Tìm lời giải đưa Sâm Ngọc Linh thành thương hiệu toàn cầu

Từng bước xây dựng Đà Nẵng thành trung tâm công nghiệp dược liệu

Sáng 2/8, UBND TP. Đà Nẵng tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế: Sâm Ngọc Linh - Từ sản phẩm quốc gia tới thương hiệu toàn cầu, với sự tham dự của hơn 200 đại biểu, trong đó có 60 đại biểu là chuyên gia đến từ các tổ chức quốc tế trong lĩnh vực nghiên cứu, trồng và chế biến sâm đến từ Trung Quốc, Hàn Quốc, những quốc gia có ngành công nghiệp nhân sâm phát triển hàng đầu thế giới.

Hội thảo khoa học quốc tế: Sâm Ngọc Linh - Từ sản phẩm quốc gia tới thương hiệu toàn cầu.

Hội thảo nhằm đánh giá thực trạng, tiềm năng và chia sẻ nghiên cứu về sâm Ngọc Linh cùng các loại dược liệu. Và là diễn đàn để các quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp đề xuất giải pháp thúc đẩy chế biến sâu, hướng tới xuất khẩu và hình thành trung tâm công nghiệp dược liệu tại Đà Nẵng với sâm Ngọc Linh là cây chủ lực.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng cho biết, thành phố sở hữu sâm Ngọc Linh và khoảng hơn 800 loài dược liệu, phân bố chủ yếu tại các khu vực miền núi, là nguồn tài nguyên sinh học quý giá, góp phần phát triển kinh tế và nâng cao đời sống người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số.

TP. Đà Nẵng cũng được định hướng trở thành trung tâm công nghiệp dược liệu (theo Quyết định số 463/QĐ-TTg ngày 28/02/2025 của Thủ tướng Chính phủ).

Trên cơ sở các định hướng quan trọng này, thành phố đã chủ động tham mưu, đề xuất và ban hành nhiều chương trình, đề án, cơ chế, chính sách phù hợp nhằm bảo tồn, phát triển vùng trồng, đẩy mạnh sản xuất sâm Ngọc Linh và các loại dược liệu có tiềm năng trên địa bàn; tập trung vào bảo tồn nguồn gen, nhân giống, chế biến, phát triển sản phẩm và bảo hộ sở hữu trí tuệ.

Ông Hồ Quang Bửu, Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng phát biểu tại Hội thảo.

Dù vậy, việc phát triển sâm Ngọc Linh và dược liệu vẫn còn không ít khó khăn, như quy mô sản xuất chưa tương xứng với tiềm năng; chuỗi liên kết còn hạn chế; công nghệ chế biến sâu chưa phát triển mạnh; công tác bảo vệ tài nguyên dược liệu còn đối mặt với nhiều thách thức,…

Trước thực trạng đó, Hội thảo khoa học quốc tế "Sâm Ngọc Linh - Từ sản phẩm quốc gia tới thương hiệu toàn cầu" nhằm lắng nghe ý kiến, đề xuất từ các chuyên gia, nhà khoa học nhằm phát triển vùng nguyên liệu gắn với công nghiệp chế biến dược liệu tại Đà Nẵng, đặc biệt là sâm Ngọc Linh.

Thúc đẩy chuỗi liên kết, gia tăng giá trị thương mại cho sâm Ngọc Linh

Tại Hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học đã tập trung đánh giá toàn diện thực trạng, tiềm năng, thách thức, cơ chế chính sách và các kết quả nghiên cứu về sâm Ngọc Linh, dược liệu; trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất giải pháp phát triển vùng nguyên liệu, chế biến sâu, hướng đến xuất khẩu sâm Ngọc Linh và dược liệu; thúc đẩy liên kết Nhà nước – nhà khoa học – doanh nghiệp, kết hợp mở rộng hợp tác quốc tế, hình thành chuỗi giá trị từ nghiên cứu đến sản xuất, chế biến và thương mại hóa; các giải pháp tăng cường xúc tiến đầu tư, chuyển giao công nghệ, mở rộng thị trường, phát huy hiệu quả tiềm năng, lợi thế dược liệu của Đà Nẵng.

