Tìm hài cốt liệt sĩ dưới lòng đất tại Công viên Lê Thị Riêng (TPHCM): Tổ quốc gọi tên các anh - Bài cuối: Nối lại lời hẹn gần sáu thập kỷ

Bàn thờ và di ảnh, di vật về liệt sĩ Huỳnh Văn Quên tại gia đình ở xã Vàm Cỏ, tỉnh Tây Ninh. Ảnh: T.Luân

Hành trình tìm danh tính liệt sĩ

Giữa trưa tháng 7, trong căn nhà nhỏ ở ấp Bình Lợi, xã Vàm Cỏ (tỉnh Tây Ninh), ông Huỳnh Văn Nhỏ (58 tuổi) vẫn nhớ như in khoảnh khắc nhìn thấy cái tên Huỳnh Văn Quên trong danh sách hài cốt được tìm thấy tại Công viên Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, TPHCM). “Hôm đó, tôi đang dự đám giỗ. Khi lướt điện thoại và đọc thông tin lực lượng chức năng tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, thấy tên của anh trai mình, tôi muốn rớt nước mắt vì cảm xúc quá” - ông Nhỏ nhớ lại. Ngay sau đó, các anh em trong gia đình ông Nhỏ phối hợp với chính quyền xã Vàm Cỏ để cung cấp thông tin, mong muốn sớm xác minh được người thân sau 58 năm chưa tìm được hài cốt.

Cũng trong thời gian này, đoàn công tác Ban Chỉ đạo 515 TPHCM do Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung - Chính ủy Bộ Tư lệnh TPHCM dẫn đầu cũng đã đến thăm gia đình ông Nhỏ và thu thập thông tin, đối chiếu hồ sơ liên quan. Thông tin ban đầu cho thấy, trong quá trình quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng, lực lượng chức năng phát hiện một mẩu giấy còn lưu nhiều nội dung quan trọng, trong đó có tên “Đồng chí Huỳnh Văn Quên”, cùng thông tin về Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam và phiên hiệu đơn vị 962. Qua giải mã phiên hiệu đơn vị và đối chiếu hồ sơ lưu trữ, cơ quan chức năng bước đầu xác định đây là chiến sĩ Giải phóng quân Huỳnh Văn Quên, giữ chức Tiểu đội phó, thuộc đơn vị của Long An, từng chiến đấu tại khu vực cầu Chữ Y trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968.

Tuy nhiên, giữa các hồ sơ vẫn có một số điểm cần tiếp tục làm rõ. Giấy báo tử do Quân khu 9 cấp ghi tên liệt sĩ là Huỳnh Văn Quyên, hy sinh ngày 2/3/1968. Trong khi đó, bằng “Tổ quốc ghi công” gia đình lưu giữ từ năm 2013 lại ghi tên Huỳnh Văn Quên, trùng khớp với tên trên di vật tìm thấy cùng hài cốt. Đến nay, các thành viên gia đình ông Huỳnh Văn Nhỏ đã được Công an xã Vàm Cỏ đưa đi lấy mẫu sinh phẩm xét nghiệm ADN để đối chiếu với ADN lấy từ hài cốt vừa được quy tập. Giữa lúc chờ đợi kết quả, gia đình ông Mười, ông Nhỏ thuê xe từ xã Vàm Cỏ đến Công viên Lê Thị Riêng để thắp hương cho liệt sĩ Huỳnh Văn Quên vì không khỏi thấp thỏm. Chuyến đi không chỉ để thắp hương tưởng nhớ người thân đã mất, mà còn là mong muốn được nhìn thấy nơi người anh, người thân đã nằm lại suốt mấy chục năm qua.

Ông Huỳnh Văn Nhỏ (58 tuổi) là em trai của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên xúc động chia sẻ mong muốn sớm có kết quả ADN để đón liệt sĩ trở về an táng tại quê nhà. Ảnh: A.Tú

Ngoài hài cốt liệt sĩ Huỳnh Văn Quên đang trong quá trình xác định ADN với các thành viên gia đình, tính đến ngày 11/7, lực lượng tìm kiếm quy tập hài cốt liệt sĩ của Bộ Tư lệnh TPHCM tại Công viên Lê Thị Riêng đã quy tập được 49 hài cốt và nhiều di vật quan trọng để phục vụ quá trình xác minh danh tính và quy tập, đưa các anh trở về an táng tại quê hương.

