Tiếp nối sứ mệnh tiên phong của thành phố mang tên Bác

Danh xưng bắt nguồn từ lòng dân

Tham luận tại hội thảo, PGS-TS Hà Minh Hồng, nguyên Trưởng khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TPHCM, cho rằng việc TPHCM mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh không phải là quyết định xuất hiện sau ngày đất nước thống nhất, mà là kết tinh của một nguyện vọng đã được hình thành từ năm 1946.

Hội thảo khoa học “50 năm Thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh” do UBND TPHCM tổ chức ngày 25-6. Ảnh: VIỆT DŨNG

Thời điểm đó, Báo Cứu quốc đã đăng tải bài viết trong đó miêu tả việc 57 đại biểu Nam bộ tán thành đề nghị xin Quốc hội và Chính phủ đổi tên thành phố Sài Gòn sang tên Thành phố Hồ Chí Minh để tượng trưng sự chiến đấu, hy sinh và cương quyết trở về với Tổ quốc của người dân Nam bộ. Và cũng để ghi nhớ công lao của Chủ tịch Hồ Chí Minh, người chiến sĩ tiên phong của phong trào giải phóng dân tộc, vị lãnh tụ thiên tài của cách mạng Việt Nam.

Theo PGS-TS Hà Minh Hồng, Quyết nghị của Quốc hội ngày 2-7-1976 không phải là “đổi tên” mà là “đặt tên” thành phố, trên cơ sở ghi nhận nguyện vọng đã được nhân dân Sài Gòn - Gia Định gìn giữ suốt ba thập niên. Việc thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh xuất phát từ những căn cứ lịch sử riêng có của vùng đất này - nơi Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước, nơi miền Nam kiên cường trong các cuộc kháng chiến và luôn dành tình cảm đặc biệt với Người.

Cũng tại hội thảo, Đại tá, PGS-TS Nguyễn Trần Hiếu, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học An ninh nhân dân, nhận định, bảo đảm an ninh TPHCM là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và nhân dân, trong đó lực lượng Công an Thành phố giữ vai trò nòng cốt. Trong 50 năm qua, Công an TPHCM không chỉ làm tốt vai trò tham mưu chiến lược cho Thành ủy, UBND TPHCM trong phát triển kinh tế gắn với bảo đảm an ninh, trật tự, mà còn chủ động phân tích, dự báo tình hình, phòng ngừa, xử lý từ sớm, từ xa các nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh.

Theo ông, lực lượng Công an Thành phố đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, làm thất bại nhiều âm mưu chống phá của các thế lực thù địch. Trên mặt trận bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, Công an TPHCM đã kéo giảm tội phạm qua từng năm; triệt phá nhiều băng nhóm hình sự, đường dây ma túy xuyên quốc gia, tội phạm công nghệ cao và các vụ án tham nhũng, kinh tế nghiêm trọng.

Bước vào kỷ nguyên mới, Thành phố sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống, nhất là hoạt động chống phá của các thế lực thù địch và tội phạm công nghệ cao. Vì vậy, cần tiếp tục củng cố thế trận an ninh nhân dân, tập trung xây dựng, chuyển hóa địa bàn để hình thành những “pháo đài an ninh cơ sở”; mỗi khu phố, tổ dân phố là một tuyến phòng thủ vững chắc bảo vệ ANTT.

50 năm kiến tạo từ những đột phá thể chế

TS Trần Du Lịch, nguyên viện trưởng Viện kinh tế TPHCM cho rằng, một trong những đóng góp đặc biệt của TPHCM trong 50 năm qua không chỉ nằm ở các chỉ số như GRDP hay thu ngân sách, mà còn ở vai trò tiên phong trong quá trình hình thành và hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa của Việt Nam.

TS Trần Du lịch trình bày tham luận. Ảnh: VIỆT DŨNG

Từ thực tiễn đổi mới của TPHCM, Trung ương đã từng bước mở rộng cơ chế phân cấp, phân quyền thông qua các nghị quyết của Bộ Chính trị và Quốc hội, gần đây nhất là Nghị quyết 09 của Bộ Chính trị. Điều đó cho thấy, khi chính sách chưa theo kịp thực tiễn, việc phát huy tính năng động, sáng tạo của địa phương để tạo cơ sở hoàn thiện thể chế là hết sức cần thiết.

TS Trần Du Lịch cho rằng, bước vào giai đoạn phát triển mới, mục tiêu tăng trưởng GRDP hai con số của TPHCM vừa là khát vọng, vừa là yêu cầu để thành phố tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế và góp phần đưa Việt Nam vượt bẫy thu nhập trung bình. Điều này đòi hỏi thành phố phải chuyển sang mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số và chuyển đổi xanh. Trọng tâm của quá trình chuyển đổi không chỉ nằm ở công nghệ mà trước hết là ở thể chế.

Ông kỳ vọng Luật Đô thị đặc biệt sẽ tạo khung pháp lý đồng bộ để TPHCM phát huy quyền tự chủ, mạnh dạn thí điểm các cơ chế mới theo tinh thần “sandbox chính sách” đối với các lĩnh vực như tài chính, trí tuệ nhân tạo, kinh tế nền tảng và Trung tâm Tài chính quốc tế.

PGS-TS Nguyễn Tấn Vinh, Giám đốc Học viện Chính trị Khu vực II phát biểu kết luận. Ảnh: VIỆT DŨNG

Để hiện thực hóa mục tiêu này, TS Trần Du Lịch đề xuất bốn nhóm giải pháp trọng tâm. Trong đó, tái cấu trúc không gian và ngành kinh tế theo hướng công nghệ cao, phát triển bán dẫn, AI, công nghệ sinh học, logistics thông minh và dịch vụ tài chính.