Tiêu chí phân loại doanh nghiệp để thực hiện cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp

Quyết định số 40/2026/QĐ-TTg quy định Tiêu chí phân loại doanh nghiệp theo danh mục ngành, lĩnh vực và khung tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ tại doanh nghiệp làm cơ sở xây dựng kế hoạch để sắp xếp, cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp theo hướng giữ nguyên tỷ lệ vốn nhà nước đang nắm giữ tại doanh nghiệp hoặc thực hiện các hình thức cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp và quy định của pháp luật có liên quan.

Công ty nông, lâm nghiệp; doanh nghiệp trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh và doanh nghiệp kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh thực hiện sắp xếp, cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp theo quy định khác của Chính phủ hoặc Thủ tướng Chính phủ.

Quy định Tiêu chí phân loại doanh nghiệp làm cơ sở xây dựng kế hoạch để sắp xếp, cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Ảnh: Đức Thanh

Tiêu chí phân loại

Theo Quyết định số 40/2026/QĐ-TTg, Tiêu chí phân loại theo ngành, lĩnh vực đối với doanh nghiệp nhà nước và khung tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ tại doanh nghiệp để thực hiện sắp xếp, cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp được quy định cụ thể như sau: (*)

Doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ 100% vốn Điều lệ hoạt động trong các ngành, lĩnh vực: cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích thiết yếu cho xã hội; độc quyền tự nhiên; khoa học và công nghệ theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng trọng điểm, quan trọng quốc gia trong lĩnh vực giao thông, thủy lợi, năng lượng, hạ tầng số quy định tại Nghị định số 366/2025/NĐ-CP; ứng dụng công nghệ cao; lĩnh vực then chốt, thiết yếu của nền kinh tế…

Doanh nghiệp thực hiện sắp xếp, cơ cấu lại vốn nhà nước nắm giữ từ 65% vốn điều lệ trở lên, hoạt động trong các ngành, lĩnh vực: quản lý, khai thác cảng hàng không, sân bay, vận chuyển hàng không; quản lý khai thác bến cảng tại cảng biển đặc biệt; khai thác khoáng sản quy mô lớn; sản xuất phim hoạt hình do Nhà nước đặt hàng hoặc tài trợ; tài chính, ngân hàng; cơ khí chế tạo; doanh nghiệp bảo đảm nhu cầu thiết yếu cho phát triển sản xuất và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào dân tộc ở miền núi, vùng sâu, vùng xa, khai thác sản xuất, cung cấp nước sạch và thoát nước đô thị, nông thôn…

Doanh nghiệp thực hiện sắp xếp, cơ cấu lại vốn, nhà nước nắm giữ trên 50% đến dưới 65% vốn điều lệ, hoạt động trong các ngành, lĩnh vực: đầu mối nhập khẩu xăng dầu chiếm thị phần từ 30% trở lên, có vai trò bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, bình ổn thị trường; cung cấp dịch vụ viễn thông có tầm quan trọng đặc biệt đối với hạ tầng viễn thông quốc gia, ảnh hưởng trực tiếp đến phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng an ninh; tìm kiếm, thăm dò, đánh giá trữ lượng các loại khoáng sản (trừ dầu khí).

Quyết định số 40/2026/QĐ-TTg cũng nêu rõ, đối với các doanh nghiệp hoạt động trong ngành, lĩnh vực không thuộc Tiêu chí phân loại nêu trên, thì sử dụng một trong các tiêu chí sau để thực hiện sắp xếp, cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp: (**)

- Sản xuất xi măng chiếm thị phần từ 30% trở lên, trong đó có khai thác các mỏ nguyên liệu thuộc địa bàn trọng yếu về an ninh quốc phòng;

- Các doanh nghiệp sản xuất, cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích có tỷ trọng doanh thu từ hoạt động công ích trên tổng doanh thu của doanh nghiệp 3 năm liên tiếp liền kề trước thời điểm thực hiện cơ cấu lại đạt từ 50% trở lên;

- Các doanh nghiệp có giá trị văn hóa; giá trị lịch sử, giá trị kiến trúc; giá trị thương hiệu quốc gia; có vai trò quan trọng đối với quốc phòng, an ninh; thực hiện nhiệm vụ chính trị hoặc phát triển kinh tế xã hội của ngành, địa phương trong từng thời kỳ;

- Các doanh nghiệp thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải; chiếu sáng công cộng; trồng cây, chăm sóc và duy trì.

Sắp xếp, cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp theo Tiêu chí phân loại

Theo Quyết định, tiêu chí phân loại làm căn cứ để phê duyệt kế hoạch và thực hiện sắp xếp, cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp theo quy định tại Nghị định số 57/2026/NĐ-CP ngày 12/2/2026 của Chính phủ về cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp (Nghị định 57), văn bản sửa đổi, bổ sung, thay thế (nếu có) và quy định:

- Tiếp tục giữ nguyên tỷ lệ vốn nhà nước đang nắm giữ tại doanh nghiệp;

- Thực hiện các hình thức cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp theo quy định tại Nghị định 57 hoặc các hình thức khác làm thay đổi tỷ lệ sở hữu cổ phần hoặc phần vốn góp của Nhà nước tại doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về doanh nghiệp, pháp luật về chứng khoán.

Việc sắp xếp, cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp bảo đảm tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ tại doanh nghiệp thuộc khung tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ tại doanh nghiệp như sau:

Đối với doanh nghiệp quy định tại (*), khung tỷ lệ nhà nước nắm giữ vốn tại doanh nghiệp thực hiện theo quy định tại Phụ lục kèm theo Quyết định này.

Đối với doanh nghiệp không thuộc quy định tại (*) và thuộc tiêu chí quy định tại (**):

- Doanh nghiệp do Nhà nước đang nắm giữ trên 50% vốn điều lệ, tỷ lệ vốn nhà nước nắm giữ tại doanh nghiệp bảo đảm trong khung tỷ lệ nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ;

- Doanh nghiệp do Nhà nước đang nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở xuống thực hiện theo hướng chuyển giao quyền đại diện chủ sở hữu phần vốn nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp cho doanh nghiệp có chức năng đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước, doanh nghiệp nhà nước cùng ngành nghề theo quy định tại Nghị định 57 để quản lý, đầu tư phát triển, thực hiện tái cơ cấu, bổ sung vốn hoặc thoái vốn theo quy định, bảo đảm hiệu quả.

- Doanh nghiệp có ngành, lĩnh vực không thuộc Tiêu chí phân loại quy định trên thì thực hiện các hình thức sắp xếp, cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp theo hướng Nhà nước không tiếp tục nắm giữ vốn tại doanh nghiệp (trừ trường hợp thực hiện theo pháp luật chuyên ngành).