Tiền gửi vượt 9%, nhiều nhà đầu tư tiếc nuối dòng vốn chôn vào bất động sản

Cuộc đua lãi suất 9% và bài toán sinh lời

Ông Nguyễn Hùng, ngụ tại phường Phước Long (TP Hồ Chí Minh), nhiều năm nay duy trì thói quen tích góp tiền lương và nguồn vốn nhàn rỗi để gửi tiết kiệm. Không chọn cách “bỏ trứng vào một giỏ”, ông chia nhỏ dòng tiền theo từng kỳ hạn 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng và phân bổ tại nhiều ngân hàng khác nhau.

Tiết kiệm là kênh đầu tư an toàn, ít bị rủi ro do biến động chính trị và kinh tế vĩ mô. Ảnh: NH

Với cách làm này, tháng nào ông cũng có một khoản tiền đáo hạn. Khi lãi suất có biến động, ông linh hoạt dịch chuyển dòng tiền sang ngân hàng có mức sinh lời tốt hơn. Nhờ đó, dù thị trường biến động, ông vẫn duy trì được mức lợi nhuận ổn định và luôn ở thế chủ động về thanh khoản.

Chiến lược “chia nhỏ - xoay vòng - bám sát thị trường” giúp ông Hùng tận dụng tối đa lãi suất trong giai đoạn tiền rẻ kéo dài trước đó. Đây cũng là cách nhiều người có kinh nghiệm tài chính cá nhân áp dụng để tối ưu hóa dòng tiền nhàn rỗi, thay vì gửi một khoản lớn cố định trong thời gian dài.

Tuy nhiên, bước ngoặt xuất hiện vào cuối năm 2025, khi mặt bằng lãi suất xuống thấp. Nhận định cơ hội gửi tiết kiệm không còn hấp dẫn, ông Hùng quyết định rút một khoản lớn để đầu tư vào bất động sản.

Chỉ trong thời gian ngắn, thị trường đảo chiều. Cuối tháng 3/2026, lãi suất huy động bất ngờ tăng vọt, nhiều nơi chạm mốc 9%/năm. Khi đó, chiến lược tài chính từng phát huy hiệu quả của ông Hùng lại bộc lộ hạn chế: Dòng tiền đã bị “khóa” trong tài sản dài hạn.

Dự án ông đầu tư phải đến năm 2028 mới bàn giao, đồng nghĩa với việc vốn không thể quay vòng. Nếu bán ra thời điểm này, nguy cơ bị ép giá rất cao; nhưng nếu giữ lại, ông phải chấp nhận bỏ lỡ mức sinh lời an toàn từ lãi suất ngân hàng đang tăng mạnh.

Câu chuyện của ông Hùng phản ánh chân thực bức tranh tâm lý chung của nhiều nhà đầu tư khi cuộc đua lãi suất vừa chính thức được kích hoạt lại trong những ngày cuối tháng 3/2026. Thay vì những đợt tăng thăm dò, thị trường huy động vốn đang chứng kiến cú bứt tốc ngoạn mục với mức tăng lên đến 9%/năm.

Biểu đồ lãi suất cập nhật ngày 25/3.

Theo dữ liệu ngày 25/3, nhiều ngân hàng đã niêm yết lãi suất lên tới 9%/năm. Cụ thể, Ngân hàng Hàng Hải (MSB) và Ngân hàng Đại Chúng (PVcomBank) tiên phong niêm yết mức 9%/năm cho kỳ hạn 12 - 13 tháng.

Đổi lại, rào cản đặt ra không hề nhỏ: MSB yêu cầu số dư mở mới 500 tỷ đồng, trong khi PVcomBank đòi hỏi lượng tiền duy trì lên tới 2.000 tỷ đồng.

Tuy nhiên, ở mặt trận bán lẻ, các ngân hàng số lại mở toang cánh cửa cho những nhà đầu tư cá nhân. Chẳng hạn, Cake by VPBank đang áp dụng chính sách thâm nhập thị trường quyết liệt với mức cơ sở 7,7 - 7,9%/năm cho kỳ hạn 6 - 36 tháng, cộng thêm ưu đãi 1,1%/năm, lãi suất thực nhận vượt mốc 9%/năm mà không kèm ràng buộc số dư.

Các đơn vị như PGBank hay BVBank cũng sẵn sàng trả trên 7%/năm cho kỳ hạn dài. Nhóm Big4 (Vietcombank, VietinBank, Agribank, BIDV) không đứng ngoài cuộc khi đồng loạt điều chỉnh, thiết lập mặt bằng tham chiếu mới từ 5,5% - 7,5%/năm, tạo ra áp lực dịch chuyển dòng tiền cực lớn.

Áp lực thanh khoản đẩy lãi suất tăng mạnh

Làn sóng tăng lãi suất cuối tháng 3/2026 không còn là tín hiệu đơn lẻ mà đã trở thành phản ứng mang tính hệ thống. Điều đáng chú ý là không chỉ các ngân hàng nhỏ “khát vốn” mà ngay cả những tổ chức lớn cũng bắt đầu tham gia cuộc đua huy động, cho thấy áp lực thanh khoản đang lan rộng.