Chờ ngày trở về Đất Mẹ

Liệt sĩ Huỳnh Văn Quên được xác định liên quan đến Đại đội 2, Tiểu đoàn 1 Long An, nay là Tiểu đoàn Bộ binh 1, Trung đoàn Bộ binh 738, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Tây Ninh. Đây là đơn vị có truyền thống chiến đấu đặc biệt trong kháng chiến chống Mỹ, từng ba lần được tuyên dương danh hiệu Đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân.

Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, Tiểu đoàn 1 Long An là lực lượng nòng cốt của Phân khu 3, đảm nhiệm tiến công vào các mục tiêu quan trọng phía Nam Sài Gòn. Riêng đợt 1 Tết Mậu Thân, đơn vị vượt sông Cần Giuộc, tiến vào khu vực giáp ranh quận 7, quận 8 và Bình Chánh (cũ), đánh nhiều trận với lực lượng đối phương. Đến đợt 2, Tiểu đoàn 1 tiếp tục tiến công vào nội đô Sài Gòn. Đơn vị được giao nhiệm vụ chiến đấu tại mặt trận cầu Chữ Y, là một trong những trận đánh ác liệt nhất vào thời điểm đó. Trong nhiều ngày chiến đấu, cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 1 kiên cường giữ trận địa giữa bom đạn dữ dội. Đại đội 2, nơi liệt sĩ Huỳnh Văn Quên chiến đấu, là một trong những lực lượng chịu tổn thất nặng nề. Sau trận chiến, nhiều chiến sĩ hy sinh, thi thể được chôn chung trong các hố bom tập thể. Suốt nhiều thập niên, thân nhân những người lính ấy vẫn đau đáu mong tìm được hài cốt.

Bà Nguyễn Thị Lệ (79 tuổi) từng là người yêu của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên khi còn trẻ. Những năm 1965 - 1966, bà Lệ phụ trách tiếp tế, nấu ăn, giặt giũ cho bộ đội đóng quân tại địa phương. Từ những lần vá áo lính, tình cảm giữa bà và người lính trẻ Huỳnh Văn Quên dần nảy nở. Ngày chia tay ra chiến trường, ông Quên hẹn ước khi hoàn thành nhiệm vụ sẽ trở về cưới bà Lệ. Những lá thư tay từng là kỷ vật của tình yêu thời chiến, nhưng theo năm tháng đã thất lạc. Chỉ còn lại lời hẹn ước mà bà Lệ giữ gìn suốt cuộc đời. Khi nhận giấy báo tử của liệt sĩ Quên, bà Lệ từng đau đớn tưởng như không thể vượt qua. Nhưng sau đó, bà vẫn không đi bước nữa.

Bà Nguyễn Thị Lệ năm nay đã 79 tuổi, người yêu của liệt sĩ Huỳnh Văn Quên nghẹn ngào nhắc đến kỷ niệm còn như in sau 58 năm.

“Sống chết cũng một người thôi, dẫu biết vậy sẽ thiệt thòi nhưng tôi không có cảm tình với ai khác” - bà Lệ nghẹn ngào.

Dù kết quả ADN vẫn đang được chờ đợi, nhưng với gia đình, đồng đội và người phụ nữ đã giữ trọn lời thề năm xưa, hành trình tìm kiếm “anh Hai” Huỳnh Văn Quên đã mở ra niềm hy vọng về một cuộc trở về sau 58 năm xa cách.

Cũng như hài cốt liệt sĩ Huỳnh Văn Quên, nhiều hài cốt liệt sĩ vừa được khai quật, tìm được từ Công viên Lê Thị Riêng đã và đang được Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 7, Bộ Tư lệnh TPHCM phối hợp cùng Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam bảo quản, nghiên cứu để phục vụ công tác xác định danh tính liệt sĩ. Việc quy tập hài cốt liệt sĩ không chỉ góp phần làm sáng tỏ thêm những tư liệu lịch sử mà còn tiếp tục khẳng định đạo lý tri ân những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Hành trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng không chỉ là cuộc khai quật trong lòng đất, đó là hành trình trở về với ký ức, với sự tri ân dành cho những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Đây cũng là nỗ lực không mệt mỏi của Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Qua đó, khẳng định quyết tâm của các cấp, các ngành trong việc thực hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”; góp phần nối dài hành trình đưa các anh sớm trở về với Đất Mẹ và lòng dân tộc.