Tiêu hủy thuốc lá điện tử vi phạm để bảo vệ sức khỏe cộng đồng

Việc các nhà cung cấp thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng tìm mọi cách tiếp cận người dân, nhất là người trẻ, đang trở thành thách thức lớn đối với công tác chăm sóc sức khỏe cộng đồng tại Việt Nam.

Với thiết kế bắt mắt và hương vị đa dạng, những sản phẩm này dễ dàng len lỏi vào học đường, giảng đường và các tụ điểm công cộng, đẩy một bộ phận không nhỏ giới trẻ vào nguy cơ lệ thuộc chất nicotine.

Trước thực trạng báo động đó, việc ban hành Nghị định số 90/2026/NĐ-CP ngày 30/3/2026 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế (có hiệu lực từ ngày 15/5/2026) là một lá chắn pháp lý kịp thời, đáp ứng sự mong mỏi của toàn xã hội về một chế tài đủ sức răn đe để quản lý loại hình sản phẩm độc hại này.

Điểm nhấn mang tính quyết định tại Điều 26 của Nghị định mới chính là việc nâng cao khung xử phạt và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả một cách triệt để.

Theo đó, bất kỳ cá nhân nào có hành vi sử dụng thuốc lá điện tử hoặc thuốc lá nung nóng sẽ phải đối mặt với mức phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng.

Ý thức được rằng hình phạt tài chính chưa đủ để ngăn chặn nguồn cung lậu, các nhà làm luật đã bổ sung quy định buộc tiêu hủy hoàn toàn tang vật vi phạm tại khoản 3 Điều 26 nhằm xóa sổ vĩnh viễn các sản phẩm này ngay sau khi phát hiện vi phạm.

Biện pháp buộc tiêu hủy mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc trong việc bảo vệ an toàn sức khỏe cộng đồng. Việc tiêu hủy ngay lập tức xóa sổ hoàn toàn giá trị sử dụng và giá trị kinh tế của món hàng vi phạm, dẫn đến hàng không còn nguy cơ thẩm lậu lại thị trường.

Qua đây có thể khẳng định, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng không có quyền tồn tại và lưu thông dưới bất kỳ hình thức nào trong đời sống xã hội.

Không dừng ở việc xử lý người trực tiếp sử dụng, Nghị định số 90/2026/NĐ-CP còn tạo ra một gọng kìm thứ hai nhắm thẳng vào các không gian dung túng cho hành vi này.

Cụ thể, khoản 2 Điều 26 quy định mức phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với hành vi chứa chấp người khác sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý của mình. Quy định này trực tiếp ràng buộc trách nhiệm của chủ các cơ sở kinh doanh dịch vụ như quán cà phê, nhà hàng, quán bar, vũ trường, buộc họ phải chủ động giữ gìn không gian công cộng lành mạnh, tránh vì lợi nhuận mà để khói thuốc độc hại ảnh hưởng đến những người xung quanh.

Để đảm bảo tính nhân văn và phù hợp với thực tiễn đời sống, nghị định cũng đưa ra điều khoản loại trừ trách nhiệm hợp lý giữa các thành viên ruột thịt. Hình phạt chứa chấp sẽ không áp dụng trong trường hợp người chứa chấp và người vi phạm có mối quan hệ thân tộc gần gũi trong gia đình, bao gồm vợ chồng, cha mẹ, con cái, ông bà, cháu chắt hoặc anh chị em ruột. Sự phân định này giúp lực lượng chức năng tập trung mũi nhọn xử lý vào các tổ chức, cá nhân kinh doanh thương mại cố tình buông lỏng quản lý để trục lợi.

Ngày 30/9, Đội Quản lý thị trường số 5 trực thuộc Cục Quản lý thị trường tỉnh Quảng Ninh phối hợp lực lượng chức năng phát hiện và xử lý 4 vụ kinh doanh thuốc lá điện tử và tinh dầu để hút thuốc lá điện tử với số lượng khá lớn.

Ngoài xử phạt vi phạm hành chính, lực lượng Quản lý thị trường tỉnh Quảng Ninh tiến hành tiêu hủy gần 700 sản phẩm là máy hút thuốc lá điện tử và tinh dầu để hút thuốc lá điện tử theo quy định.

Ngày 13/9/2024, Đội Quản lý thị trường số 3, Cục Quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh phối hợp với Phòng Cảnh sát kinh tế (PC03), Công an tỉnh Bắc Ninh tiến hành kiểm tra đột xuất đối với Cơ sở kinh doanh H.V.M. Kết quả kiểm tra phát hiện cơ sở kinh doanh H.V.M đang kinh doanh 34.000 chiếc thiết bị thuốc lá điện tử dùng 1 lần, trị giá 1.827.000.000 đồng. Cục Quản lý thị trường Bắc Ninh buộc tiêu hủy toàn bộ số hàng hóa vi phạm gồm 34.000 chiếc thiết bị thuốc lá điện tử dùng 1 lần.

Ngày 11/5/2024, Đội Quản lý thị trường số 1, Cục Quản lý thị trường tỉnh Lào Cai phối hợp với Đội Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế và chức vụ, Đội Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an thành phố Lào Cai đã phát hiện, tạm giữ lô hàng gồm trên 500 sản phẩm thuốc lá điện tử, tinh dầu và phụ kiện. Tổng trị giá lô hàng ước tính khoảng 128 triệu đồng.

Lực lượng chức năng tỉnh Lào Cai đã tiến hành tiêu hủy lô hàng hóa gồm 555 sản phẩm thiết bị đốt tinh dầu (thuốc lá điện tử), tinh dầu và phụ kiện.