Tiêu dùng xanh thúc đẩy sản xuất bền vững

Nhiều nhà bán lẻ đã sử dụng túi thân thiện môi trường. Ảnh: T.Thương

Theo số liệu thống kê của Bộ Công thương, 54% người tiêu dùng Việt Nam sẵn sàng chi thêm tối đa 10% cho các sản phẩm thân thiện với môi trường, cao hơn mức trung bình 50% của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Điều này cho thấy sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức của người tiêu dùng về tầm quan trọng của sản phẩm xanh, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang diễn ra ngày càng nghiêm trọng.

Hiện xu hướng tiêu dùng xanh cũng đang tạo ra những thay đổi rõ nét trong lĩnh vực bán lẻ. Bà Nguyễn Thị Thu Hằng - Giám đốc siêu thị GO! Thăng Long chia sẻ, để đáp ứng xu hướng này, từ tháng 4/2026, toàn bộ hệ thống bán lẻ thực phẩm của Central Retail Việt Nam đã chuyển sang sử dụng 100% túi phân hủy sinh học tại quầy thu ngân và quầy cân thực phẩm.

Đồng thời, DN áp dụng chính sách bán túi sinh học có thu phí nhằm thay đổi thói quen sử dụng túi nilon của khách hàng, bố trí khu vực thùng carton miễn phí để hỗ trợ đóng gói hàng hóa. Theo thống kê của DN, lượng túi nilon tiêu thụ đã giảm hơn 40% mỗi tháng, từ khoảng 5 tấn/tháng xuống còn 3 tấn/tháng.

Trong khi đó, theo bà Lê Thị Hoài Thương, Giám đốc Đối ngoại Công ty TNHH Nestlé Việt Nam, thị trường đang chuyển từ giai đoạn “khuyến khích xanh” sang “yêu cầu xanh”. Do vậy, lợi thế cạnh tranh ngày càng thuộc về những DN có khả năng minh bạch nguồn gốc, giảm phát thải và đáp ứng các tiêu chuẩn của cả thị trường trong nước lẫn xuất khẩu.

Đại diện MM Mega Market thông tin, DN này đang đẩy mạnh xanh hóa hạ tầng thông qua điện mặt trời áp mái, công trình xanh EDGE, tối ưu logistics, loại bỏ túi nilon dùng một lần và giảm lãng phí thực phẩm, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0.

Bên cạnh đó, DN cũng đang khẩn trương xây dựng hệ sinh thái số thông qua các nền tảng MCard, MM Pro, MM Mall và giải pháp “Chat-to-Buy” tích hợp trí tuệ nhân tạo nhằm tối ưu vận hành và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Đồng thời, nền tảng Digital Farming kết nối hơn 10.000 hộ nông dân, giúp khoảng 90% sản lượng đạt tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và toàn bộ sản phẩm được gắn mã QR để truy xuất nguồn gốc.

Tương tự, đại diện Công ty Cổ phần Acecook Việt Nam cho biết, DN đang triển khai đồng bộ hệ thống điện mặt trời tại các nhà máy, thay thế dần lò hơi đốt than bằng lò hơi sinh khối và sử dụng khí dầu hóa lỏng nhằm giảm phát thải khí nhà kính. Riêng hệ thống điện mặt trời tại văn phòng Tổng công ty và nhà máy tại TPHCM tạo ra khoảng 900 MWh điện mỗi năm, trong khi nhà máy tại Vĩnh Long dự kiến đạt gần 6.900 MWh/năm, góp phần cắt giảm gần 5.000 tấn CO₂.

Song song với đó, Acecook tiếp tục chuyển đổi bao bì theo hướng thân thiện với môi trường, thay thế hơn 90% vật liệu nhựa bằng giấy đối với các dòng mì ly, mì tô, góp phần giảm hơn 6.830 tấn nhựa ra môi trường và thúc đẩy mô hình sản xuất tuần hoàn.

Tuy nhiên, giới chuyên gia kinh tế đánh giá, mặc dù có nhiều cơ hội, nhưng việc chuyển đổi sang sản xuất xanh cũng đối mặt với không ít thách thức. Chi phí đầu tư ban đầu cho sản xuất xanh thường cao hơn từ 20-40% so với sản phẩm thông thường, trong khi không phải tất cả người tiêu dùng đều sẵn sàng trả thêm cho sản phẩm bền vững. Trong khi đó, để thúc đẩy tiêu dùng xanh trở thành chuẩn mực lâu dài, cần có sự chung tay từ cả DN, Chính phủ và người tiêu dùng. DN cần đổi mới công nghệ và chiến lược sản xuất, trong khi Chính phủ cần ban hành các chính sách hỗ trợ đồng bộ để tạo điều kiện cho sự phát triển của thị trường xanh.

Nêu quan điểm về vấn đề này, TS Tô Văn Trường, nguyên Viện trưởng Viện Quy hoạch thủy lợi miền Nam cho rằng, cần phát triển các công cụ tài chính xanh, tín dụng xanh, ưu đãi thuế, hỗ trợ lãi suất để giảm chi phí chuyển đổi cho DN.