Tiếng Anh 'bước ra' khỏi giờ Ngoại ngữ

Giáo viên cùng học, cùng dạy tiếng Anh

Buổi tập huấn chuyên đề về dạy học tích hợp nội dung và ngôn ngữ (CLIL) ở Trường THCS Nguyễn Huệ (phường Hải Châu), giáo viên các tổ chuyên môn được theo dõi một tiết dạy mẫu môn Toán theo hướng song ngữ.

Bài “Thứ tự thực hiện các phép tính” trong chương trình Toán 6 được thầy Nguyễn Văn Việt, Tổ trưởng Tổ Ngoại ngữ, lựa chọn để mô phỏng cách phối hợp giữa giáo viên bộ môn và giáo viên tiếng Anh. Qua tiết dạy, giáo viên hình dung cách lựa chọn nội dung sử dụng tiếng Anh, hoạt động triển khai song ngữ, cách đưa thuật ngữ chuyên môn và câu lệnh tiếng Anh vào lớp học.

Giáo viên các tổ bộ môn trao đổi cùng với giáo viên tổ Ngoại ngữ trong tập huấn chuyên đề đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.

Đây là nội dung trong kế hoạch chuẩn bị cho chương trình thí điểm CLIL của nhà trường trong năm học 2026-2027. Tổ Ngoại ngữ đã thành lập nhóm hỗ trợ cho giáo viên của ba tổ Toán - Tin, Khoa học tự nhiên và Năng khiếu.

Theo thầy Nguyễn Văn Việt, CLIL đặt ra mục tiêu kép là học sinh vừa nắm kiến thức môn học, vừa được tiếp cận và sử dụng ngôn ngữ. Do đó, giáo viên bộ môn và giáo viên tiếng Anh cần phối hợp ngay từ khâu chuẩn bị bài.

Giáo viên bộ môn chịu trách nhiệm về nội dung chuyên môn, xác định những hoạt động then chốt có thể thực hiện bằng tiếng Anh, những phần cần sử dụng song ngữ hoặc tiếng Việt. Giáo viên tiếng Anh hỗ trợ tìm kiếm thuật ngữ, cách phát âm, câu lệnh, mẫu câu và cách tổ chức hoạt động cặp, nhóm bằng tiếng Anh.

Trong quá trình chuẩn bị tập huấn, Tổ Ngoại ngữ và Tổ Toán đã cùng xây dựng giáo án mẫu. Giáo viên hai tổ ngồi lại để thống nhất thuật ngữ sao cho vừa chính xác về chuyên môn, vừa dễ hiểu đối với học sinh. Tổ Ngoại ngữ đồng thời xây dựng nguồn thuật ngữ song ngữ theo môn học để giáo viên tham khảo.

Sau khi triển khai các tiết học thí điểm, giáo viên bộ môn và giáo viên tiếng Anh sẽ cùng đánh giá. Giáo viên môn học tập trung vào mức độ tiếp thu kiến thức, còn giáo viên tiếng Anh đánh giá khả năng sử dụng ngôn ngữ, mức độ tương tác và những thuật ngữ học sinh đã tiếp cận.

Thầy Nguyễn Văn Việt - Tổ trưởng Tổ Ngoại ngữ trình bày các hướng hỗ trợ giáo viên bộ môn trong thí điểm dạy - học bằng Tiếng Anh.

Tổ Ngoại ngữ cũng phân công giáo viên dự giờ các lớp thí điểm để góp ý, rút kinh nghiệm. Hằng tháng, các tổ chuyên môn sẽ đánh giá quá trình thực hiện; Ban Giám hiệu cùng các tổ đánh giá theo học kỳ và tổng kết vào cuối năm học.

Theo bà Phạm Thị Thùy Loan, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Huệ, khó khăn trong quá trình này chủ yếu nằm ở đội ngũ giáo viên. Nhiều thầy cô từng học tiếng Anh ở phổ thông, đại học hoặc có chứng chỉ ngoại ngữ nhưng ít có môi trường sử dụng thường xuyên nên việc sử dụng tiếng Anh để dạy học một môn học khác có thể tạo tâm lý e ngại.

