Tiềm năng phát triển năng lượng tái tạo trên địa bàn tỉnh

Nhiều hộ gia đình trên địa bàn phường Hạc Thành lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà, khai thác nguồn năng lượng sạch tại chỗ.

Phụ tải điện trên địa bàn Thanh Hóa đang tăng nhanh, đặt ra yêu cầu bổ sung nguồn cung để đáp ứng nhu cầu sản xuất và sinh hoạt. 7 tháng năm 2026, sản lượng điện sản xuất trên địa bàn Thanh Hóa đạt hơn 8,2 tỷ kWh, tăng gần 13% so với cùng kỳ; điện thương phẩm gần 4,8 tỷ kWh, tăng 15,5%.

Trong bối cảnh đó, năng lượng tái tạo không chỉ bổ sung nguồn điện mà còn góp phần đa dạng hóa cơ cấu năng lượng, đáp ứng một phần nhu cầu tại chỗ và giảm áp lực cho hệ thống. Với lợi thế về địa hình và nguồn tài nguyên tự nhiên, Thanh Hóa có dư địa phát triển nhiều loại hình, trong đó điện gió đang được quan tâm mở rộng. Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh được phê duyệt tháng 5/2026 cập nhật 9 dự án điện gió giai đoạn 2026-2030, tổng công suất 664MW, trong đó có điện gió Mường Lát 200MW, Hoằng Hóa 115MW và Bắc Phương - Nghi Sơn 100MW.

Việc nhiều dự án được đưa vào quy hoạch cho thấy điện gió đang được xác định là một trong những hướng bổ sung nguồn điện của tỉnh. Tuy nhiên, cùng với công suất nguồn, khả năng đấu nối và giải tỏa công suất cũng phải được tính toán đồng bộ để bảo đảm hiệu quả đầu tư.

Cùng với điện gió, điện mặt trời tiếp tục có nhiều dư địa. Thanh Hóa hiện có Nhà máy Điện mặt trời Yên Thái công suất 30MWp; quy hoạch tỉnh cũng cập nhật thêm nhiều dự án như điện mặt trời Thanh Hóa I 128MW, Ngọc Lặc 45MW, Yên Định mở rộng 30MW và Cẩm Thủy 37MW. Đáng chú ý, điện mặt trời mái nhà đang trở thành nguồn điện phân tán ngày càng phổ biến. Đây cũng là lĩnh vực Công ty Điện lực Thanh Hóa trực tiếp đồng hành cùng người dân và doanh nghiệp.

Đến hết tháng 7/2026, công ty phát triển được 961 khách hàng điện mặt trời mái nhà (ĐMTMN) tự sản xuất, tự tiêu thụ, đạt 84,3% kế hoạch giao khách hàng năm 2026; tổng công suất phát triển đạt 22,3MW, tương ứng đạt 53,4% kế hoạch giao công suất trong năm. Hơn 232 cán bộ, công nhân viên của công ty cũng đã lắp đặt hệ thống điện mặt trời với tổng công suất trên 1,9MW.

Sự phát triển của ĐMTMN cho thấy nguồn năng lượng tái tạo đang từng bước được đưa đến gần nơi tiêu thụ. Với các hộ gia đình, cơ sở sản xuất, kinh doanh có nhu cầu sử dụng điện lớn vào ban ngày, mô hình này vừa khai thác diện tích mái sẵn có, vừa góp phần giảm lượng điện lấy từ lưới.

Ông Nguyễn Mạnh Hải, phường Hạc Thành cho biết, gia đình ông đã lắp đặt hệ thống ĐMTMN công suất 5kWp từ năm 2024. Với mức sử dụng điện trung bình khoảng 500kWh/tháng, trước đây gia đình ông phải chi khoảng 1,5 - 1,8 triệu đồng tiền điện mỗi tháng. Từ khi sử dụng ĐMTMN, hệ thống đáp ứng phần lớn nhu cầu điện vào ban ngày, giúp gia đình tiết giảm đáng kể chi phí.

Nếu điện gió và điện mặt trời khai thác lợi thế tự nhiên thì điện sinh khối lại tận dụng nguồn nguyên liệu đặc trưng của Thanh Hóa từ nông nghiệp, lâm nghiệp và công nghiệp chế biến. Tỉnh hiện có Nhà máy Điện sinh khối thuộc Nhà máy Đường Lam Sơn công suất 18,5MW, sử dụng phụ phẩm trong quá trình sản xuất để phát điện.

Đây là hướng đi có ý nghĩa khi phụ phẩm nông nghiệp, lâm nghiệp được biến thành năng lượng, vừa tạo thêm giá trị kinh tế, vừa giảm áp lực xử lý chất thải. Quy hoạch tỉnh cũng tiếp tục định hướng phát triển các dự án điện sinh khối tại những khu vực có vùng nguyên liệu phù hợp.

Tuy nhiên, để nguồn sinh khối phát huy hiệu quả, cần hình thành chuỗi thu gom, vận chuyển và cung ứng nguyên liệu ổn định. Đây cũng là điều kiện quyết định tính khả thi của các dự án, bởi nguồn nguyên liệu thường phân tán và phụ thuộc mùa vụ.

Theo số liệu của Sở Công Thương, hiện toàn tỉnh có 19 nhà máy điện trên địa bàn có tổng công suất 2.488,36MW; tỷ lệ các nguồn năng lượng tái tạo trong tổng cung năng lượng sơ cấp đạt khoảng 32%. Những con số này cho thấy năng lượng tái tạo đã có vị trí nhất định trong cơ cấu năng lượng của Thanh Hóa.

Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay là làm thế nào để nguồn điện tái tạo phát triển song hành với khả năng tiếp nhận của hệ thống. Điện gió, điện mặt trời phụ thuộc vào thời tiết và thời gian trong ngày, trong khi nhu cầu phụ tải liên tục thay đổi.

Ông Hoàng Hải, Giám đốc Công ty Điện lực Thanh Hóa cho biết công suất cực đại của tỉnh năm 2025 đã đạt 1.652MW, sản lượng điện thương phẩm 8,7 tỷ kWh, tăng hơn 12% so với năm trước. Tốc độ tăng phụ tải cao đòi hỏi ngành điện tiếp tục đầu tư, nâng cấp lưới điện để bảo đảm cung ứng điện cho sản xuất và đời sống.

Cùng với đầu tư lưới điện, lưu trữ năng lượng sẽ ngày càng có vai trò quan trọng. Công ty Điện lực Thanh Hóa dự kiến trong tháng 8/2026 lắp đặt hệ thống pin lưu trữ BESS công suất 10MW, dung lượng 20MWh tại Trạm biến áp 110kV Hoàng Long. Đây là bước đi đáng chú ý nhằm tăng khả năng điều tiết, vận hành linh hoạt hệ thống và hỗ trợ tích hợp các nguồn điện tái tạo.

Cùng với mở rộng nguồn điện, Thanh Hóa cũng đang tính đến việc đầu tư các hệ thống pin lưu trữ với tổng công suất 600MW, từng bước nâng cao khả năng tiếp nhận và điều tiết nguồn năng lượng tái tạo. Với lợi thế về gió, nắng và sinh khối, dư địa phát triển điện của tỉnh còn rất lớn. Khi nguồn điện được phát triển song hành với lưới truyền tải và hệ thống lưu trữ, năng lượng tái tạo sẽ có thêm điều kiện phát huy hiệu quả, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và tạo động lực cho tăng trưởng xanh.