Tiếp sức vùng cao trên hành trình phát triển

Nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia góp phần đầu tư hạ tầng, phát triển sản xuất, tạo chuyển biến rõ nét về diện mạo nông thôn và nâng cao đời sống người dân vùng cao. Trong ảnh: Một góc thôn Bản Đính, xã Nghiên Loan.

Hạ tầng được đầu tư, đời sống người dân đổi thay

Những tuyến đường bê tông nối trung tâm xã với các thôn, bản, những công trình nước sinh hoạt, trường học, nhà văn hóa được đầu tư từ nguồn vốn các chương trình MTTQ đã và đang mang đến diện mạo mới cho nhiều địa phương vùng cao.

Từ những dự án hỗ trợ phát triển nông, lâm nghiệp đến những đồi chè xanh mướt trải dài trên các sườn đồi ở các xã phía Bắc hôm nay đều cho thấy sự đổi thay rõ nét của vùng đất từng gặp nhiều khó khăn.

Hạ tầng từng bước được hoàn thiện đã tạo điều kiện để người dân tiếp cận tốt hơn với các dịch vụ thiết yếu, đồng thời mở rộng cơ hội giao thương, phát triển sản xuất và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Tại xã Cao Minh, nhiều tuyến đường liên thôn trước đây đi lại khó khăn, đặc biệt vào mùa mưa, nay đã được cứng hóa. Việc vận chuyển nông sản, giao thương hàng hóa của người dân thuận lợi hơn, tạo điều kiện phát triển sản xuất và nâng cao thu nhập.

Trong khoảng 5 năm trở lại đây, xã được bố trí gần 30 tỷ đồng từ các chương trình MTTQ. Trong đó, Chương trình xây dựng nông thôn mới hơn 10 tỷ đồng, phần còn lại từ Chương trình MTTQ giảm nghèo bền vững và Chương trình MTTQ phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Từ nguồn lực này, hơn 800 hộ dân được tham gia các dự án phát triển sản xuất như trồng cây ăn quả, cây dược liệu, chăn nuôi gia súc, gia cầm.

Khu vực sơ chế của Tổ hợp tác sản xuất miến dong Xuân Phương, xã Thượng Minh.

Ông Chu Văn Chanh, thôn Mù Là, xã Cao Minh, chia sẻ: Nhờ sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, cuộc sống của nhiều hộ đồng bào Mông đã có nhiều khởi sắc. Từ nguồn vốn hỗ trợ phát triển sản xuất, gia đình tôi được đầu tư mở rộng chăn nuôi lợn đen bản địa, nuôi ngựa bạch kết hợp kinh doanh dịch vụ. Mỗi năm, sau khi trừ chi phí, gia đình có thu nhập trên 200 triệu đồng. Trong thôn cũng có nhiều hộ thoát nghèo, vươn lên khá giả nhờ mạnh dạn đầu tư trồng rừng, phát triển cây ăn quả và chăn nuôi từ các nguồn vốn hỗ trợ của Nhà nước.

Theo ông Ma Văn Tuấn, Chủ tịch UBND xã Cao Minh, các nguồn vốn từ chương trình MTTQ đã giúp địa phương đầu tư nhiều công trình hạ tầng thiết yếu, đồng thời hỗ trợ người dân phát triển sản xuất, chăn nuôi và trồng trọt. Nhờ đó, điều kiện sống của người dân từng bước được cải thiện, tỷ lệ hộ nghèo giảm qua từng năm, diện mạo nông thôn có nhiều đổi mới, tạo dư địa để khai thác tiềm năng phát triển kinh tế, du lịch và dịch vụ.

Các địa phương ưu tiên ngồn lực hỗ trợ để đầu tư hạ tầng giao thông, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Tương tự, xã Bằng Thành được bố trí hơn 392 tỷ đồng từ các chương trình MTTQ để đầu tư hạ tầng giao thông kết nối các vùng sản xuất, đồng thời ưu tiên xây dựng các công trình phục vụ dân sinh như nhà văn hóa, trường học, hệ thống cấp nước sinh hoạt và hỗ trợ phát triển sản xuất.

Các mô hình chăn nuôi đại gia súc, trồng cây ăn quả, phát triển lâm nghiệp được triển khai phù hợp với điều kiện thực tế, giúp nhiều hộ dân có thêm việc làm và nâng cao thu nhập. Việc đầu tư đồng bộ kết cấu hạ tầng cũng góp phần tạo điều kiện thuận lợi để thu hút các nguồn lực đầu tư, mở rộng liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản.

Ông Phạm Văn Nhất, thôn Pác Nặm, xã Bằng Thành, phấn khởi nói: Trước năm 2020, từ trung tâm xã vào thôn phải đi qua ba cây cầu gỗ tạm do người dân tự làm. Nay nhờ được đầu tư hạ tầng đồng bộ và hỗ trợ phát triển sản xuất, giao thông đã thuận tiện bốn mùa, việc tiêu thụ nông sản dễ dàng hơn, nhiều hộ dân có điều kiện mở rộng sản xuất, từng bước nâng cao thu nhập và ổn định cuộc sống.

