Tiết kiệm điện - 'chìa khóa' giảm áp lực nguồn cung

Nhân viên Công ty Điện lực Đồng Nai kiểm tra hệ thống điện tại một doanh nghiệp trong Khu công nghiệp Long Đức, xã Bình An. Ảnh: Hoàng Lộc

Đây là giải pháp mang tính chiến lược trong điều kiện nguồn cung điện đang chịu áp lực lớn do nhu cầu tăng cao, thời tiết vào cao điểm mùa khô và giá nhiên liệu thế giới đầy biến động.

Nâng mục tiêu tiết kiệm lên 3%

Cuối tháng 3-2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 10/CT-TTg, yêu cầu triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp TKĐ và phát triển điện mặt trời mái nhà nhằm giảm tải cho hệ thống điện, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026 và các năm tiếp theo.

Theo đó, Chính phủ yêu cầu cả nước tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ trong năm 2026; riêng các tháng cao điểm nắng nóng (từ tháng 4 đến tháng 7) phải tiết kiệm ít nhất 10%; đồng thời đẩy mạnh các chương trình quản lý nhu cầu điện theo hướng giảm công suất phụ tải vào giờ cao điểm; khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà theo mô hình tự sản, tự tiêu thụ nhằm giảm áp lực lên hệ thống điện quốc gia.

Trước đó, tại Chỉ thị số 01/CT-TTg ban hành đầu năm 2026, Thủ tướng Chính phủ cũng yêu cầu bảo đảm cung ứng điện an toàn, liên tục, không để thiếu điện trong bất kỳ tình huống nào. Trọng tâm là tháo gỡ khó khăn, huy động mọi nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ các dự án nguồn và lưới điện; xây dựng kịch bản ứng phó với các tình huống thiếu công suất đỉnh, thời tiết cực đoan; tăng cường TKĐ.

Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên sau nhiều năm, Chính phủ nâng mục tiêu TKĐ tối thiểu của cả nước từ 2% lên 3%. Điều này cho thấy quyết tâm mạnh mẽ trong việc sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và bền vững.

Là một trong những địa phương có mức tiêu thụ điện lớn của cả nước, Đồng Nai cũng đang đối mặt với áp lực không nhỏ trong bảo đảm cung ứng điện cho sản xuất và sinh hoạt. Năm 2026, ngành điện dự báo sản lượng điện toàn tỉnh đạt hơn 20,8 tỷ kWh, tăng gần 3% so với năm 2025.

Để đáp ứng yêu cầu đó, UBND tỉnh đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo quan trọng. Trong đó có Quyết định số 99/QĐ-UBND, ngày 13-1-2026 phê duyệt phương án cung cấp điện năm 2026; Kế hoạch số 32/KH-UBND, ngày 23-1-2026 thực hiện Chương trình Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2026-2030; Kế hoạch số 138/KH-UBND, ngày 17-3-2026 triển khai chương trình sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả năm 2026...

Tại các văn bản trên, lãnh đạo tỉnh đều có chỉ đạo tăng cường thực hành TKĐ thông qua tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng, tăng cường quản lý và hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ, thiết bị hiệu suất cao, hướng tới phát triển bền vững và giảm phát thải. Cùng với TKĐ là thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà theo hướng tự sản, tự tiêu, hướng tới năm 2030 có khoảng 50% nhà ở và cơ quan công sở lắp đặt.

Đẩy nhanh hạ tầng

Trong các loại hình năng lượng thì điện lưới quốc gia vẫn đóng vai trò chủ đạo. Do đó, tiết kiệm và sử dụng hiệu quả nguồn điện này là giải pháp quan trọng để đảm bảo cho phát triển kinh tế - xã hội, giảm áp lực đầu tư.

Trong Công văn số 4858/UBND-KTN, ngày 30-3-2026 triển khai các giải pháp bảo đảm cung cấp điện trong thời gian cao điểm năm 2026 và giai đoạn 2027-2030, UBND tỉnh yêu cầu các chủ đầu tư bảo đảm tiến độ các dự án nguồn và lưới điện. Các sở, ngành rà soát, đánh giá sát thực tế quy hoạch phát triển điện lực, bảo đảm đồng bộ với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.

Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nguyễn Kim Long cho rằng: Năng lượng là hạ tầng đặc biệt quan trọng. Năm 2026, tỉnh có hàng loạt các dự án quy mô lớn hoạt động nên nhu cầu sử dụng điện là rất lớn. Trong số đó có Cảng hàng không quốc tế Long Thành, hoạt động thương mại, hàng loạt khu công nghiệp và dự án đô thị đồng loạt triển khai. Nếu không bảo đảm nguồn điện ổn định sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động, thu hút đầu tư và mục tiêu tăng trưởng của địa phương.

Chính vì vậy, lãnh đạo UBND tỉnh yêu cầu cần chuẩn bị đầy đủ các kịch bản, giải pháp để đảm bảo cung ứng điện và ứng phó với tình huống mất cân đối cung - cầu. Có 3 khu vực lãnh đạo tỉnh chỉ đạo ưu tiên hạ tầng điện sớm và nhanh là: các khu công nghiệp mới, đô thị chiến lược và điện sinh hoạt cho người dân.

Ông Trương Đình Quốc, Giám đốc Công ty Điện lực Đồng Nai chia sẻ: Về tổng thể, nguồn điện trên địa bàn Đồng Nai không thiếu. Tuy nhiên, một số dự án lưới điện, trạm biến áp còn gặp vướng mắc trong triển khai, tiềm ẩn nguy cơ quá tải cục bộ. Vì vậy, việc đẩy nhanh đầu tư các công trình điện đã được xác định là giải pháp căn cơ, lâu dài.

Song song đó, ngành điện chủ động làm việc với các khách hàng sử dụng điện lớn để xây dựng phương án điều chỉnh phụ tải, dịch chuyển thời gian sử dụng điện khỏi giờ cao điểm; triển khai các giải pháp TKĐ, điều hòa phụ tải, sẵn sàng các phương án ứng phó trong trường hợp xảy ra thiếu công suất đỉnh.

Theo chỉ đạo của UBND tỉnh, các sở, ngành, địa phương phải xác định bảo đảm cung ứng điện là nhiệm vụ chính trị quan trọng; khẩn trương hoàn tất thủ tục đầu tư, không để chậm trễ các dự án điện; phối hợp chặt chẽ với các chủ đầu tư để bảo đảm tiến độ các công trình năng lượng trọng điểm.

Cùng với đó, công tác tuyên truyền, vận động sử dụng điện tiết kiệm tiếp tục được đẩy mạnh đến từng hộ dân, doanh nghiệp. Việc sử dụng điện hiệu quả không chỉ góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện mà còn giúp tiết giảm chi phí, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Nhu cầu điện ngày càng gia tăng, sự kết hợp đồng bộ giữa phát triển hạ tầng năng lượng và thực hành TKĐ là bộ đôi giải pháp then chốt giúp bảo đảm an ninh năng lượng, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững.