Tiền lì xì và bài học tài chính đầu đời cha mẹ có thể dạy trẻ
Tết Nguyên Đán là cơ hội tuyệt vời để bắt đầu dạy trẻ em về tiền bạc và tài chính.
Tết Nguyên Đán là cơ hội tuyệt vời để bắt đầu dạy trẻ em về tiền bạc và tài chính. Ảnh: iStock
Mỗi dịp Tết Nguyên đán, trẻ em tại nhiều quốc gia châu Á như Việt Nam, Trung Quốc, Hàn Quốc hay Singapore đều háo hức nhận phong bao đỏ - biểu tượng của may mắn và lời chúc tốt đẹp. Tuy nhiên, dưới góc nhìn giáo dục hiện đại, phong tục này còn mang một ý nghĩa khác: cơ hội hiếm có để trẻ tiếp cận với khái niệm tiền bạc trong đời thực.
Không chỉ là món quà may mắn đầu năm, tiền lì xì còn có thể trở thành “bài học kinh tế vỡ lòng” cho trẻ em. Nhiều nghiên cứu quốc tế cho thấy việc tiếp xúc với tiền bạc từ sớm, nếu được hướng dẫn đúng cách, có thể ảnh hưởng lâu dài đến hành vi tài chính và cả chất lượng cuộc sống khi trưởng thành.
Bài học đầu tiên về giá trị của tiền
Các chuyên gia giáo dục tài chính cho rằng trẻ em hình thành nhận thức về tiền rất sớm, thậm chí từ khoảng 5 tuổi. Những trải nghiệm ban đầu, như nhận tiền quà, tiền thưởng hay tiền lì xì có thể định hình thái độ tài chính sau này.
Theo tài liệu giáo dục của Đại học bang North Dakota (Mỹ), trẻ em “liên tục học về tiền thông qua trải nghiệm thực tế”, và cách chúng sử dụng tiền trong giai đoạn nhỏ tuổi có thể ảnh hưởng tới sự ổn định kinh tế cũng như cảm nhận cuộc sống khi trưởng thành.
Những trải nghiệm ban đầu - như nhận tiền quà, tiền thưởng hay tiền lì xì - có thể định hình thái độ tài chính của trẻ sau này. Ảnh: VCG
Điều này lý giải vì sao nhiều chuyên gia coi tiền lì xì là cơ hội tự nhiên để cha mẹ dạy con về giá trị lao động, tiết kiệm và lựa chọn chi tiêu.
Từ phong bao đỏ đến năng lực tài chính tương lai
Không chỉ dừng lại ở nhận thức, các nghiên cứu còn cho thấy giáo dục tài chính sớm có tác động dài hạn đáng kể. Một nghiên cứu của Đại học Brigham Young (Mỹ) khảo sát gần 2.000 người trưởng thành trẻ tuổi phát hiện rằng những người được cha mẹ dạy quản lý tiền từ nhỏ có thói quen tài chính lành mạnh hơn và thậm chí có mối quan hệ tình cảm ổn định hơn khi trưởng thành.
Các nhà nghiên cứu lý giải: kỹ năng lập kế hoạch, tiết kiệm và kiểm soát chi tiêu giúp giảm căng thẳng tài chính - một trong những nguyên nhân phổ biến gây xung đột trong cuộc sống.
Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cũng coi hiểu biết tài chính là một trong những kỹ năng thiết yếu của thế kỷ 21, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế số và các hình thức thanh toán ngày càng phức tạp.
Không chỉ là tiền, mà là văn hóa và thái độ
Phong tục lì xì còn mang giá trị giáo dục văn hóa. Trẻ em học cách nhận quà với lòng biết ơn, hiểu ý nghĩa chúc phúc đầu năm, đồng thời nhận thức rằng tiền không chỉ là vật chất mà còn gắn với tình cảm gia đình.
Tết Nguyên Đán là cơ hội tuyệt vời để bắt đầu dạy trẻ em về tiền bạc và tài chính. Ảnh: Getty Images
Tuy nhiên, các chuyên gia tâm lý cũng cảnh báo rằng nếu người lớn quá nhấn mạnh số tiền, trẻ có thể hình thành suy nghĩ thực dụng hoặc so sánh giá trị phong bao. Những tình huống trẻ chê tiền lì xì ít không phải hiếm gặp, phản ánh việc trẻ chưa được hướng dẫn đầy đủ về ý nghĩa phong tục.
Do đó, cách cha mẹ giải thích về tiền lì xì quan trọng không kém bản thân số tiền.
Dạy con quản lý tiền từ lì xì như thế nào?
Nhiều nhà giáo dục quốc tế khuyến nghị cha mẹ nên biến tiền lì xì thành trải nghiệm học tập thực tế, chẳng hạn:
• Chia tiền thành các phần: tiết kiệm, chi tiêu, chia sẻ (làm từ thiện).
• Cho trẻ tự quyết định một phần nhỏ để rèn kỹ năng lựa chọn.
• Đặt mục tiêu tiết kiệm cho món đồ mong muốn.
• Giải thích công sức lao động để kiếm tiền.
Khảo sát tại châu Á cho thấy tới 95% phụ huynh tin rằng việc dạy con quản lý tiền là rất quan trọng, nhưng nhiều người vẫn thiếu phương pháp phù hợp.
95% phụ huynh tin rằng việc dạy con quản lý tiền là rất quan trọng. Ảnh: VCG
Từ phong tục truyền thống đến kỹ năng công dân toàn cầu
Trong bối cảnh thế giới chú trọng giáo dục kỹ năng sống, việc tận dụng các phong tục truyền thống như lì xì để dạy trẻ quản lý tài chính được xem là hướng tiếp cận hiệu quả. Đây cũng là cầu nối giữa văn hóa gia đình và năng lực công dân hiện đại.
Nói cách khác, phong bao đỏ ngày Tết không chỉ chứa đựng lời chúc may mắn mà còn có thể là “hạt giống” đầu tiên của tư duy tài chính cho trẻ, nếu cha mẹ biết cách gieo trồng.
