Tiêm kích MiG-25 đạt Mach 3 để làm gì?

Nhìn vào MiG-25, điều gây ấn tượng nhất có lẽ là tốc độ. Máy bay có thể đạt khoảng Mach 2,8, một con số vẫn thuộc hàng đặc biệt trong lịch sử máy bay chiến đấu. Nhưng nếu cho rằng Liên Xô tạo ra MiG-25 chỉ để "bay nhanh hơn đối thủ" thì chưa hiểu đúng mục đích của chiếc máy bay này.

MiG-25 được phát triển trong bối cảnh Liên Xô lo ngại những máy bay Mỹ có khả năng bay rất nhanh và rất cao, đặc biệt là máy bay ném bom chiến lược và máy bay trinh sát.

Các tài liệu của Không quân Mỹ sau này cho biết Foxbat được thiết kế để đối phó với mối đe dọa từ những máy bay như B-70 Valkyrie và SR-71.

Bài toán của Liên Xô khi đó khá đơn giản: nếu một mục tiêu có thể bay ở độ cao hơn 20 km và tốc độ gần hoặc vượt Mach 3, một tiêm kích thông thường có thể không đủ thời gian để tiếp cận. Vì vậy, MiG-25 phải có khả năng tăng tốc nhanh, leo cao và tiếp cận mục tiêu trước khi nó rời khỏi khu vực đánh chặn.

Đó là lý do tốc độ trở thành một phần cốt lõi trong thiết kế. MiG-25 sử dụng 2 động cơ phản lực R-15B-300 có lực đẩy rất lớn. Kết hợp với thiết kế khí động học dành cho tốc độ cao, chiếc máy bay có thể đạt Mach 2,83 ở độ cao lớn. Trần bay của phiên bản đánh chặn vào khoảng 20.700 m.

Nhưng tốc độ ấy không phải để MiG-25 lao vào một cuộc không chiến quần vòng. Nếu phải xoay vòng liên tục với một tiêm kích nhỏ hơn, MiG-25 sẽ gặp bất lợi vì kích thước lớn, trọng lượng cao và thiết kế tối ưu cho bay nhanh, bay cao.

Một tài liệu đánh giá của Mỹ sau khi nghiên cứu MiG-25 cũng nhấn mạnh rằng chiếc máy bay được thiết kế chuyên biệt cho nhiệm vụ đánh chặn, chứ không phải để tối ưu khả năng cơ động ở tốc độ thấp và trung bình.

Vũ khí của nó cũng phản ánh triết lý đó. MiG-25P mang 4 tên lửa không đối không tầm xa R-40, cho phép máy bay tấn công mục tiêu từ khoảng cách đáng kể.

Theo đánh giá của Mỹ năm 1976, MiG-25 có thể phóng tên lửa vào mục tiêu cách tới khoảng 40 km khi bay ở độ cao trên 21.000 m và tốc độ khoảng Mach 2,5.

Tuy nhiên, Mach 3 không phải tốc độ mà MiG-25 có thể duy trì tùy ý. Bay ở tốc độ cực cao tạo ra nhiệt khí động rất lớn và gây áp lực lên động cơ, kết cấu cũng như hệ thống máy bay. Vì vậy, tốc độ khai thác tối đa thường được giới hạn ở khoảng Mach 2,8.

Nói cách khác, MiG-25 không cần phải thắng đối thủ trong một cuộc đua kéo dài. Nó chỉ cần nhanh hơn đủ nhiều để đến được vị trí đánh chặn, phóng tên lửa rồi rời khỏi khu vực.

Đó mới là ý nghĩa thực sự của Mach 3 trên MiG-25: tốc độ không phải để trở thành một võ sĩ, mà là để biến chiếc máy bay thành một kẻ săn mồi đánh chặn từ độ cao rất lớn.