Tiểu thương chợ truyền thống Hà Nội lên sàn, có mã định danh, được Thành phố bảo trợ

Lâu nay, rào cản lớn nhất khiến tiểu thương chợ truyền thống và các hộ sản xuất nhỏ ngần ngại bước chân lên môi trường mạng là sự thiếu hụt kỹ năng vận hành, nỗi lo chi phí và đặc biệt là bài toán niềm tin của khách hàng. Ở chiều ngược lại, người tiêu dùng cũng thường e dè hàng giả, hàng kém chất lượng khi mua sắm trực tuyến từ các đơn vị kinh doanh nhỏ lẻ.

Nhằm tháo gỡ điểm nghẽn này, UBND thành phố Hà Nội vừa có Kế hoạch triển khai Đề án "Thí điểm mô hình tiêu dùng số và bảo trợ thương mại điện tử giai đoạn 2026 - 2028". Đề án hướng thẳng vào nhóm đối tượng cơ sở như tiểu thương chợ truyền thống, hộ kinh doanh, hợp tác xã, chủ thể OCOP và làng nghề trên địa bàn Thủ đô.

Tại các điểm chợ thí điểm, mỗi quầy hàng sẽ được trang bị hệ thống mã QR kép: vừa phục vụ thanh toán không dùng tiền mặt, vừa là cổng để người mua tra cứu thông tin quầy và gửi phản ánh khi phát sinh sự cố. Không chỉ dừng lại ở tấm biển tên, các sản phẩm đạt chuẩn sẽ được gắn mã định danh điện tử, giúp khách hàng chỉ cần quét mã là có thể kiểm tra xuất xứ rõ ràng.

Thay vì bỏ ngân sách xây dựng một sàn thương mại điện tử (TMĐT) riêng khó cạnh tranh, Hà Nội chọn cách tiếp cận thực tế là tạo lập một "lớp bảo trợ số", cấp mã định danh truy xuất cho sản phẩm và hỗ trợ tiểu thương chợ truyền thống, cơ sở làng nghề tham gia môi trường số an toàn, minh bạch.

Theo đó, Thành phố khẳng định không xây dựng nền tảng TMĐT mới của Nhà nước, tránh lãng phí ngân sách và trùng lặp với các sàn hiện có. Thay vào đó, Hà Nội xây dựng một lớp điều phối, tiêu chí đánh giá và cơ chế bảo trợ niềm tin. Cụ thể:

Người bán rõ danh tính:Tiểu thương được chuẩn hóa hồ sơ, công khai thông tin bắt buộc theo quy định pháp luật.

Sản phẩm rõ nguồn gốc:Phấn đấu 80% sản phẩm tham gia mô hình có truy xuất điện tử hoặc mã định danh phù hợp.

Giao dịch có chứng từ:Khuyến khích thanh toán số, lưu trữ hóa đơn, chứng từ điện tử để bảo vệ cả người mua lẫn người bán.

Phản ánh có đầu mối:Mọi kiến nghị của người tiêu dùng về hàng giả, giao dịch sai lệch, đổi trả/hoàn tiền đều được cấp một mã hồ sơ thống nhất để theo dõi giải quyết.

Đặc biệt, Thành phố cũng phân định ranh giới pháp lý rất chặt chẽ là sự tham gia của các gian hàng chỉ xác nhận "đáp ứng tiêu chí mô hình tại thời điểm đánh giá", không mang tính chất bảo lãnh thương mại, không thay thế giấy phép chuyên ngành nhằm bảo đảm tính khách quan và phòng ngừa các hành vi trục lợi danh nghĩa nhà nước.

Để hỗ trợ người dân thích ứng, Thành phố sẽ tổ chức 20 lớp tập huấn theo hình thức "cầm tay chỉ việc": từ cách chụp ảnh, đăng tải sản phẩm, đóng gói logistics, kỹ năng livestream bán hàng đúng quy định cho đến quy trình xử lý đổi trả và chăm sóc khách hàng.

Bên cạnh đó, bài toán giám sát được công nghệ hóa mạnh mẽ gồm: Hệ thống Dashboard điều hành giám sát dòng chảy dữ liệu từ cấp quận/huyện, cụm chợ đến từng nhóm sản phẩm theo thời gian thực;

Ứng dụng AI có kiểm soát tự động rà quét từ khóa rủi ro, phân loại phản ánh của người mua (hàng giả, quảng cáo sai sự thật, gian lận thanh toán...), gom nhóm các vụ việc lặp lại để chuyển đến đúng cơ quan chức năng xử lý.

Đặt mục tiêu tối thiểu 90% (phấn đấu 100%) phản ánh của người dân được phân loại và xử lý đúng hạn.

Theo đó, Đề án được triển khai qua 4 giai đoạn nối tiếp: 

Giai đoạn chuẩn bị (Quý IV/2026 – Quý I/2027): Thành lập tổ điều phối, ban hành bộ tiêu chí lựa chọn, hoàn thiện quy trình kỹ thuật.

Vận hành thử nghiệm (Quý I – Quý II/2027): Triển khai tại tối thiểu 5 điểm chợ/cụm hộ kinh doanh đầu tiên, mở cổng tiếp nhận phản ánh.

Mở rộng và giám sát (Quý III – Quý IV/2027): Đánh giá hiệu quả đợt 1, nhân rộng địa bàn và siết chặt kiểm tra, cảnh báo rủi ro gian lận thương mại.

Chuẩn hóa toàn diện (Năm 2028): Đạt tối thiểu 10 chợ/cụm điểm bán thí điểm, kết nối 500 chủ thể và 1.000 sản phẩm minh bạch nguồn gốc; hoàn thiện mô hình để tích hợp vào chiến lược chuyển đổi số dài hạn của Thủ đô.