Nhà trường vì thế không đặt yêu cầu giáo viên phải lập tức dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh. Giáo viên được khuyến khích bắt đầu từ những nội dung vừa sức, “nhúng” tiếng Anh vào tiết học rồi từng bước mở rộng. “Thầy cô và học sinh cùng hỗ trợ nhau”, bà Loan nói và cho rằng, giáo viên có thể học cùng học sinh trong quá trình tìm hiểu những thuật ngữ chuyên ngành. Khi được tham gia, chia sẻ và hỗ trợ thầy cô, học sinh cũng có thêm động lực sử dụng tiếng Anh.

Ngoài hỗ trợ soạn giảng, ở những tiết dạy đầu tiên, giáo viên tiếng Anh có thể tham gia trợ giảng. Sau buổi tập huấn, nhiều giáo viên cho biết đã tự tin hơn vì thấy rõ cách làm và có đồng nghiệp đồng hành. Ban Giám hiệu nhà trường khuyến khích giáo viên tham gia, đồng thời ghi nhận việc thực hiện chương trình trong đánh giá thi đua cuối năm như một nhiệm vụ trọng tâm của năm học.

Mở rộng môi trường sử dụng tiếng Anh

Phường Ngũ Hành Sơn (TP Đà Nẵng) và Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Đà Nẵng vừa ký kết hợp tác triển khai chương trình nâng cao năng lực tiếng Anh cho học sinh tiểu học giai đoạn 2026-2030.

Chương trình tập trung vào bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên, xây dựng mô hình “Trường học thân thiện với tiếng Anh”, tổ chức câu lạc bộ, ngày hội và các hoạt động trải nghiệm. Hai đơn vị phối hợp phát triển học liệu số, ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo trong dạy học, nghiên cứu các mô hình giáo dục ngoại ngữ phù hợp với điều kiện địa phương.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Long, Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại ngữ - Đại học Đà Nẵng, việc nâng cao năng lực tiếng Anh ngay từ những năm đầu đến trường có ý nghĩa đối với quá trình hình thành kỹ năng giao tiếp, tư duy và khả năng thích ứng của học sinh trong môi trường hội nhập. Vì vậy, học sinh cần có cơ hội sử dụng tiếng Anh thông qua trải nghiệm, giao tiếp và tương tác, thay vì chỉ học trong khuôn khổ một tiết học.

Trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Đà Nẵng ký kết hợp tác với UBND phường Ngũ Hành Sơn.

Ông Nguyễn Hòa, Chủ tịch UBND phường Ngũ Hành Sơn cho rằng, mục tiêu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học không chỉ là nhiệm vụ của ngành Giáo dục mà còn là bước chuẩn bị nguồn nhân lực cho sự phát triển lâu dài của địa phương. Hiệu quả chương trình không chỉ nằm ở số lượng hoạt động được tổ chức mà quan trọng hơn là niềm yêu thích, sự tự tin và khả năng sử dụng tiếng Anh của học sinh.

Những hoạt động này nằm trong lộ trình thực hiện Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045” của TP Đà Nẵng. UBND thành phố đã ban hành Kế hoạch số 234/KH-UBND ngày 15/4/2026 để triển khai Đề án.

Theo kế hoạch, tiếng Anh từng bước được sử dụng rộng rãi, thường xuyên và hiệu quả trong dạy học, giao tiếp, quản lý và các hoạt động giáo dục. Thành phố xây dựng lộ trình theo điều kiện thực tiễn của từng khu vực, đồng thời ưu tiên hỗ trợ cao hơn cho những địa bàn miền núi, khó khăn nhằm bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục ngoại ngữ.

Sinh hoạt CLB Tiếng Anh - STEM tại Trường THCS Nguyễn Huệ.

Ở giáo dục phổ thông, giai đoạn 2025-2030, thành phố đặt mục tiêu 100% cơ sở giáo dục dạy tiếng Anh bắt buộc từ lớp 1; ít nhất 20% trường đạt mức độ 1, 5% đạt mức độ 2 và 2% đạt mức độ 3. Đến năm 2045, các tỷ lệ này dự kiến tăng lên tương ứng 50%, 20% và 15%.

Để thực hiện, thành phố xác định nhiều nhóm giải pháp, trong đó có phát triển đội ngũ giáo viên, xây dựng kho học liệu số tiếng Anh dùng chung, đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá, ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo, tăng cường hợp tác quốc tế và huy động nguồn lực xã hội.