Tiêm kích Su-30SM của Armenia tích hợp bom lượn Yasin do Iran sản xuất
Sự xuất hiện của bom lượn dẫn đường chính xác Yasin trên tiêm kích Su-30SM đánh dấu lần đầu tiên vũ khí Iran được tích hợp thành công lên máy bay chiến đấu thế hệ mới của Nga.
Cấu hình vũ khí mới dành cho dòng tiêm kích tầm xa Su-30SM đã được hé lộ vào ngày 28/5 vừa qua, với sự xuất hiện lần đầu tiên của các loại bom lượn do Iran sản xuất. Đây là minh chứng kỹ thuật cho thấy vũ khí của Tehran đã được tích hợp thành công lên một dòng chiến đấu cơ thế hệ hậu Chiến tranh Lạnh của Nga. Các máy bay này thuộc biên chế Không quân Armenia, thực hiện màn bay biểu diễn qua Quảng trường Cộng hòa tại Yerevan trong một cuộc duyệt binh quy mô lớn.
Công nghệ bom lượn Yasin và khả năng tác chiến mới
Loại đạn dược được xác định là bom lượn dẫn đường chính xác lớp Yasin. Đây là loại vũ khí cho phép các chiến đấu cơ tấn công mục tiêu ngoài tầm nhìn trực quan với chi phí thấp hơn đáng kể so với các loại tên lửa dẫn đường truyền thống. Việc trang bị Yasin giúp nâng cao năng lực tấn công tầm xa cho các nền tảng máy bay Nga vốn đang được sử dụng rộng rãi.
Nga từ lâu đã định vị Su-30SM là dòng tiêm kích tiêu chuẩn cho phần lớn các quốc gia thuộc không gian hậu Liên Xô. Bên cạnh Belarus, Kazakhstan hiện là quốc gia nước ngoài vận hành dòng máy bay này với số lượng lớn nhất.

Triển vọng hợp tác quốc phòng Nga - Iran
Vào năm 2025, Bộ Quốc phòng Iran xác nhận đặt mua 48 tiêm kích Su-35. Thỏa thuận này tạo ra tính đồng bộ giữa Su-35 và các biến thể Su-30, đặc biệt là Su-30SM2. Các chuyên gia quân sự nhận định, việc thử nghiệm tích hợp bom lượn Iran lên Su-30SM của Armenia có thể đóng vai trò là cơ sở dữ liệu quan trọng để Nga và Iran triển khai các loại vũ khí tương tự lên Su-35 trong tương lai.
Hợp tác quân sự giữa Moscow và Tehran đã mở rộng đáng kể từ đầu năm 2022. Iran hiện được coi là một trong những nhà cung cấp quốc phòng lớn nhất cho Nga. Nhiều giả thuyết cho rằng quá trình phát triển đạn dược dẫn đường của Iran đã nhận được sự hỗ trợ công nghệ từ Nga như một phần của các thỏa thuận trao đổi quốc phòng giữa hai nước.
Thực trạng phi đội Su-30 của Không quân Armenia
Xét về quy mô, Không quân Armenia hiện vận hành phi đội Su-30 nhỏ nhất thế giới với chỉ 4 chiếc. Số máy bay này được bàn giao vào tháng 12/2019 thông qua các thỏa thuận trong Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO) và được hỗ trợ bởi các gói tín dụng quân sự từ Nga.

Mặc dù ban đầu Armenia dự kiến thành lập một phi đoàn hoàn chỉnh gồm 12 chiếc, kế hoạch này đã bị đình trệ khi Yerevan có xu hướng thay đổi định hướng quan hệ đối ngoại. Đáng lưu ý, Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan từng thừa nhận các tiêm kích này khi mua về đã không đi kèm gói tên lửa không đối không đầy đủ, khiến chúng không thể phát huy hiệu quả trong xung đột Nagorno-Karabakh năm 2020.

Về mặt kỹ thuật, Su-30SM sở hữu hệ thống cảm biến mạnh mẽ và tầm hoạt động vượt trội so với nhiều dòng máy bay phương Tây tương đương. Tại khu vực, sự kết hợp giữa Su-30SM và hệ thống tên lửa Iskander-M từng được kỳ vọng sẽ tạo ra năng lực răn đe đáng kể. Trong bối cảnh Thổ Nhĩ Kỳ vẫn chủ yếu dựa vào các biến thể F-16C/D cũ hơn, việc Armenia tăng cường vũ khí dẫn đường chính xác cho Su-30SM từ nguồn cung Iran là một bước đi chiến lược đáng chú ý.











