Tìm giải pháp xử lý, tận dụng bùn nạo vét: Hàng triệu mét khối bùn 'níu chân' dự án trọng điểm

Hạng mục nạo vét bùn... nằm chờ

Ông Nguyễn Hoàng Anh Dũng, Phó Giám đốc Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TPHCM, thông tin, trong giai đoạn 2026-2030, ban được TPHCM giao làm chủ đầu tư 55 dự án thuộc lĩnh vực hạ tầng kỹ thuật, môi trường và thủy lợi, với tổng khối lượng bùn, đất phát sinh từ hoạt động thi công, nạo vét khoảng 17,2 triệu m3 (khoảng 8,8 triệu m3 đất đào và 8,4 triệu m3 bùn nạo vét).

Trong đó, có 4 dự án trọng điểm đang được khẩn trương thi công, gồm: Dự án xây dựng hạ tầng và cải tạo môi trường kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên (3,3 triệu m3 bùn nạo vét); Dự án nạo vét trục thoát nước rạch Xóm Củi (272.000m3); Dự án nạo vét, xây dựng hạ tầng, cải tạo môi trường bờ Bắc kênh Đôi trên địa bàn quận 8 trước đây (98.000m3) và Dự án nạo vét, cải tạo môi trường, xây dựng hạ tầng rạch Xuyên Tâm, từ kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè đến sông Vàm Thuật (gần 502.000m3). Công tác nạo vét bùn tại 4 dự án này hiện chưa được tiến hành, có thể ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành dự án.

Theo ghi nhận của phóng viên Báo SGGP, những ngày giữa tháng 8-2026, tại Dự án xây dựng hạ tầng và cải tạo môi trường kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên, nhiều đoạn đã hình thành bờ kè sạch đẹp, có nơi đã dựng hàng rào. Tuy nhiên, dưới lòng kênh, khi thủy triều xuống vẫn thấy rất rõ những lớp bùn chưa được nạo vét, ùn ứ thành từng mảng dày đặc. Tại công trường Dự án nạo vét, xây dựng hạ tầng, cải tạo môi trường bờ Bắc kênh Đôi, công nhân hối hả đóng cọc bê tông, xà bần cùng các loại rác thải được tập kết bên bờ.

Dự án cải tạo bờ Bắc kênh Đôi (TPHCM) bị ảnh hưởng tiến độ do chưa tìm được nơi tiếp nhận đất, bùn và xà bần phát sinh từ việc nạo vét và giải phóng mặt bằng (ẢNH: KIÊN CƯỜNG)

Ông Phan Sỹ Tú, Phó Giám đốc Công ty Thủy lợi Hà Nội, một trong những nhà thầu chính của dự án, cho biết, công ty chưa thể triển khai hạng mục nạo vét bùn do khó khăn về bãi đổ, tiếp nhận. Trong lúc chờ các bên liên quan tìm phương án xử lý bùn thải, nhà thầu này ưu tiên thi công những hạng mục khác để không ảnh hưởng tiến độ chung.

Có chỗ tiếp nhận, lại lo chi phí

Nhằm tháo gỡ khó khăn trong việc tìm bãi tiếp nhận bùn thải, ngày 26-8, UBND TPHCM đã ban hành Quyết định về việc công bố danh mục khu vực, địa điểm tiếp nhận chất nạo vét, nhận chìm chất nạo vét trên địa bàn thành phố. Danh mục gồm 7 địa điểm trên bờ và 1 địa điểm ngoài khơi Vũng Tàu.

Trao đổi với PV Báo SGGP, ông Nguyễn Hồng Nguyên, Phó Giám đốc Sở NN-MT TPHCM, nêu rõ, những địa điểm này chủ yếu tiếp nhận chất nạo vét vùng nước cảng biển và vùng nước đường thủy nội địa. Bùn nạo vét kênh rạch cũng có thể được tiếp nhận, nếu phân loại phù hợp.

Tuy nhiên, đại diện nhà thầu của một dự án chỉnh trang kênh rạch tại TPHCM cho rằng, hầu hết địa điểm tiếp nhận chất nạo vét trong danh mục đều cách xa vị trí dự án nên việc vận chuyển khối lượng lớn bùn thải có thể làm tăng chi phí. Cụ thể, trong 7 địa điểm tiếp nhận trên bờ, có tới 6 điểm nằm trên địa bàn tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây, điểm còn lại nằm ở khu vực tỉnh Bình Dương trước đây.

Trước đó, UBND TPHCM đã giao Sở NN-MT chủ trì tìm kiếm vị trí tiếp nhận bùn thải phù hợp. Việc tiếp nhận chỉ được thực hiện khi có sự đồng thuận của các phường, xã. Theo ông Bùi Hòa An, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TPHCM, các cơ quan chức năng từng lên kế hoạch xây dựng 2 bãi tiếp nhận bùn thải tại khu vực huyện Củ Chi và huyện Nhà Bè trước đây, mỗi bãi khoảng 50ha. Tuy nhiên, kế hoạch này không thể triển khai do gặp trở ngại về quỹ đất và tâm lý e ngại của địa phương. Tính đến nay, không chỉ những dự án nạo vét kênh mà hoạt động nạo vét, khơi thông luồng đường thủy cũng khó tìm được nơi tiếp nhận bùn thải.

Ông Nguyễn Hoàng Anh Dũng thông tin thêm, Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TPHCM thường xuyên gửi thông tin về khối lượng bùn nạo vét cần xử lý đến các phường, xã, song không dễ tìm nơi tiếp nhận. Một số trường học, cá nhân có nhu cầu tiếp nhận bùn thải để san lấp mặt bằng nhưng khối lượng không đáng kể.

Tại khu vực quận Bình Tân trước đây, từng có khu dân cư cần bùn san lấp và có khả năng tiếp nhận, nhưng sau khi đổi chủ đầu tư, phương án ban đầu không được đồng ý. Phương án đưa bùn nạo vét về khu vực dự án Công viên Văn hóa Gò Vấp cũng chưa thực hiện được, khi dự án này chưa thể triển khai do vướng kế hoạch đầu tư.