Tiền gửi ngân hàng tăng vọt, nhà hàng lần lượt đóng cửa: Điều gì đang xảy ra tại Golden Gate?

Nếu những thông báo này xuất hiện từ một doanh nghiệp đang thua lỗ, câu chuyện có lẽ chẳng có gì đáng bàn. Nhưng điều đáng nói là chúng lại diễn ra trong bối cảnh Golden Gate vừa công bố một báo cáo tài chính cho thấy doanh nghiệp đang sở hữu hơn 1.000 tỷ đồng tiền mặt và tiền gửi ngân hàng, doanh thu gần 7.700 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế vượt 214 tỷ đồng.

Một bên là núi tiền nghìn tỷ. Một bên là những cánh cửa nhà hàng lần lượt khép lại. Nghịch lý này đặt ra một câu hỏi đáng suy ngẫm: Điều gì thực sự đang diễn ra bên trong đế chế F&B lớn nhất Việt Nam?

Nhiều năm qua, Golden Gate được xem là hình mẫu thành công của ngành dịch vụ ăn uống. Từ những thương hiệu tiên phong như Kichi-Kichi, Gogi House hay Sumo BBQ, doanh nghiệp từng xây dựng hình ảnh một cỗ máy mở rộng gần như không biết mệt mỏi. Trong thời kỳ tăng trưởng nóng của thị trường bán lẻ, chiến lược của Golden Gate khá rõ ràng: mở thêm nhà hàng, chiếm thêm mặt bằng, phủ thêm thị phần.

Đó là giai đoạn mà câu hỏi lớn nhất dành cho ban lãnh đạo là mở thêm được bao nhiêu điểm bán mỗi năm. Nhưng những gì đang diễn ra hiện nay cho thấy câu hỏi ấy đã thay đổi. Việc Manwah rời khỏi Thái Hà hay Lê Thái Tổ không đơn thuần là những quyết định vận hành. Đó là dấu hiệu cho thấy Golden Gate đang bước vào một giai đoạn hoàn toàn khác trong vòng đời doanh nghiệp: giai đoạn tối ưu hóa thay vì mở rộng.

Nói cách khác, các lãnh đạo Golden Gate dường như không còn theo đuổi mục tiêu sở hữu nhiều nhà hàng nhất. Thứ họ đang theo đuổi là hiệu quả vốn. Đây là sự thay đổi mang tính bản chất. Bởi khi doanh nghiệp còn nhỏ, mở thêm cửa hàng gần như luôn đồng nghĩa với tăng trưởng. Nhưng khi hệ thống đã lên tới hàng trăm điểm bán trên toàn quốc, mỗi quyết định mở mới hay đóng cửa lại trở thành một phép tính tài chính khắc nghiệt.

Một mặt bằng đẹp chưa chắc là một mặt bằng hiệu quả. Một nhà hàng đông khách chưa chắc tạo ra lợi nhuận hấp dẫn. Một thương hiệu nổi tiếng chưa chắc còn đủ sức cạnh tranh trong môi trường tiêu dùng thay đổi nhanh chóng.

Đó là lý do việc đóng cửa một nhà hàng ở vị trí đắc địa đôi khi lại phản ánh sự tỉnh táo của nhà quản trị hơn là dấu hiệu suy yếu.

Tuy nhiên, điều khiến giới quan sát đặc biệt chú ý nằm ở một chi tiết khác. Trong khi hệ thống được tinh gọn, lượng tiền mặt và tiền gửi của Golden Gate lại tiếp tục phình to.

Hơn 1.000 tỷ đồng nằm trong ngân hàng là con số không hề nhỏ đối với bất kỳ doanh nghiệp F&B nào. Nếu tính theo mặt bằng lãi suất hiện nay, khoản tiền này có thể mang lại hàng chục tỷ đồng thu nhập tài chính mỗi năm.