TS. Trần Minh Ngọc, Viện trưởng Viện Dược liệu (Bộ Y tế) cho rằng cần có những chính sách hỗ trợ chuyển giao công nghệ để thúc đẩy sản xuất và thương mại hóa các sản phẩm từ sâm Ngọc Linh.

TS. Trần Minh Ngọc, Viện trưởng Viện Dược liệu (Bộ Y tế) cho biết, mỗi năm Việt Nam cần 80.000 – 90.000 tấn dược liệu cho nhu cầu sử dụng trong nước, tới 80% trong số đó nhập khẩu từ nước ngoài.

Tuy nhiên, công tác ứng dụng khoa học công nghệ trong nghiên cứu phát triển sâm Ngọc Linh và dược liệu còn chưa cao; một số vùng canh tác theo kỹ thuật truyền thống, không có quy trình quản lý, kiểm soát; áp dụng công nghệ trong chế biến còn hạn chế; chưa xây dựng được nhiều vùng dược liệu tập trung; chưa gắn kết được các thành phần kinh tế tham gia phát triển chuỗi giá trị. Vì vậy, các sản phẩm phần nhiều vẫn mang tính tự cung tự cấp tại địa phương, thiếu sức cạnh tranh trên thị trường.

Để thúc đẩy phát triển sâm Ngọc Linh và dược liệu, TS. Trần Minh Ngọc đưa ra 5 nhóm giải pháp về chính sách, đầu tư – tài chính, khoa học – công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và hợp tác phát triển.

Trong đó, về chính sách, xây dựng cơ chế đặc thù đối với phát triển dược liệu ở địa phương; tiếp tục hoàn thiện thể chế chính sách trong chuyển giao công nghệ để mang lại hiệu quả cao hơn trong sản xuất và thương mại hóa dược liệu, các sản phẩm từ dược liệu; khuyến khích hỗ trợ liên kết vùng để hình thành vùng sản xuất hàng hóa tập trung quy mô lớn, theo dòng sản phẩm nhằm phát huy lợi thế của từng địa phương, tạo ra các sản phẩm đa dạng, đồng bộ; rà soát, đề xuất cơ chế, chính sách hỗ trợ người dân, doanh nghiệp triển khai nuôi trồng và phát triển các sản phẩm từ dược liệu, hỗ trợ xây dựng mô hình sản xuất mô hình liên kết chuỗi giá trị dược liệu.

Lễ trao các Biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Hội Sâm Ngọc Linh Đà Nẵng và Hiệp hội Sâm Geumsan (Hàn Quốc) về phát triển sâm và dược liệu.

Ở góc độ quốc tế, GS. Deok Chun Yang, chuyên gia về sâm Hàn Quốc cho rằng, kinh nghiệm từ Hàn Quốc cho thấy, sự phát triển thành công của một ngành công nghiệp cây dược liệu phụ thuộc vào việc kết nối hiệu quả các giá trị lịch sử, chứng minh khoa học, canh tác chuẩn hóa, đa dạng hóa sản phẩm, hỗ trợ quản lý và xây dựng thương hiệu quốc tế.

Đối với ngành nhân sâm Việt Nam, kinh nghiệm này cung cấp một mô hình tham chiếu quan trọng để thiết lập một nền tảng công nghiệp bền vững và có sức cạnh tranh.

“Từ thành phần sâm Ngọc Linh Việt Nam cho thấy tiềm năng mạnh mẽ cho các ứng dụng dược phẩm, thực phẩm chức năng và sản phẩm bổ sung có giá trị cao. Tuy nhiên, để hiện thực hóa tiềm năng này, cần có những nỗ lực phối hợp trong việc bảo tồn nguồn gen, chuẩn hóa canh tác, đảm bảo chất lượng, nghiên cứu dược lý, chế biến công nghiệp và phát triển thương hiệu hướng đến thị trường”, GS. Deok Chun Yang nói.