Theo ghi nhận từ thị trường, nhiều ngân hàng sẵn sàng trả mức lãi suất lên tới 8 - 9%/năm, nhưng tập trung vào các khoản tiền gửi lớn hoặc kỳ hạn dài. Một lãnh đạo khối nguồn vốn của ngân hàng thương mại cổ phần tại TP Hồ Chí Minh cho biết: “Chi phí vốn đang tăng lên rõ rệt. Nếu không chủ động nâng lãi suất, dòng tiền sẽ dịch chuyển rất nhanh sang ngân hàng khác, đặc biệt là nhóm quốc doanh”.

Thực tế này phản ánh đúng diễn biến thị trường. Khi nhóm ngân hàng quốc doanh điều chỉnh lãi suất, dòng tiền có xu hướng quay về các “bến đỗ an toàn”, buộc các ngân hàng còn lại phải nâng lãi suất cao hơn để giữ khách. Cuộc đua vì thế không còn là lựa chọn mà trở thành yêu cầu bắt buộc để duy trì thanh khoản.

Áp lực thanh khoản đang đẩy lãi suất tăng mạnh.

Nói cách khác, cuộc đua lãi suất hiện nay không chỉ là cạnh tranh huy động mà là cuộc "giành giật" thanh khoản trong toàn hệ thống. Ở góc nhìn phân tích, thị trường tài chính cho thấy gốc rễ vấn đề nằm ở sự lệch pha giữa tín dụng và huy động. Năm 2025, tín dụng tăng gần 19,1% trong khi huy động chỉ tăng khoảng 14,1%, khiến một lượng lớn vốn đã đi ra nền kinh tế nhưng chưa quay trở lại hệ thống ngân hàng.

Các chuyên gia cho rằng, điều này khiến áp lực tập trung rõ hơn vào nhóm ngân hàng thương mại cổ phần quy mô vừa và nhỏ - những đơn vị phụ thuộc lớn vào tiền gửi dân cư và nhạy cảm với biến động dòng tiền.

Một chuyên gia từ Công ty Chứng khoán MBS nhận định: “Hệ thống đang bước vào giai đoạn phải trả giá cho giai đoạn tiền rẻ trước đó. Khi tín dụng tăng nhanh hơn huy động, áp lực tăng lãi suất là tất yếu để tái cân bằng nguồn vốn”.

Không chỉ yếu tố nội tại, áp lực còn đến từ bên ngoài. Theo phân tích của các chuyên gia Ngân hàng UOB (Singapore), việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) duy trì lãi suất cao khiến đồng USD mạnh lên, tạo sức ép lên tỷ giá VND. Trong bối cảnh đó, việc duy trì mặt bằng lãi suất VND đủ hấp dẫn là cần thiết để hạn chế dòng vốn dịch chuyển sang ngoại tệ.

Tiến sĩ Nguyễn Kế Nghĩa (Đại học Kinh tế Quốc dân) cho rằng, diễn biến hiện nay mang tính “thắng gấp có kiểm soát”. Theo ông, việc chấp nhận mặt bằng lãi suất cao hơn trong ngắn hạn giúp hệ thống tài chính điều chỉnh lại dòng vốn, giảm bớt dòng tiền đầu cơ và tăng tính ổn định vĩ mô.

Minh chứng rõ nhất cho áp lực thanh khoản là thị trường liên ngân hàng. Có thời điểm, lãi suất qua đêm tăng vọt lên hơn 11%/năm - mức phản ánh tình trạng thiếu hụt vốn ngắn hạn cục bộ. Tuy nhiên, Ngân hàng Nhà nước không bơm tiền ồ ạt mà chỉ can thiệp vừa phải, cho thấy chủ trương để thị trường tự điều chỉnh thay vì duy trì trạng thái tiền rẻ kéo dài.

Ở góc nhìn doanh nghiệp, ông Trần Quang Trung, Giám đốc Phát triển Kinh doanh OneHousing cũng chia sẻ, áp lực lãi suất hiện nay còn gắn với nhu cầu vốn lớn cho các dự án hạ tầng và sản xuất trong giai đoạn đầu năm. “Ngân hàng phải chuẩn bị nguồn vốn dài hạn từ sớm, nên việc đẩy lãi suất lên là dễ hiểu”, ông Trung nói.

Tác động của làn sóng này đang lan rộng. Với người gửi tiền, lãi suất tăng mang lại cơ hội sinh lời rõ ràng hơn sau thời gian dài kém hấp dẫn. Ngược lại, với doanh nghiệp và nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy, chi phí vốn tăng nhanh sẽ làm thu hẹp biên lợi nhuận, buộc họ phải điều chỉnh kế hoạch kinh doanh.

Trong ngắn hạn, các chuyên gia dự báo mặt bằng lãi suất có thể tiếp tục neo cao đến hết quý II/2026, khi áp lực thanh khoản chưa được giải tỏa hoàn toàn. Tuy nhiên, về trung hạn, nếu áp lực tỷ giá giảm và dòng vốn quay lại hệ thống, lãi suất có thể dần ổn định trở lại.

Nhìn tổng thể, đợt tăng lãi suất lần này không chỉ là câu chuyện huy động vốn mà là dấu hiệu cho thấy “giá của tiền” đã thay đổi. Khi dòng vốn không còn rẻ và dễ dàng như trước, thị trường buộc phải tự sàng lọc. Theo đó, dòng tiền sẽ quay về những nơi an toàn, còn các kênh đầu tư kém thanh khoản sẽ đối mặt với áp lực ngày càng lớn.

Bài và ảnh: Hải Yên/Báo Tin tức và Dân tộc