Nhưng đó cũng là tín hiệu cho thấy một thực tế ít được nhắc tới hơn. Golden Gate đang có tiền, nhưng dường như chưa tìm được đủ cơ hội để sử dụng số tiền đó một cách hiệu quả. Đây mới là bài toán khó nhất đối với những người đang cầm lái doanh nghiệp.

Trong lịch sử kinh doanh, kiếm được tiền chưa bao giờ là thử thách lớn nhất của một tập đoàn trưởng thành. Thử thách lớn nhất là tìm ra động cơ tăng trưởng tiếp theo sau khi đã chạm tới đỉnh cao của ngành.

Nhìn vào hành trình của Golden Gate, có thể thấy doanh nghiệp đã gần như phủ kín các phân khúc phổ biến nhất của thị trường ăn uống trung cấp. Từ lẩu băng chuyền, lẩu cao cấp, nướng Hàn Quốc, nướng Nhật Bản cho tới ẩm thực Nhật, hệ sinh thái của tập đoàn đã hiện diện ở hầu hết các trung tâm thương mại lớn.

Đó từng là lợi thế. Nhưng giờ đây cũng có thể trở thành giới hạn. Bởi khi thị trường đã được phủ kín, tăng trưởng không còn đến từ việc mở thêm cửa hàng. Tăng trưởng phải đến từ những mô hình mới, những thương hiệu mới hoặc những lĩnh vực hoàn toàn mới.

Đây chính là áp lực đang đặt lên vai đội ngũ lãnh đạo Golden Gate. Những người như ông Đào Thế Vinh và thế hệ lãnh đạo kế tiếp từng được đánh giá cao bởi khả năng nhân rộng mô hình. Nhưng giai đoạn hiện nay đòi hỏi một năng lực khác khó hơn nhiều: phân bổ vốn.

Một quyết định mở thêm một thương hiệu mới có thể tiêu tốn hàng trăm tỷ đồng. Một thương vụ mua bán - sáp nhập sai lầm có thể xóa sạch thành quả nhiều năm tích lũy.

Một chiến lược đầu tư thiếu chính xác có thể khiến hơn 1.000 tỷ đồng tiền mặt trở thành nguồn lực bị lãng phí. Đó là lý do vì sao những con số đẹp trên báo cáo tài chính chưa chắc đã phản ánh hết những áp lực đang tồn tại bên trong doanh nghiệp.

Thực tế, việc liên tiếp đóng cửa các cơ sở trong thời gian gần đây có thể đang gửi đi một thông điệp khác. Golden Gate không còn nhìn thị trường bằng con mắt lạc quan tuyệt đối như giai đoạn trước. Ban lãnh đạo đang thận trọng hơn. Và có thể cũng lo ngại hơn về triển vọng tiêu dùng trong tương lai.

Trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động, người tiêu dùng ngày càng cân nhắc kỹ hơn cho mỗi lần chi tiêu. Những bữa ăn vài trăm nghìn đồng không còn là lựa chọn mặc định như trước. Áp lực cạnh tranh từ các chuỗi mới, các thương hiệu quốc tế và cả những mô hình kinh doanh linh hoạt hơn đang khiến cuộc chơi F&B trở nên khốc liệt.

Có thể thấy, câu chuyện của Golden Gate không phải là câu chuyện về sự suy giảm. Đó là câu chuyện về một đế chế đã bước sang tuổi trưởng thành. Nhưng cũng chính ở giai đoạn trưởng thành này, những câu hỏi khó nhất bắt đầu xuất hiện.

Sau khi xây dựng được hệ thống nhà hàng lớn nhất Việt Nam, Golden Gate sẽ tăng trưởng bằng cách nào? Sau khi tích lũy hơn 1.000 tỷ đồng tiền mặt, doanh nghiệp sẽ đầu tư vào đâu?

Và quan trọng hơn cả, liệu những người đang ngồi trên đỉnh của ngành F&B có tìm được động cơ tăng trưởng mới trước khi tốc độ tăng trưởng cũ dần cạn kiệt? Đó mới là bài toán thực sự phía sau những cánh cửa nhà hàng đang lần lượt đóng lại.