trở thành vũ khí chủ lực
Hệ thống tác chiến điện tử Arexis trên tiêm kích đa nhiệm Gripen E được phát triển để phát hiện tín hiệu đối phương, cảnh báo nguy cơ và gây nhiễu radar, giúp máy bay tăng khả năng sống sót trong môi trường phòng không hiện đại.
Trong chiến tranh hiện đại, radar và các hệ thống cảm biến đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện, theo dõi và điều khiển hỏa lực.
Một chiến đấu cơ có thể sở hữu tốc độ cao và vũ khí mạnh, nhưng vẫn gặp nguy hiểm nếu bị mạng lưới radar đối phương phát hiện và khóa mục tiêu.
Vì vậy, tác chiến điện tử ngày càng trở thành một thành phần quan trọng trong thiết kế máy bay chiến đấu.
Trên tiêm kích Gripen E, Saab trang bị hệ thống tác chiến điện tử MFS-EW thuộc dòng công nghệ Arexis.
Đây là tổ hợp được thiết kế để hoạt động trong môi trường tín hiệu điện từ phức tạp, nơi máy bay có thể phải đối mặt với nhiều loại radar và hệ thống dẫn đường khác nhau.
Arexis sử dụng các bộ thu kỹ thuật số băng rộng để thu nhận tín hiệu điện từ, sau đó phân tích đặc điểm nhằm xác định nguồn phát và nhận diện mối đe dọa.
Hệ thống còn sử dụng công nghệ bộ nhớ tần số vô tuyến kỹ thuật số DRFM, cho phép ghi nhận và xử lý tín hiệu radar để tạo ra những biện pháp gây nhiễu phù hợp.
Một thành phần đáng chú ý khác là các bộ phát gây nhiễu sử dụng công nghệ bán dẫn gallium nitride.
Công nghệ này cho phép xây dựng hệ thống phát tín hiệu có hiệu suất cao, đáp ứng yêu cầu gây nhiễu trong môi trường tác chiến ngày càng phức tạp.
Khi phát hiện tín hiệu radar đối phương, hệ thống có thể cảnh báo phi công về nguy cơ bị theo dõi hoặc chiếu xạ.
Tùy tình huống, máy bay có thể sử dụng biện pháp gây nhiễu chủ động, kết hợp với các thiết bị đối phó như mồi bẫy nhiệt và dải nhiễu kim loại để làm suy giảm hiệu quả của tên lửa hoặc radar đối phương.
Điểm quan trọng là Arexis không hoạt động tách biệt. Hệ thống được tích hợp với radar AESA, cảm biến quang điện tử, IRST và liên kết dữ liệu.
Việc hợp nhất thông tin từ nhiều nguồn giúp phi công có cái nhìn toàn diện hơn về môi trường tác chiến, thay vì chỉ dựa vào một cảm biến duy nhất.
Tuy nhiên, tác chiến điện tử không đồng nghĩa với khả năng vô hiệu hóa mọi hệ thống phòng không.
Hiệu quả gây nhiễu phụ thuộc vào đặc tính radar đối phương, khoảng cách, địa hình và khả năng chống nhiễu của hệ thống bị tác động.
Các mạng lưới phòng không hiện đại cũng có thể sử dụng nhiều loại cảm biến và phương thức dẫn đường để giảm sự phụ thuộc vào một nguồn tín hiệu.
Với Arexis, Gripen E được trang bị thêm một lớp bảo vệ quan trọng. Đây là hướng tiếp cận cho thấy Thụy Điển coi khả năng kiểm soát môi trường điện từ là một phần không thể thiếu trong năng lực không chiến hiện đại.