Đối với các xã Nghiên Loan và Thượng Minh, nguồn vốn chương trình cũng được tập trung đầu tư theo nhu cầu thực tế của người dân. Bên cạnh các công trình hạ tầng, nhiều hộ đồng bào dân tộc thiểu số được hỗ trợ cây, con giống, máy móc phục vụ sản xuất, từng bước thay đổi tập quán canh tác, chuyển từ sản xuất tự cung, tự cấp sang sản xuất hàng hóa.

Những năm gần đây, nhờ sự quan tâm đầu tư của Đảng, Nhà nước cùng sự vào cuộc quyết liệt của cấp ủy, chính quyền địa phương, hệ thống giao thông đã được đầu tư đồng bộ, điện lưới quốc gia phủ khắp các thôn, bản, việc tiêu thụ nông sản thuận lợi hơn.

Đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng lên, tỷ lệ hộ nghèo, hộ cận nghèo giảm đều qua từng năm, nhiều chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội đạt và vượt kế hoạch, tạo nền tảng để địa phương tiếp tục phát triển bền vững.

Trao sinh kế, tạo động lực phát triển

Cùng với đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng, các địa phương chú trọng sử dụng hiệu quả nguồn vốn để phát triển sinh kế, nâng cao thu nhập và giảm nghèo bền vững.

Nhiều mô hình sản xuất gắn với lợi thế từng địa phương như phát triển cây chè, chăn nuôi trâu, bò, nuôi ong lấy mật, trồng cây dược liệu, phát triển sản phẩm OCOP đang từng bước phát huy hiệu quả, góp phần tạo việc làm, nâng cao giá trị sản phẩm và tăng thu nhập cho người dân.

Nguồn vốn hỗ trợ của Nhà nước giúp nhiều hộ dân thôn Cao Thượng (xã Ba Bể) phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập và xây dựng những ngôi nhà khang trang.

Một trong những mô hình tiêu biểu là Tổ hợp tác sản xuất miến dong Xuân Phương, xã Thượng Minh. Từ nguồn hỗ trợ về khoa học kỹ thuật, trang thiết bị sản xuất và bao bì sản phẩm, miến dong của Tổ hợp tác đã được công nhận OCOP 3 sao.

Mỗi năm, đơn vị sản xuất hàng chục tấn miến dong với đầu ra ổn định, sản phẩm đã có mặt tại nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước. Sau khi trừ chi phí, Tổ hợp tác thu về trên 300 triệu đồng/năm.

Bên cạnh đó, các thành viên còn có thêm nguồn thu đáng kể từ việc trồng và bán củ dong riềng nguyên liệu. Đây cũng là minh chứng cho hiệu quả của việc gắn hỗ trợ sản xuất với nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu địa phương.

Theo ông Dương Văn Quỳnh, Chủ tịch UBND xã Nghiên Loan, để đạt được những kết quả trên, chính quyền địa phương luôn chú trọng tuyên truyền, vận động người dân chủ động tham gia thực hiện các chương trình, phát huy tinh thần tự lực, không trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước. Các nguồn vốn được công khai, phân bổ đúng đối tượng, đúng mục đích, bảo đảm phát huy hiệu quả đầu tư.

Địa phương cũng thường xuyên kiểm tra, giám sát tiến độ thực hiện các công trình, rà soát nhu cầu thực tế để ưu tiên đầu tư các hạng mục cấp thiết, tránh dàn trải, lãng phí. Sau khi hoàn thành, các công trình đều được bàn giao cho cộng đồng quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả.

Người dân xã Nghiên Loan mở rộng quy mô chăn nuôi trâu, bò, nâng cao hiệu quả kinh tế.

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai các chương trình MTTQ tại vùng cao vẫn còn gặp không ít khó khăn do địa hình chia cắt, chi phí đầu tư lớn, nguồn vốn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu và trình độ kỹ thuật sản xuất của một bộ phận người dân còn hạn chế.

Tuy nhiên, với sự quan tâm của Trung ương, của tỉnh cùng sự đồng thuận của người dân, các địa phương đang từng bước tháo gỡ những khó khăn, nâng cao hiệu quả thực hiện các chương trình, tạo nền tảng để phát triển kinh tế - xã hội một cách bền vững.

Theo ông Cà Văn Thưởng, Chủ tịch UBND xã Bằng Thành, các xã vùng cao đang từng bước tăng cường liên kết để hình thành các vùng sản xuất hàng hóa quy mô lớn đối với các sản phẩm nông, lâm nghiệp đặc trưng. Thời gian tới, xã tiếp tục huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực từ Chương trình MTTQ và các nguồn lực khác để ưu tiên đầu tư hạ tầng thiết yếu, phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị, xây dựng các mô hình kinh tế phù hợp với điều kiện vùng cao, gắn với bảo vệ môi trường và giữ gìn bản sắc văn hóa các dân tộc.

Có thể khẳng định, các Chương trình MTTQ đã và đang tạo động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại các xã vùng cao phía Bắc tỉnh Thái Nguyên. Không chỉ đầu tư hạ tầng, hỗ trợ phát triển sản xuất và cải thiện đời sống người dân, các chương trình còn góp phần khơi dậy nội lực, thay đổi tư duy phát triển và tạo nền tảng để các địa phương khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế.

Với sự quan tâm của Trung ương, của tỉnh cùng quyết tâm của cấp ủy, chính quyền và Nhân dân, vùng cao phía Bắc sẽ tiếp tục có thêm điều kiện phát triển nhanh, bền vững, từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng.