Tín dụng chính sách trở thành 'bệ đỡ' trao quyền kinh tế cho phụ nữ

Những năm qua, các cấp Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) Việt Nam đã triển khai nhiều chương trình đồng hành cùng phụ nữ phát triển kinh tế, khởi nghiệp, tiếp cận tín dụng, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và phát triển sinh kế bền vững. Hàng trăm nghìn phụ nữ được hỗ trợ khởi nghiệp; hàng nghìn hợp tác xã (HTX), tổ hợp tác do phụ nữ tham gia quản lý được hình thành và hoạt động hiệu quả; hàng triệu phụ nữ được tiếp cận nguồn vốn để phát triển sản xuất, kinh doanh, nâng cao thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Theo bà Trần Lan Phương, Phó Chủ tịch Thường trực Hội LHPN Việt Nam, trước yêu cầu phát triển mới, cách tiếp cận cần có những thay đổi mang tính căn bản. Trọng tâm không chỉ dừng lại ở việc hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế mà phải chuyển mạnh sang khơi dậy và phát huy nguồn lực phụ nữ cho phát triển đất nước. Điều đó đồng nghĩa với việc không chỉ tạo cơ hội, mà còn phải nâng cao năng lực để phụ nữ tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và những ngành kinh tế mới.

Bà Trần Lan Phương, Phó Chủ tịch Thường trực Hội LHPN Việt Nam.

Trong bối cảnh kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tri thức ngày càng trở thành động lực tăng trưởng chủ yếu, phụ nữ cần được tạo điều kiện tiếp cận bình đẳng với tri thức, công nghệ, dữ liệu, thị trường và các cơ hội phát triển. Đồng thời, cần xây dựng đội ngũ nữ doanh nhân có năng lực quản trị hiện đại, tư duy toàn cầu, khả năng cạnh tranh quốc tế và khát vọng cống hiến cho sự phát triển đất nước.

Điều đó cũng đặt ra yêu cầu mới đối với tổ chức Hội. Vai trò của Hội không chỉ là đồng hành mà phải chủ động hơn trong kết nối nguồn lực, kiến tạo cơ hội, hỗ trợ phát triển hệ sinh thái thuận lợi để phụ nữ phát huy vai trò chủ thể trong tiến trình phát triển.

Phối hợp triển khai hiệu quả tín dụng chính sách xã hội

Một trong những yếu tố quan trọng giúp phụ nữ phát triển kinh tế là khả năng tiếp cận nguồn vốn. Trong nhiều năm qua, sự phối hợp giữa Hội LHPN Việt Nam và Ngân hàng CSXH đã trở thành một mô hình hiệu quả trong việc đưa tín dụng chính sách đến với phụ nữ và người dân ở cơ sở.

Theo bà Lê Thị Đức Hạnh, Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng CSXH, Hội LHPN Việt Nam hiện là tổ chức chính trị, xã hội nhận ủy thác lớn nhất của Ngân hàng CSXH. Với mạng lưới rộng khắp, gần dân, sát dân và am hiểu nhu cầu hội viên, các cấp Hội đã trở thành cầu nối quan trọng giữa chính sách của Đảng, Nhà nước với người dân.

Từ công tác tuyên truyền chính sách, bình xét đối tượng vay vốn, quản lý tổ tiết kiệm và vay vốn đến kiểm tra, giám sát việc sử dụng vốn, vận động tiết kiệm và hỗ trợ nâng cao kỹ thuật sản xuất kinh doanh, các cấp Hội đã tham gia toàn diện vào quá trình triển khai tín dụng chính sách.

Phát huy vai trò của Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam trong phối hợp triển khai hiệu quả tín dụng chính sách xã hội trong giai đoạn mới.

Điều đáng trân trọng là sự phối hợp giữa Ngân hàng CSXH và Hội LHPN Việt Nam không chỉ dừng ở việc thực hiện một chương trình tín dụng mà đã trở thành một mô hình phối hợp hiệu quả giữa thiết chế tài chính, chính sách của Nhà nước với tổ chức chính trị, xã hội và sức mạnh tổng hợp để đưa chính sách đến với tận người dân ở ngay tuyến cơ sở.

Nguồn vốn tín dụng chính sách đã tạo điều kiện cho hàng triệu phụ nữ mạnh dạn đầu tư phát triển sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm, tăng thu nhập và cải thiện đời sống. Từ chỗ thiếu vốn, thiếu sinh kế, nhiều phụ nữ đã vươn lên thoát nghèo, làm chủ kinh tế gia đình và khẳng định vị thế trong cộng đồng.

Quan trọng hơn, tín dụng chính sách không chỉ là công cụ giảm nghèo và bảo đảm an sinh xã hội mà còn là phương thức trao quyền kinh tế cho phụ nữ, thúc đẩy bình đẳng giới và phát triển phụ nữ toàn diện.

Bước vào giai đoạn phát triển mới trong bối cảnh đất nước, bà Lê Thị Đức Hạnh đề xuất, Hội LHPN Việt Nam và Ngân hàng CSXH tiếp tục tổng hợp, tham mưu triển khai hiệu quả các cái chủ trương của Đảng, Nhà nước về nâng cao hiệu quả tín dụng, CSXH trong giai đoạn mới; huy động đủ nguồn lực cho tín dụng CSXH, tạo điều kiện để phụ nữ nghèo, phụ nữ yếu thế, phụ nữ khởi nghiệp được tiếp cận vốn thuận lợi, kịp thời.

Phụ nữ đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững của đất nước.

Đồng thời, tiếp tục đổi mới công tác tuyên truyền, nâng cao kiến thức tài chính, ý thức sử dụng vốn, trả nợ, thực hành tiết kiệm cho hội viên phụ nữ, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số để đưa chính sách đến với người dân nhanh hơn, chính xác hơn. Cùng với đó, nâng cao chất lượng hoạt động tình khác, củng cố mạng lưới tổ Việt tiến và vay vốn, tăng cường kiểm tra, giám sát bảo đảm vốn vay sử dụng đúng mục đích, phát huy hiệu quả bánh ở cơ sở.

Song song với đó, đẩy mạnh hoạt động phối hợp giữa ngân hàng và Hội, nâng cao năng lực số cho cán bộ Hội, Ban quản lý tổ tiết kiệm và vay vốn, đáp ứng yêu cầu đổi mới trong điều kiện tổ chức Bộ máy tinh gọn hơn. Đặc biệt gắn tín dụng CSXH về các chương trình hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, thương mại điện tử tạo sinh kế bền vững, giúp phụ nữ phát triển toàn diện trong thời kỳ mới.

“Thực tiễn đã khẳng định một điều rất rõ, ở đâu có tín dụng chính sách được triển khai hiệu quả, ở đó người dân được thêm những cơ hội để vươn lên. Ở đâu có sự vào cuộc trách nhiệm của tổ chức Hội, ở đó chính sách được lan mở rộng và phát huy hiệu quả thiết thực hơn. Tín dụng CSXH là chủ trương đúng đắn nhân văn của Đảng và Nhà nước, sự phối hợp giữa Ngân hàng CSXH và Hội LHPN Việt Nam, là một mô hình hiệu quả, giàu tính nhân văn và có ý nghĩa sâu sắc”, bà Hạnh nhấn mạnh.

Doanh nghiệp nữ kiến tạo tăng trưởng xanh, bền vững

Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, trong đó khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển bền vững trở thành những động lực tăng trưởng quan trọng hàng đầu.

Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là một đột phá chiến lược; cùng với Nghị quyết số 68 khẳng định kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Những chủ trương lớn đó vừa góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia vừa mở ra không gian phát triển mới cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ.

Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể Trịnh Thị Hương nhấn mạnh vai trò doanh nghiệp nữ trong ứng dụng công nghệ số thúc đẩy kinh tế xanh và phát triển kinh tế tư nhân bền vững.

Theo bà Trịnh Thị Hương, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính), phụ nữ không chỉ là người thích ứng với những thay đổi của thời đại mà hoàn toàn có thể trở thành lực lượng dẫn dắt và kiến tạo sự thay đổi. Hiện nay, doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ chiếm khoảng 25% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động. Đây là lực lượng quan trọng của khu vực kinh tế tư nhân, đóng góp vào tạo việc làm, đổi mới sáng tạo và phát triển cộng đồng.

Điều đáng ghi nhận là nhiều nữ doanh nhân không chỉ theo đuổi mục tiêu tăng trưởng kinh tế mà còn kiên trì với các giá trị phát triển bền vững. Ngày càng nhiều doanh nghiệp nữ tiên phong ứng dụng công nghệ số, thương mại điện tử, phát triển sản phẩm xanh, kinh tế tuần hoàn, nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Nhiều sản phẩm OCOP, sản phẩm thủ công truyền thống và nông sản địa phương đã được đưa lên môi trường số, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao giá trị gia tăng. Mỗi sản phẩm được số hóa không chỉ mang lại giá trị thương mại mà còn góp phần bảo tồn văn hóa, cải thiện sinh kế và quảng bá hình ảnh người phụ nữ Việt Nam trong nền kinh tế hiện đại.

Các doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ có nhiều đóng góp trong việc bảo tồn văn hóa, cải thiện sinh kế và quảng bá hình ảnh người phụ nữ Việt Nam thời đại mới.

Bà Hương dẫn chứng thực tế khi triển khai các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa cho thấy, khi được tiếp cận kiến thức, công nghệ và cơ hội phù hợp, phụ nữ có thể tạo nên những bước phát triển vượt bậc. Nhiều nữ doanh nhân từ chỗ chưa từng xây dựng website, chưa từng bán hàng trực tuyến hay ứng dụng trí tuệ nhân tạo đã nhanh chóng thích ứng, xây dựng các kênh kinh doanh số, mở rộng thị trường và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh.

Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ hiện vẫn có quy mô nhỏ và siêu nhỏ. Hạn chế về vốn, công nghệ, kỹ năng số, năng lực quản trị và khả năng tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu vẫn là những rào cản lớn.

Để tháo gỡ những nút thắt này, cần tiếp tục hoàn thiện hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp nữ theo hướng đồng bộ, lấy doanh nghiệp làm trung tâm. Trọng tâm là mở rộng khả năng tiếp cận tài chính, công nghệ, tri thức và thị trường; đẩy mạnh các chương trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; nâng cao năng lực quản trị theo tiêu chuẩn phát triển bền vững; đồng thời xây dựng các mạng lưới chuyên gia, cố vấn đồng hành cùng nữ doanh nhân.

“Đầu tư cho phụ nữ không chỉ là việc chúng ta thực hiện mục tiêu về bình đẳng giới, mà đó chính là đầu tư cho tăng trưởng, đầu tư cho đổi mới sáng tạo và đó là đầu tư cho tương lai phát triển bền vững của đất nước…”, bà Hương bộc bạch.

Từ người lao động đến “thủ lĩnh hợp tác xã”

Ở khu vực nông thôn, nơi sinh sống của phần lớn phụ nữ Việt Nam, vai trò của phụ nữ trong phát triển kinh tế ngày càng được khẳng định thông qua các mô hình HTX, tổ hợp tác và sản xuất nông nghiệp theo chuỗi giá trị.

Phó Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn Nguyễn Thị Hoàng Yến cho rằng, khi phụ nữ làm nông nghiệp công nghệ cao gắn với tăng trưởng xanh và phát triển bền vững sẽ tạo động lực thúc đẩy kinh tế tập thể khu vực nông thôn.

Bà Nguyễn Thị Hoàng Yến, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết phụ nữ không chỉ là lực lượng lao động chủ yếu trong sản xuất nông nghiệp mà còn là người tổ chức đời sống gia đình, bảo đảm an ninh lương thực, giữ gìn tri thức bản địa và góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của cộng đồng.

Trong bối cảnh nông nghiệp Việt Nam chuyển mạnh sang mô hình công nghệ cao, tăng trưởng xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu, phụ nữ ngày càng thể hiện rõ vai trò tiên phong trong phát triển kinh tế tập thể, HTX, sản xuất nông nghiệp an toàn, chế biến, thương mại điện tử và phát triển sản phẩm OCOP.

Tuy nhiên, tỷ lệ phụ nữ giữ vai trò lãnh đạo, quản lý HTX vẫn còn khiêm tốn, khoảng 25 - 30%, chưa tương xứng với vai trò và đóng góp thực tế của phụ nữ trong sản xuất nông nghiệp.

Phụ nữ dân tộc Tày, Mông, Dao, Thái... tận dụng nghề thủ công làm sản phẩm lưu niệm hoặc hướng dẫn du khách trải nghiệm...

Các nghề thủ công như: Dệt thổ cẩm, đan lát, làm nón, thêu thùa... là giải pháp sinh kế bền vững giúp phụ nữ dân tộc thiểu số thoát nghèo.

Thực tiễn cho thấy, nhiều HTX do phụ nữ điều hành đã chứng minh hiệu quả trong kết nối cộng đồng, phát triển sản phẩm đặc trưng địa phương, xây dựng thương hiệu và bảo vệ môi trường. Những mô hình như: HTX Dệt lanh Lùng Tám ở Hà Giang, hay HTX Quyết Tiến phát triển chuỗi giá trị chè Shan tuyết… đã trở thành minh chứng sinh động cho khả năng kết hợp giữa bảo tồn văn hóa, trao quyền phụ nữ và phát triển kinh tế tập thể bền vững.

Không chỉ tạo việc làm và thu nhập ổn định, các mô hình này còn giúp phụ nữ nâng cao kỹ năng quản lý, kỹ năng nghề nghiệp, từng bước tham gia vào quá trình ra quyết định và khẳng định vị thế trong gia đình cũng như cộng đồng. Tại nhiều địa phương như tỉnh Sơn La, Tuyên Quang, Đồng Tháp hay Lâm Đồng, nhiều nữ giám đốc HTX đã trở thành những “thủ lĩnh nông thôn mới”, mạnh dạn áp dụng tiêu chuẩn sản xuất an toàn, truy xuất nguồn gốc điện tử, thương mại điện tử và du lịch cộng đồng để nâng cao giá trị sản phẩm địa phương.

Để phát huy vai trò của phụ nữ trong phát triển nông nghiệp, HTX và kinh tế nông thôn, bà Nguyễn Thị Hoàng Yến cho rằng, cần tập trung vào các giải pháp trọng tâm như: Hoàn thiện cơ chế, chính sách theo hướng tăng cường trao quyền kinh tế cho phụ nữ; mở rộng cơ hội tiếp cận tín dụng, khoa học công nghệ, đào tạo nghề và các chương trình khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, đặc biệt đối với phụ nữ vùng sâu, vùng xa, phụ nữ dân tộc thiểu số.

Niềm vui của những người nông dân khi biến các sản phẩm dân dã quê hương thành hàng hóa có giá trị cao, tạo sinh kế bền vững.

Bên cạnh đó, cần nâng cao năng lực số, kỹ năng quản trị, khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu cho phụ nữ nông thôn; thúc đẩy các chương trình chuyển đổi số, thương mại điện tử, sản xuất xanh và kinh tế tuần hoàn. Đồng thời, phát triển các mô hình HTX xanh, HTX do phụ nữ làm nòng cốt, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, HTX và phụ nữ nông dân để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị nông nghiệp bền vững.

Theo bà Yến, Hội LHPN Việt Nam cần tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, trở thành điểm tựa hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp, phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, tiếp cận vốn, khoa học công nghệ và thị trường tiêu thụ sản phẩm. Thực tiễn cho thấy, khi được trao cơ hội và tạo điều kiện tiếp cận nguồn lực phù hợp, phụ nữ hoàn toàn có thể trở thành lực lượng dẫn dắt phát triển HTX, thúc đẩy chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và xây dựng nông thôn mới bền vững.

“Nếu HTX là mái nhà chung của nông dân thì phụ nữ chính là người giữ lửa của nông thôn Việt Nam. Phát huy vai trò của phụ nữ trong nông nghiệp công nghệ cao gắn với tăng trưởng xanh và phát triển bền vững sẽ không chỉ tạo động lực mới cho kinh tế tập thể mà còn góp phần xây dựng một nền nông nghiệp sinh thái, một nông thôn văn minh, hiện đại và một cộng đồng phát triển bao trùm, không ai bị bỏ lại phía sau”, bà Yến nhấn mạnh.